Сура 6 «ХӀяйванти» — Аль-Анам (Скот)

Все суры
1

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ۖ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

Деза биаб Аллагьлис, мусни-зубри акӀахъубсилис, цӀябдешра шалара кадизахъурсилис! Капуртани биалли чула ВегӀбекӀличил цугти гӀуррара пикрибирули саби!

Хвала Аллаху, Который сотворил небеса и землю и установил мраки и свет. Но даже после этого те, которые не уверовали, приравнивают к своему Господу других.

2

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضَىٰ أَجَلًا ۖ وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ۖ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ

ХӀуша гӀянжилизирад акӀахъубси ва хӀушазивад гьарилалис гӀямрула бурхӀнира кьяймала бархӀи ил мицӀирвирнира кадизахъурси — Аллагь сай. ХӀуша биалли ташмишдикӀулрая.

Он - Тот, Кто сотворил вас из глины, а затем назначил срок для вашей смерти. У Него есть также назначенный срок для воскрешения, но после этого вы все еще сомневаетесь.

3

وَهُوَ اللَّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَفِي الْأَرْضِ ۖ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهْرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ

Ил — зубрачивра ванзала къакъличивра Аллагь сай: Илични балули сай хӀушани дигӀянабирусира, хӀушани дакӀукабирусира, хӀушани хӀушаб бурчусира.

Он - Аллах на небесах и на земле. Он знает то, что вы утаиваете и совершаете открыто, и знает то, что вы приобретаете.

4

وَمَا تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آيَاتِ رَبِّهِمْ إِلَّا كَانُوا عَنْهَا مُعْرِضِينَ

Чула ВегӀбекӀла аятуназибад илдачи сегъуна аят бакӀалра, илди илизибад гӀелумбилзутири.

Какое бы знамение из знамений их Господа ни являлось к ним, они отворачивались от него.

5

فَقَدْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ ۖ فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنْبَاءُ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

Илдачи бархьдеш бакӀибхӀели, илдани ил къянализи халбирусири; бахъхӀи агарли илдачи лябкьян сунечиб илди чебдукаркӀусиличила хабар.

Они сочли ложью истину, когда она явилась к ним, но до них дойдут вести о том, над чем они насмехались.

6

أَلَمْ يَرَوْا كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ وَأَرْسَلْنَا السَّمَاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًا وَجَعَلْنَا الْأَنْهَارَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمْ فَأَهْلَكْنَاهُمْ بِذُنُوبِهِمْ وَأَنْشَأْنَا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْنًا آخَرِينَ

Чус гьаларти чум наслу Нушани къирдарилрал илдани хӀебалулира? Нушани илдас иш ванзаличиб хӀушаб хӀегибси ахъри бедибсири: «Нушани илдас зубрачирад эркинти заб дашахъутири, илдала къурдбикад кадухъахъес хӀуркӀбачи чевкъахъусири, амма кӀинайс, чула бунагьуни багьандан, илди Нушани къирбарира ва гӀур илдала мерлаб цархӀил наслу акӀахъубра.

Разве они не видели, сколько поколений Мы погубили до них? Мы одарили их на земле властью, которой не одарили вас, ниспосылали им с неба обильные дожди и заставляли реки течь под ними. Мы погубили их за их грехи и создали после них другие поколения.

7

وَلَوْ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ كِتَابًا فِي قِرْطَاسٍ فَلَمَسُوهُ بِأَيْدِيهِمْ لَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَٰذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Эгер Нушани хӀед дурхъаси бергараглизиб Кунг бархьахӀеллира ва капуртани чула някъбачил ил хахамбаралра, илхӀелира илдани ири: «Ишди — гӀячихъли сихӀру сари!»

Если бы даже Мы ниспослали тебе Писание на бумаге, и они прикоснулись бы к ней своими руками, неверующие все равно бы сказали: "Это - очевидное колдовство".

8

وَقَالُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۖ وَلَوْ أَنْزَلْنَا مَلَكًا لَقُضِيَ الْأَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُونَ

Илди бикӀули саби: «Сепайда, иличи нагагь малайк вархьибси виалри». Рахли Нушани малайк вархьибси виалри, анцӀбукь ишькяйда таманбири: илала гӀергъи илдас танбихӀ гӀелайзи архӀехи

Они сказали: "Почему к нему не спускается ангел?" Если бы Мы ниспослали ангела, то решение уже было бы вынесено, после чего они не получили бы отсрочки.

9

وَلَوْ جَعَلْنَاهُ مَلَكًا لَجَعَلْنَاهُ رَجُلًا وَلَلَبَسْنَا عَلَيْهِمْ مَا يَلْبِسُونَ

Эгер Нушани малайк вархьибти диахӀелри, илра адам сайлин урхьира, илди чула ташмишдешуназиб батурли.

Если бы даже Мы ниспослали ангела, Мы все равно сделали бы его мужчиной и привели бы их в замешательство относительно того, в чем они сомневаются.

10

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِينَ سَخِرُوا مِنْهُمْ مَا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُونَ

ХӀед гьалабти идбагунира дукелцӀиличи бирхъутири, амма илди мискьилладибирутас кьадарбирусири чучиб чебдукарбяхӀни.

До тебя посланников также подвергали осмеянию, но тех, кто насмехался над ними, окружало (или постигало) то, над чем они издевались.

11

قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ

Бура: «Иш ванзала къакъкад къяйцӀдухъеная ва илди къянбартази халбирутала ахир сегъунарил хӀердизирая»...

Скажи: "Постранствуйте по земле и посмотрите, каким был конец тех, которые сочли ложью истину".

12

قُلْ لِمَنْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ قُلْ لِلَّهِ ۚ كَتَبَ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۚ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Бура: «Зубрачибра ванзала къакъличибра лебси чила арилизиба?» Бура: «Аллагьла арилизиб саби! Илини Сунечи чесиб уркӀецӀичевсили вирес. Ташмишдеш агарли, Илини хӀуша лерилра кьиямала бархӀи дурчурая. Чули саби чеббалкӀахъунти — Аллагьличи бирхули ахӀен.

Скажи: "Кому принадлежит то, что на небесах и на земле?" Скажи: "Аллаху! Он предписал Себе милосердие. Он непременно соберет вас вместе в День воскресения, в котором нет сомнения. Те, которые потеряли самих себя, никогда не уверуют".

13

وَلَهُ مَا سَكَنَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Аллагьла арилизир сари дугели ва хӀерели дирути гьар секӀал: Ил гьар секӀал иргъан, гьар секӀал далан сай!».

Ему принадлежит все, что покоится днем и ночью, и Он - Слышащий, Знающий.

14

قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ ۗ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ ۖ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Бура: «Мусни-зубри акӀахъубси, лебтасалра беркала лугуси, амма беркайчи Сунела хӀяжатдеш агарси ца Аллагь ахӀенси гӀур чи виалра наб кумекчили урцису, гьатӀи?» Бура: «Набчи хъарбарибси саби Аллагьлис мутӀигӀтазивад цаибсили виахъес, хӀушачи — бахъал аллагьнартили хӀедиахъес».

Скажи: "Неужели я возьму своим покровителем кого-либо, кроме Аллаха, Творца небес и земли? Он кормит, а Его не кормят". Скажи: "Мне велено быть первым из тех, кто покорился". Не будь же в числе многобожников.

15

قُلْ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Бура: «Дила ВегӀбекӀлис мукӀурхӀекӀасли, кьиямала бархӀи наб танбихӀ баресгу или урухкӀулра».

Скажи: "Я боюсь, что если я ослушаюсь моего Господа, то меня постигнут мучения в Великий день".

16

مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ ۚ وَذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ

Бура: «Ил бархӀи чис танбихӀ хӀебаралра, иличивад Аллагь чеверхурли сай: ил биалли — халал игъбар саби!».

Тот, кто будет отвращен от них (мучений) в тот день, того Он помиловал. Это будет очевидное преуспеяние.

17

وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِنْ يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Эгер Аллагьли хӀечи сегъуна-биалра балагь бархьалли, илизивад хӀу верцахъесра чӀянкӀли Илиницун вирар; рахли хӀед гӀяхӀдеш бархьалли, — Илини Сунес дигуси барес вирни багьандан саби.

Если Аллах коснется тебя бедой, то никто не сможет избавить от нее, кроме Него. Если же Он коснется тебя благом, то ведь Он способен на всякую вещь.

18

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

Сунела лугърала ари арагӀебли Аллагьлизиб саби. Ил — гӀякьлучевси, гьар секӀал далуси сай!

Он - Одолевающий и находится над Своими рабами. Он - Мудрый, Ведающий.

19

قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً ۖ قُلِ اللَّهُ ۖ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ ۚ وَأُوحِيَ إِلَيَّ هَٰذَا الْقُرْآنُ لِأُنْذِرَكُمْ بِهِ وَمَنْ بَلَغَ ۚ أَئِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ أَنَّ مَعَ اللَّهِ آلِهَةً أُخْرَىٰ ۚ قُلْ لَا أَشْهَدُ ۚ قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Хьарбаа: «БегӀлара вархьси бикьри чи сая?» Бура: «Аллагь сай; хӀушаб Ил дила шайзивадси бикьри сай. Наб иш Кьуръан бархьибсира саби нуни хӀуша ва чучи ил баибти цархӀилти бучӀахъес. Аллагьла дурабад гӀурра аллагьуни леб или дикӀути хӀуша ахӀенрав, гьатӀи?» Бура: «Ну илкьяйда викӀуси ахӀенра». Бура: «Аллагь ца сай левси ва Ил ахӀенси гӀурра аллагьуни леб дикӀути хӀушачи ну кьабулли ахӀенра».

Скажи: "Чье свидетельство является самым важным?" Скажи: "Аллах - Свидетель между мною и вами. Этот Коран дан мне в откровение, чтобы я предостерег посредством него вас и тех, до кого он дойдет. Неужели вы действительно свидетельствуете, что наряду с Аллахом существуют другие боги?" Скажи: "Я не свидетельствую об этом". Скажи: "Он является Единственным Богом, и я не причастен к тому, что вы приобщаете в сотоварищи".

20

الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمُ ۘ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ

Чус Нушани Кьуръан гибтани ил чула уршби балуливан балуси саби. Чули саби чеббалкӀахъунти биалли — Аллагьличи бирхули ахӀен!

Те, кому Мы даровали Писание, знают его, как знают своих сыновей. Те, которые потеряли самих себя, никогда не уверуют.

21

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ ۗ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Аллагьличила къянбани угьусичив яра Илала насихӀятуни къяналатази халдирусиличив гьатӀи имцӀали бунагькар левара? Бархьагарти талихӀчебли хӀебирар!

Кто может быть несправедливее того, кто возвел на Аллаха навет или счел ложью Его знамения? Воистину, не преуспеют беззаконники.

22

وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكَاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

Кьиямала бархӀи Нушани илди лебилра бурчехӀе, Аллагь ахӀенси гӀурра аллагьуни леб или бикӀутази илхӀели хьарбиэхӀе: хӀушани пикрибарибти аллагьуни чинаба?

В тот день Мы соберем их вместе, а затем скажем тем, кто приобщал сотоварищей: "Где сотоварищи, о существовании которых вы предполагали?"

23

ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ

ИлхӀели илдани ишкьяйдацун иру: «Аллагьличи, нушала ВегӀбекӀличи хъя бирулра: Нуша бахъал аллагьнарти ахӀенри!»

Тогда у них не будет никакого оправдания, кроме слов: "Клянемся Аллахом, нашим Господом, мы не были многобожниками!"

24

انْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ ۚ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Ца хӀеризигу, чучила саби илди севан къянбани бугьулил ва чули пикридарибтазибад севан гӀелумбилзулил!

Посмотри, как они лгут о самих себе! Но покинет их все, что они измышляли.

25

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ ۖ وَجَعَلْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا ۚ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا ۚ حَتَّىٰ إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَٰذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Илдала ургаб леб хӀечи лехӀихъес дигути, амма илдази ил хӀебагьахъес багьандан Нушани илдала уркӀбачи юргъан чебушира ва лихӀби гӀянцӀдарира. Эгер илдани Аллагьла лерилра гӀяламатуни чедаалра, илдачи илди бирххӀерар ва хӀечил жалбикӀес бакӀибхӀелира, Аллагьличи хӀебирхутани иру: «Ил — гьаб-убла адамтала къянала хабар саби!».

Среди них есть такие, которые слушают тебя, но Мы накинули на их сердца покрывала, чтобы они не могли понять его, и поразили их уши глухотой. Какое бы знамение они ни увидели, они все равно не уверуют в него, и поэтому, когда они приходят к тебе, чтобы препираться с тобой, неверующие говорят: "Это - всего лишь сказки древних народов".

26

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْأَوْنَ عَنْهُ ۖ وَإِنْ يُهْلِكُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Илдани цархӀилтира Аллагьличибад гьярахъбирули саби, Иличибад сабира аркьули саби: илдани чули чус зарал бирули саби ва ил балули ахӀен.

Они удерживают других от него (прямого пути), и сами сторонятся его, однако они губят только самих себя, не ощущая этого.

27

وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَا لَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

Илди жагьаннабла цӀала гьала тӀашбатурси замана ца хӀези чебаахъес! ИлхӀели илди бикӀар: «Рахли нуша гьаларла гӀямрулизи чардарахӀелри, нушала ВегӀбекӀла гӀяламатуни нушани къяналатази халхӀедирира, нуша Аллагьличи дирхутили дирира!»

Если бы ты только увидел их, когда их остановят перед Огнем. Они скажут: "О, если бы нас вернули обратно! Мы не считали бы ложью знамения нашего Господа и стали бы верующими!"

28

بَلْ بَدَا لَهُمْ مَا كَانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلَوْ رُدُّوا لَعَادُوا لِمَا نُهُوا عَنْهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

Юх, гьалаб чули дигӀянабируси, гьанна илдазиб дакӀукабиуб; эгер илди гьаларла гӀямрулизи чарбаталра, илди чула гьаларла баркьудлумази ихъи! ИлдикӀун — къянбарти саби!

О нет! Им открылось то, что они скрывали прежде. Если бы их вернули обратно, то они непременно вернулись бы к тому, что им было запрещено. Воистину, они - лжецы.

29

وَقَالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ

Илди бикӀули саби: «ГӀямру цадехӀцун сари лерти, дебкӀили гӀергъи нуша мицӀирдирути ахӀенра».

Они говорят: "Есть только наша мирская жизнь, и мы не будем воскрешены".

30

وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَىٰ رَبِّهِمْ ۚ قَالَ أَلَيْسَ هَٰذَا بِالْحَقِّ ۚ قَالُوا بَلَىٰ وَرَبِّنَا ۚ قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

Илди чула ВегӀбекӀла гьала тӀашбатурхӀели сегъуна хӀяйчиб бирарал хӀуни чебаадлири! Аллагьли хьарбиу: «Иш — бархьдеш ахӀену?» Илдани жаваб луга: «Бархьдеш саби, нушала ВегӀбекӀличи хъя бирулра!» Аллагьли иру: «ХӀуша капуртили дирни багьандан, гӀязаб чӀямбарая».

Если бы ты только увидел их, когда их остановят перед их Господом. Он скажет: "Разве это не истина?" Они скажут: "Конечно, клянемся нашим Господом!" Он скажет: "Вкусите же мучения за то, что вы были неверующими!"

31

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَا حَسْرَتَنَا عَلَىٰ مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَىٰ ظُهُورِهِمْ ۚ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

Аллагьличил саби тъунибиъни кьиямала бархӀи хапли сабаайчи къянбази халбирути илди чеббалкӀи кавлули саби. Илдани иру: «Нушани дарибти дархьагарти баркьудлуми сабабли нуша севан талихӀагарлирал!» Чучибси бунагьунала дех илдани къукърачиб биху: «Ать, хӀябилра декӀли бирар илдас ил дех!

Те, которые отрицали встречу с Аллахом, уже оказались в убытке. Когда же внезапно для них настанет Час, они, неся свои ноши на своих спинах, скажут: "Горе нам за то, что мы упустили там!" Как же скверно то, что они понесут!

32

وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ ۖ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Иш дунъяличирти гӀямру — дугӀла авара, муэр сари, амма ахиратлизирти гӀямру — Аллагьлизибад урухкӀутас нигӀмат сари. Иличила пикрихӀедулхъадаяв?

Мирская жизнь - всего лишь игра и потеха, а последняя обитель лучше для тех, кто богобоязнен. Неужели вы не разумеете?

33

قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ ۖ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَٰكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ

Илдани дурутани хӀу пашманирахъули виъни нушани балулра. Амма илдани къянбарлизи халируси ца хӀуцун ахӀенри, илди капуртани Аллагьла аятунира урдирхъули сари.

Мы знаем, что тебя печалит то, что они говорят. Они не считают лжецом тебя - беззаконники отрицают знамения Аллаха!

34

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلَىٰ مَا كُذِّبُوا وَأُوذُوا حَتَّىٰ أَتَاهُمْ نَصْرُنَا ۚ وَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ۚ وَلَقَدْ جَاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ

ХӀед гьалабти идбагунира илдани къянбартази халбирутири, амма саби къянбартази халбирни ва балтӀни илдани, Нушала кумек чучи бакӀайчи, сабурличил чекайсусири, сенахӀенну Аллагьла тӀай урряхъес чилилра хӀейрар. Илди идбагуначила хӀези гьанналаубал багьахъурси саби.

До тебя посланников также считали лжецами, но они терпели то, что их называли лжецами и обижали, пока не являлась к ним Наша помощь. Никто не исказит слов Аллаха, и до тебя уже дошли некоторые вести о посланниках.

35

وَإِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِي السَّمَاءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدَىٰ ۚ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Аллагьла гьунчибад илди гӀелумбизни хӀед илцадра децӀагиб, хӀятта, рахли вируси виадри, ванзаличиб гяв-гяв яра зубрачи ганзи дарес дигахъади, илдас сегъуна-биалра далил гьалабихьес багьандан! Аллагьли, рахли диталри, лебилра илди бархьси гьунчи кайи, ил багьандан хӀура селра хӀебалантала лугӀилизив майруд!

Если тебя тяготит их отвращение, то если ты сможешь отыскать проход в земле или лестницу на небо, то принеси им знамение. Если бы Аллах пожелал, то собрал бы их всех на прямом пути. Посему не будь одним из невежд.

36

إِنَّمَا يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ ۘ وَالْمَوْتَىٰ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

Гьайгьайра, гӀянцӀси ахӀенси хӀечи лехӀихъур. БебкӀибти Аллагьли мицӀирбиру; гӀур илди Иличи чарбалта.

Отвечают только те, кто внимает. А мертвых Аллах воскресит, после чего они будут возвращены к Нему.

37

وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ۚ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قَادِرٌ عَلَىٰ أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Илди бикӀули саби: «Эгер илис сунела ВегӀбекӀличибад сегъуна-биалра лишан бархьибси биалри!» Бура: «Лишан бархьес Аллагьла ахъри леб, амма адамтазибад дебали бахъли селра балуси агара».

Они говорят: "Почему ему не ниспослано знамение от его Господа?" Скажи: "Аллах властен ниспослать знамение". Но большинство их не обладает знанием.

38

وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَلَا طَائِرٍ يَطِيرُ بِجَنَاحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثَالُكُمْ ۚ مَا فَرَّطْنَا فِي الْكِتَابِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ

ХӀушалагьунти мякьа-мажа чулара агарти ванзаличир дашути я мицӀираг агара, я дуклумачир урцути арцанти агара, Нушани иш Кьуръайзиб бурес селра хъумхӀертурра. Замана баибхӀели, илди чула ВегӀбекӀличи бучили бирар.

Все живые существа на земле и птицы, летающие на двух крыльях, являются подобными вам сообществами. Мы ничего не упустили в Писании. А затем они будут собраны к своему Господу.

39

وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا صُمٌّ وَبُكْمٌ فِي الظُّلُمَاتِ ۗ مَنْ يَشَإِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَمَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Нушала аятуни къянбази халдирути — гӀянцӀти, гъай хӀедалути, сукъурти саби. Аллагьли Сунес чевалкӀахъес дигуси чевулкӀахъу ва Сунес бархьси гьунчи калтес дигуси — бархьси гьунчи калта.

Те, которые считают ложью Наши знамения, глухи и немы во мраках. Аллах вводит в заблуждение, кого пожелает, и наставляет на прямой путь, кого пожелает.

40

قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَغَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Бура: «ХӀушазивад гьарилли хӀебалулрав, гьатӀи, эгер Аллагьличибад хӀушаб танбихӀ бакӀалли яра кьиямала бархӀи сабаалли, хӀуша чичи-биалра цархӀилличи ахӀи, Аллагьличи дугьадилзни, нагагь хӀуша бархьдеш диганти диадалли.

Скажи: "Скажите мне, станете ли вы призывать кого-либо наряду с Аллахом, если вас поразит наказание Аллаха или наступит Час, если только вы говорите правду?"

41

بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شَاءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُونَ

Гьарли-марли, илхӀели хӀуша Иличи дугьадилзадая ва Илини, эгер Сунес дигули ахъалли, хӀушани тиладибарибси бирули сай ва Илала дурабад аллагьунази халбирути хӀушанира хъумкартулрая.

О нет! Вы будете призывать только Его. Если Он пожелает, то избавит вас от того, по поводу чего вы станете взывать к Нему, и тогда вы забудете о тех, кого приобщали в сотоварищи.

42

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ

ХӀед гьалабти декӀар-декӀарти халкьаначи Нушани вакилти бурхьира, илдачи балагь-кьадар, мусибат чедашахъира; белики, илди мутӀигӀбакӀес!

Мы уже отправляли посланников к народам до тебя. Мы подвергали их нищете и недугам, дабы они стали смиренными.

43

فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَٰكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Эгер чучи къиян-жапа дакӀибси замана илди мутӀигӀбакӀибти биалри! Иличи ургӀебли, илдала уркӀби гьатӀира къяркьдиуб ва шайтӀай илдази чула баркьудлуми лергӀер гӀяхӀтази хӀясибдарахъиб!

Почему же, когда их поражало Наше наказание, они не становились смиренными? Их сердца ожесточались, а сатана приукрашивал для них то, что они совершали.

44

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّىٰ إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

Чус дигути гьар секӀайчи Нушани илдас унза ибхьуси ва чус гибсиличи илди хӀилнабиркьуси замана, илдани Нушала хъарбаркьуначила хъумуртусири; Нушани илди хапли бялчӀутири ва, хӀера, гьанна илди кьакьабакӀили саби.

Когда они позабыли о том, что им напоминали, Мы распахнули перед ними врата ко всякой вещи. Когда же они возрадовались дарованному, Мы схватили их внезапно, и они пришли в отчаяние!

45

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا ۚ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

ХӀяжар баркьудлумази абархибти илдигъунти халкь чула цалра адам хӀетурли къирбирутири. Деза биаб Аллагьлис, мусни-зубрала ВегӀбекӀлис!

Беззаконники были уничтожены до основания. Хвала Аллаху, Господу миров!

46

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَأَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلَىٰ قُلُوبِكُمْ مَنْ إِلَٰهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِهِ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ

Бура: «Рахли Аллагьли хӀуша гӀянцӀдарадалли ва сукъурдарадалли, хӀушала уркӀбачи мегь чедихьалли, марлира, Аллагьла дуравад, гӀур сегъуна-виалра цархӀил аллагьли хӀушаб илди чардиру или гьанбиркулив?» ХӀеризи, Нушани сецад лишанти гьандуршулрал, амма илди илала гӀергъира хӀелумбилзули саби.

Скажи: "Скажите мне, если Аллах отнимет ваш слух и ваше зрение и запечатает ваши сердца, какое божество, кроме Аллаха, вернет вам все это?" Посмотри, как Мы разъясняем знамения, однако они все еще отворачиваются.

47

قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ

Бура: «Эгер хапли яра якьинни Аллагьличибад хӀушаб танбихӀ гӀеббаалли, илхӀели хӀушазибадли бунагькар адамтицун улхни хӀушазивад гьарилли хӀебалулив, гьатӀи?».

Скажи: "Скажите мне, если наказание Аллаха поразит вас неожиданно или открыто, разве будет погублен кто-либо, кроме несправедливых людей?"

48

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ ۖ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Нушани вакилти бурхьутири гӀяхӀти хабурти ва насихӀятуни диханти саблицун: илдачи чи вирхалра ва гӀяхӀси ветаалра — илала сегъуналра урехи хӀебири, илала сегъунтилра децӀ-шишимти хӀедири.

Мы отправляем посланников только добрыми вестниками и предостерегающими увещевателями. Те, которые уверовали и совершали праведные деяния, не познают страха и не будут опечалены.

49

وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا يَمَسُّهُمُ الْعَذَابُ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Нушала лишанти къянбази халдирутас биалли бебкӀа гӀеббиусири, чули бунагькар баркьудлуми дирни багьандан.

А тех, которые считают ложью Наши знамения, коснутся мучения за то, что они были нечестивцами.

50

قُلْ لَا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزَائِنُ اللَّهِ وَلَا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَا أَقُولُ لَكُمْ إِنِّي مَلَكٌ ۖ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ ۚ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَىٰ وَالْبَصِيرُ ۚ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ

Бура: «Ну хӀушази викӀули ахӀенра Аллагьла давлуми набзир сари или, викӀули ахӀенра дигӀянати далулра или. ХӀушази викӀули ахӀенра ну малайк сайра или: нуни набчи Аллагьли хъарбарибсицун бирулра». Бура: «ХӀулбала шала лебсира сукъурра цагъунти сабив, гьатӀи? Марлира, хӀуша иличила пикрихӀедулхъулрав?

Скажи: "Я не говорю вам, что при мне сокровищницы Аллаха, и я не ведаю сокровенного. Я не говорю вам, что являюсь ангелом. Я следую лишь тому, что ниспосылается мне в откровении". Скажи: "Разве равны слепой и зрячий? Неужели вы не поразмыслите?"

51

وَأَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلَىٰ رَبِّهِمْ ۙ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Чула ВегӀбекӀличи бучайчи урехили бицӀили хӀерликабиибтази Нуни хӀези дурибти аргъахъа. Илдас Аллагьла дуравад я кумекчи, я къакъбяхъ агара: белики, илди Аллагьлизибад урухкӀес!

Предостерегай им тех, которые страшатся того, что будут собраны перед своим Господом тогда, когда не будет у них, помимо Него, ни покровителя, ни заступника. Быть может, они устрашатся!

52

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ ۖ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ

Чула ВегӀбекӀлизи, Илала дяхӀличиб умцӀули, савлира бархӀехъра булгути хӀечибад дугӀмайид: селис-биалра илдазибад жаваб тӀалаббирес хӀела къуллукъ ахӀен; селисбиалра хӀезибад жаваб тӀалаббирес — илдалара къуллакъ ахӀен. Нагагь илди хӀечибад дугӀаадли — хӀу бархьагартала лугӀилизив вируд.

Не прогоняй тех, которые взывают к своему Господу утром и перед закатом, стремясь к Его Лику. Ты нисколько не в ответе за них, и они нисколько не в ответе за тебя. Если же ты прогонишь их, то окажешься одним из беззаконников.

53

وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا أَهَٰؤُلَاءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنَا ۗ أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ

Илкьяйдали Нушани цабехӀличил цабехӀла хӀялумцӀура, илди бикӀахъес; «Марлира, иличибли Аллагьли нушачи уркӀецӀи бирулив?» ГӀяхӀсант баланти Аллагьли чилилрайчиб ункъли хӀебалулив, гьатӀи?

Таким образом Мы искушали одних из них другими, дабы они сказали: "Неужели среди нас Аллах оказал милость только этим?" Разве Аллах не лучше знает тех, кто благодарен?

54

وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ ۖ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَىٰ نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ۖ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Нушала лишантачи бирхути хӀечи башухӀели, илдази викӀен: «Ассалам!» ХӀушала ВегӀбекӀли уркӀецӀичевсили вирес чесиб: хӀушазивад чили хатӀаличил вайси баркьуди баралра, гӀур пашманиалра ва хатӀа гьарбаралра — иличивад Аллагь чевкархар, иличи уркӀецӀи биру.

Когда к тебе приходят те, которые уверовали в Наши знамения, говори им: "Мир вам! Ваш Господь предписал себе быть Милосердным, и если кто из вас сотворит зло по своему невежеству, а затем раскается и станет совершать праведные деяния, то ведь Он - Прощающий, Милосердный".

55

وَكَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ وَلِتَسْتَبِينَ سَبِيلُ الْمُجْرِمِينَ

Илкьяйдали гӀячихъли дурулра Нушани илди лишанти ва ил секӀал бунагькартала гьуни дурусли чебаахъес багьандан бирулра.

Таким образом Мы разъясняем знамения, чтобы стал ясен путь грешников.

56

قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ۚ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ ۙ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ

Бура: «Аллагьла дуравад хӀушани чус икрам бирутази улгахъес наб къадагъабарибон саби». Бура: «Нуни хӀушаб дигуси хӀебирис, рахли ил бараслири, ну чеввалкӀи вирира, илхӀели ну бархьси гьунчибад башутала лугӀилизив хӀейрира».

Скажи: "Мне запрещено поклоняться тем, к кому вы взываете наряду с Аллахом". Скажи: "Я не стану потакать вашим желаниям. В противном случае я собьюсь с пути и не окажусь в числе следующих прямым путем".

57

قُلْ إِنِّي عَلَىٰ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ ۚ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ ۚ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۖ يَقُصُّ الْحَقَّ ۖ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ

Бура: «Ну дила ВегӀбекӀличивад гӀячихъти хъарбаркьуначил вакӀилра, хӀушани биалли илди къянбази халдирулрая. ХӀушаб хъярхъ-хъярхъли сабаили дигуси секӀал дила арилизиб ахӀен; ил секӀал Аллагьла арилизибадцун дигахъуси саби; бархьдеш Илини чебиахъу. Илини саби гьар секӀайс пурбан лугуси.

Скажи: "Я руководствуюсь ясным доказательством от моего Господа, а вы считаете это ложью. Я не владею тем, что вы торопите. Решение принимает только Аллах. Он изрекает истину и является Наилучшим из судий".

58

قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِالظَّالِمِينَ

Бура: «ХӀушаб хъярхъ-хъярхъли сабаили дигуси секӀал нагагь дила арилизиб биалри, анцӀбукь нунира хӀушанира гьанналауб арзили бири: АллагьликӀун гӀяхӀил бала бархьагарти!

Скажи: "Если бы я владел тем, что вы торопите, то спор между мной и вами был бы уже решен. Но Аллаху лучше знать о беззаконниках.

59

وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهَا إِلَّا هُوَ ۚ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۚ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُهَا وَلَا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الْأَرْضِ وَلَا رَطْبٍ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ

ДигӀяндешунала умхьни Илизир сари; илди ца Илиницун сари далути. Ванзаличир ва урхьназир лерти лерилра секӀал Илини дала; галгаличибад цалра кӀапӀи Илала пурбан агарли кабиркуси ахӀен; гӀянжилизиб ризкьила кьякь агара, я берубси я зярхӀси кьарла чӀиъ агара, чучилара лавхӀул мяхӀпузлизиб хӀебурибси.

У Него ключи к сокровенному, и знает о них только Он. Ему известно то, что на суше и в море. Даже лист падает только с Его ведома. Нет ни зернышка во мраках земли, ни чего-либо свежего или сухого, чего бы не было в ясном Писании.

60

وَهُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَيَعْلَمُ مَا جَرَحْتُمْ بِالنَّهَارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضَىٰ أَجَلٌ مُسَمًّى ۖ ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Дугели хӀушаб паргъатдеш бихуси Аллагьли саби; хӀерели абзур бархӀи хӀушани се бирулрал Илини балули сай. ХӀушаб кабизахъурси замана беркӀахъес багьандан гӀур Илини хӀуша кьиямала бархӀи мицӀирдирулрая. ГӀур хӀуша Иличи чардирурая ва илхӀели хӀушази Илини чебиахъу хӀушани се бирусирил.

Он - Тот, Кто забирает ваши души ночью и знает, что вы делаете днем. Затем Он воскрешает вас днем, чтобы исполнился назначенный срок (завершился срок вашей жизни). Затем к Нему вам предстоит вернуться, и затем Он поведает вам о том, что вы совершали.

61

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ ۖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ

Сунела лугърала ари арагӀебли Илизиб саби ва илди мяхӀкамбирахъес Илини вакилти бурхьули сай. Нушала илди вакилтани бебкӀала сягӀят сабаайчи илдачи хӀеруди бузахъули саби ва пикрилизи кахӀесили селра балтули ахӀен.

Он - Одолевающий и находится над Своими рабами. Он посылает к вам хранителей. Когда же к кому-нибудь из вас приходит смерть, Наши посланцы забирают его душу, и они не делают упущений.

62

ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ ۚ أَلَا لَهُ الْحُكْمُ وَهُوَ أَسْرَعُ الْحَاسِبِينَ

ГӀур илди Аллагьличи, чула гьарли-марси ВегӀбекиличи чарбарили бирар. ГӀе, Сунес дигуси барес ахъри Илизиб саби; хӀисаб-суал ирзутазивад бегӀлара хъярхъси — Ил сай!»

Потом их возвращают к Аллаху, их Истинному Покровителю. Он один принимает решение, и Он - Самый быстрый в расчете.

63

قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَٰذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Бура: «Ванзаличир, урхьначир балагьлизирад хӀуша чили уцахъулрая, малхӀямли ва дигӀяна-гӀяшли хӀуша иши чичи дугьадилзулрая: «Илизирад ХӀуни нуша дерцахъахӀелли, нуша тӀяхӀсант балантили дирехӀе».

Скажи: "Кто спасает вас от мраков на суше и на море, когда вы взываете к Нему смиренно и тайно, говоря: "Если Он спасет нас от этого, мы непременно будем благодарны!""

64

قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْهَا وَمِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ

Бура: «Илизирад ва цархӀилти сегъунти-дигара балагьуназирад хӀуша Аллагьли уцахъулрая, илала гӀергъи биалли хӀушани Илала дурабад гӀурра аллагьуни лебни марбирулрая!»

Скажи: "Аллах спасает вас от этого и от всех остальных скорбей. Но вы продолжаете приобщать сотоварищей".

65

قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ

Бура: «Аллагьла хӀушачи чебкад яра хӀушала кьяшмала удибад танбихӀ бархьес, хӀушала уртар цахӀебалгундешуни акӀахъес ва цабехӀлис цабехӀтази балагьуни дихахъес ахъри леб». ХӀера, Нушани сецад лишанти чедиахъулрал, — белики, илдани багьес!

Скажи: "Он властен наслать на вас мучения сверху или из-под ваших ног, привести вас в замешательство, разделив на группировки и дав одним из вас вкусить жестокость других". Посмотри, как Мы разъясняем знамения, чтобы они могли понять.

66

وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ ۚ قُلْ لَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ

ХӀела халкьли ил къянбази халбирули саби, хӀятта ил— мар биалра. Бура: «Ну — хӀуша багьандан жавабкардеш чейсан ахӀенра.

Твой народ счел его (Коран) ложью, хотя он является истиной. Скажи: "Я не являюсь вашим попечителем и хранителем".

67

لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ ۚ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ

Гьарирла баркьудила — сунела замана лебси саби: бахъхӀи агарли ил хӀушани баладая!»

Для каждого сообщения установлен срок, и вы узнаете об этом.

68

وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ۚ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَىٰ مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Нушала лишантачила дурути дацӀ гъайла варачаннизи гӀелабиркути хӀуни чебаибхӀели, илдачивад гьарахъили, илди цархӀил селичила-биалра хабуртази ахъайчи. Эгер иличила хӀези шайтӀай хъумартахъалли, хӀези гьанбушили гӀергъи хӀу илди бархьагарти адамтачил камайруд.

Когда ты увидишь тех, которые разглагольствуют о Наших знамениях, отвернись от них, пока они не увлекутся другим разговором. Если же сатана заставит тебя забыть об этом, то не сиди с несправедливыми людьми после того, как вспомнишь.

69

وَمَا عَلَى الَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَلَٰكِنْ ذِكْرَىٰ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Илдани дирутас Аллагьлизибад урухкӀутазибад жаваб тӀалабхӀебиру, илдази чӀянкӀли иличила гьанбуршу: белики, илди Аллагьлизибад урухкӀес!

Те, которые богобоязненны, не несут никакой ответственности за их расчет. Они должны лишь напоминать им, - быть может, они устрашатся.

70

وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۚ وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا ۖ لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Чула дин хӀяз-хӀузличи шурбатурти тяйдили бати: илди иш дунъяличирти гӀямрули биргӀябиргили саби! Кьуръайчибли илдази аргъахъа чула рухӀ чули чус дучибтазирад дубкӀути диъни: Аллагьла дуравад илдала я кумекчи, я къакъбяхъ агара! Ва танбихӀлизибад берцес багьандан се бедес дигули ахъалра, чузибад ил секӀал кьабулбируси ахӀен. Илгъуна бетаруси саби чули-чус бучибсилизибад улхутас. Илди бужар руржути шинни: капурти биъни багьандан илдас илгъуна кахси гӀязаб бирар!

Покинь тех, которые считают свою религию забавой и потехой и обольщаются мирской жизнью. Но увещевай их этим, дабы душа не обрекла себя на погибель тем, что приобрела, когда не будет у нее покровителя и заступника, кроме Аллаха, и когда от нее не будет принято, какой бы выкуп она ни предложила. Они обрекли себя на погибель тем, что приобрели. Им уготованы кипящее питье и мучительные страдания за то, что они были неверующими.

71

قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَىٰ أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا ۗ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَىٰ ۖ وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Бура: «Марлира, нуша Аллагьличи ахӀенси, чичи-биалра цархӀилличи — сунени нушаб я пайда я зарал барес хӀейрусличи — дугъадилзугирав? Аллагьли нуша бархьси гьуни кадатурли гӀергъира, шайтӀунтани чӀянкӀ авлахъличив мехӀуриахъубси ва ил сабабли дугӀли къяйцӀкайкӀуси инсан кьяйдали, нушара нушани гьалар дирутачи гӀеларяхӀ чардирехӀев? Ил шайтӀунтани мехӀурварибсилизи юлдашуни бархьси гьунчи кайзахъес или жибикӀули саби: «Ваши нушачи!» Бура: «Гьарли-марли, Аллагьла гьуни — бархьси гьуни саби ва нушачи хъарбарили саби мусни-зубрала ВегӀбекӀлис мутӀигӀтили дирахъес;

Скажи: "Разве мы станем поклоняться помимо Аллаха тому, что не приносит нам пользы и не причиняет нам вреда? Разве мы обратимся вспять после того, как Аллах наставил нас на прямой путь, подобно тому, кого дьяволы на земле обольстили и привели в замешательство, чьи товарищи призывают его на прямой путь: "Иди к нам!"" Скажи: "Путь Аллаха является единственным верным путем, и нам велено покориться Господу миров.

72

وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ ۚ وَهُوَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

илкьяйдали нушаб буйрухъбарили саби: «ДехӀибала диреная ва Аллагьлизирад урухкӀеная: Ил — нуша Сунечи дурчуси сай!»

Совершайте намаз и бойтесь Его, ведь к Нему вы будете собраны".

73

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۖ وَيَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ ۚ قَوْلُهُ الْحَقُّ ۚ وَلَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ ۚ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ ۚ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ

Ил — мусни-зубри акӀахъубси сай; Илини «Биаб!» или ибси — бируси саби. Илала гъай—мар саби. Сур уфбируси бархӀила ари Илизиб саби; дигӀянасира дакӀусира далан — Ил сай; Ил — гӀякьлучев, гьар секӀал далан сай!

Он - Тот, Кто сотворил небеса и землю во истине. В тот день Он скажет: "Будь!" - и это сбудется. Его Слово является истиной. Ему одному будет принадлежать власть в тот день, когда подуют в Рог. Он знает сокровенное и явное, Он - Мудрый, Ведающий.

74

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً ۖ إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

ХӀера, Ибрагьимли сунела дудеш ГӀязарлизи иб: «Марлира, хӀуни къунчри аллагьунази халдирулив? Нуни чебиулра: хӀура хӀела халкьра таманни чердалкӀирая».

Вот Ибрахим (Авраам) сказал своему отцу Азару: "Неужели ты считаешь идолов богами? Я вижу, что ты и твой народ находитесь в очевидном заблуждении".

75

وَكَذَٰلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ

Ва, хӀера, Нушани мусни-зубрала ари чизиб сабил Ибрагьимлизи чебаахъира, ил гьар секӀал далутала лугӀилизив виахъес багьандан.

Так Мы показали Ибрахиму (Аврааму) царство небес и земли, дабы он стал одним из убежденных.

76

فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَىٰ كَوْكَبًا ۖ قَالَ هَٰذَا رَبِّي ۖ فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ

Дуги бакӀибхӀели, Ибрагьимли зубари чебаиб ва иб: «ИкӀ — дила ВегӀбекӀ сай!» Ил кӀунбацӀибхӀели, илини иб: «Наб хӀейгахъис кӀунбицӀуси».

Когда ночь покрыла его своим мраком, он увидел звезду и сказал: "Вот мой Господь!" Когда же она закатилась, он сказал: "Я не люблю тех, кто закатывается".

77

فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَٰذَا رَبِّي ۖ فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ

Абулхъуси Бац чебаибхӀели, илини иб: «ИкӀ — дила ВегӀбекӀ сай!» Бац гӀелабикибхӀели, илини иб: «Рахли дила ВегӀбекӀли бархьси гьунчи дурахӀеасли, ну чеббалкӀунти адамтала лугӀилизив вирус».

Когда он увидел восходящую луну, то сказал: "Вот мой Господь!" Когда же она закатилась, он сказал: "Если мой Господь не наставит меня на прямой путь, то я стану одним из заблудших людей".

78

فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَٰذَا رَبِّي هَٰذَا أَكْبَرُ ۖ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ

Абулхъуси БерхӀи чебаибхӀели, илини иб: «ИкӀ — дила ВегӀбекӀ сай, Ил бегӀлара чевяхӀси сай!» БерхӀи гӀелакабикибхӀели, илини иб: «Дила халкь! Аллагьла дуравад гӀурра аллагьуни леб или дикӀути хӀушачи ну кьабулли ахӀенра.

Когда он увидел восходящее солнце, то сказал: "Вот мой Господь! Оно больше других". Когда же оно зашло, он сказал: "О мой народ! Я непричастен к тому, что вы приобщаете в сотоварищи.

79

إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا ۖ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Нуни дила вяхӀ мусни-зубри акӀахъубсиличи шурбалтулра, Илис уркӀи-уркӀилабад икрам бирулра ва ну бахъал аллагьунартала лугӀилизив ахӀенра».

Я искренне обратил свой лик к Тому, Кто сотворил небеса и землю, и Я не принадлежу к многобожникам!"

80

وَحَاجَّهُ قَوْمُهُ ۚ قَالَ أَتُحَاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَقَدْ هَدَانِ ۚ وَلَا أَخَافُ مَا تُشْرِكُونَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبِّي شَيْئًا ۗ وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا ۗ أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ

Илала халкь иличил жалбикӀи. Илини иб: «Марлира, Аллагьли ну бархьси гьунчи катурли гӀергъира, хӀуша набчил Иличила жалдикӀулрав? Аллагьла дурабад хӀушани аллагьунази халбирутазивад ну урухкӀули ахӀенра, эгер дила ВегӀбекӀлис се-биалра дигули адхӀехъалли. Дила ВегӀбекӀли гьар секӀал далули сай. Марлира, хӀуша иличила пикрихӀедулхъадаяв?

Его народ стал препираться с ним, и тогда он сказал: "Неужели вы станете препираться со мной относительно Аллаха, в то время как Он наставил меня на прямой путь? И я не боюсь тех, кого вы приобщаете в сотоварищи к Нему, если только мой Господь не пожелает чего-либо. Мой Господь объемлет знанием всякую вещь. Неужели вы не помяните назидание?

81

وَكَيْفَ أَخَافُ مَا أَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا ۚ فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Аллагьла дурабад хӀушани аллагьунази халбирутазивад ну сен урухкӀусирав, чучила хӀушаб зубрачибад сегъуналра лишан хӀебакӀибкъира, илди аллагьунази халбирес хӀуша уруххӀекӀухӀели? Илди кӀилизибадалра чидил имцӀали урехиласира, эгер хӀушани балули диадалли?»

Как я могу бояться тех, кого вы приобщаете в сотоварищи, если вы не боитесь приобщать в сотоварищи к Аллаху тех, о ком Он не ниспослал вам никакого доказательства? Какая же из двух групп имеет больше оснований чувствовать себя в безопасности, если вы только знаете?"

82

الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَٰئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ

Аллагьличи бирхутас ва чула динничи бархьагардешла палтар чехӀелгъутас — илдас урехи агара ва илди бархьси гьунчиб саби.

Те, которые уверовали и не облекли свою веру в несправедливость, пребывают в безопасности, и они следуют прямым путем.

83

وَتِلْكَ حُجَّتُنَا آتَيْنَاهَا إِبْرَاهِيمَ عَلَىٰ قَوْمِهِ ۚ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ ۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Сунела халкьличи къаршили Ибрагьимлис нушани гибти далилти илдигъунти сари. Нушаб дигути даражализиб Нушани ахъбурцулра. Гьарли-марли, хӀела ВегӀбекӀ — гӀякьлучев, гьар секӀал далан сай!

Таковы Наши доводы, которые Мы предоставили Ибрахиму (Аврааму) против его народа. Мы возвышаем по степеням, кого пожелаем. Воистину, твой Господь - Мудрый, Знающий.

84

وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ ۚ كُلًّا هَدَيْنَا ۚ وَنُوحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ ۖ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَىٰ وَهَارُونَ ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

Нушани илис гира ГӀисакьра Якьубра; илди кӀелра Нушани бархьси гьунчи кабатурра; Нушани илдас гьалав бархьси гьунчи катурра НухӀ, илала наслулизибад — Давуд, Сулайбан, Айгуб, Юсуп, Муса, Гьарун. ГӀяхӀдеш бирути Нушани илкьяйдали шабагъатлабирулра!

Мы даровали ему Исхака (Исаака) и Йакуба (Иакова). Мы повели их обоих прямым путем. Еще раньше Мы повели прямым путем Нуха (Ноя), а из его потомства - Давуда (Давида), Сулеймана (Соломона), Айуба (Иова), Йусуфа (Иосифа), Мусу (Моисея) и Харуна (Аарона). Таким образом Мы воздаем творящим добро.

85

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَىٰ وَعِيسَىٰ وَإِلْيَاسَ ۖ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ

Закаригара, ЯхӀъяра, ГӀисара, Ильясра — илдира муъминти саби.

А также Закарию (Захарию), Йахйу (Иоанна), Ису (Иисуса) и Ильяса (Илию). Все они были из числа праведников.

86

وَإِسْمَاعِيلَ وَالْيَسَعَ وَيُونُسَ وَلُوطًا ۚ وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَمِينَ

ИсмагӀилра, ГӀяйсара, Юнусра, Лутра — илди лебилра Нушани цархӀилтачиб гьалаб чебаира.

А также Исмаила (Измаила), Аль-Йасаа (Елисея), Йунуса (Иону) и Лута (Лота). Всех их Мы превознесли над мирами.

87

وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ ۖ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Илдала дудешунала, илдала дурхӀнала, илдала узбала ургабадра Нушани цацабехӀ чеббикӀира ва бархьси гьунчибад бикира.

А также некоторых из их отцов, потомков и братьев. Мы избрали их и повели их прямым путем.

88

ذَٰلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۚ وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Ил — Сунела лугъразибад Сунес дигути бикуси Аллагьла гьуни саби. Эгер илди бахъал аллагьунарти бетаурли биалри, илдани дарибти гьар секӀал дугӀлатили урдулхъи!

Таково руководство Аллаха, посредством которого Он ведет прямым путем тех из Своих рабов, кого пожелает. Но если бы они приобщили сотоварищей, то стало бы тщетным все, что они совершали.

89

أُولَٰئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ۚ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَٰؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ

Илдас Нушани тира Кьуръан, гӀякьлу, караматдеш. Эгер илдачи илди бирххӀеалли, Нушани илди лугулра илдачи бирхути адамтас.

Это - те, кому Мы даровали Писание, мудрость и пророчество. И даже если они не уверуют в это, Мы уже вверили это другим людям, которые не станут неверующими.

90

أُولَٰئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ ۖ فَبِهُدَاهُمُ اقْتَدِهْ ۗ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا ۖ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْعَالَمِينَ

Илди — Аллагьли бархьси гьунчибад бикутири, илбагьандан хӀура илдала бархьси гьуникад вашен! Бура: «Илис хӀушазибад нуни багьа тӀалаббирули ахӀенра. Ил — адамтази гьанбушницун саби».

Это - те, кого Аллах повел прямым путем. Следуй же их прямым путем. Скажи: "Я не прошу у вас вознаграждения за него. Это не что иное, как Напоминание для миров".

91

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَىٰ بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ ۗ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَىٰ نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ ۖ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا ۖ وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ ۖ قُلِ اللَّهُ ۖ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Илдани Аллагь гӀягӀниси тяхӀярли кьиматлаирули ахӀен; хӀера, илди бикӀули саби: «Аллагьли зубрачибад цалра адамлис сезаманалра селра хӀебархьиб». Бура: «ХӀушани кубцрази чеблукӀуси, гьаман чебиахъуси ва сунезирти дахъал секӀал дигӀянадируси, гьалар я хӀушани, я хӀушала дудешунани хӀедалутачила хӀушази батъахъурси, адамти бучӀахъес ва илди бархьси гьунчи кабилзахъес Мусани хибси Таврат чили бархьибсири?» Бура: «Аллагьли!» Илала гӀергъи илди дацӀ гъайлизиб хӀязтабиркьахъес бати!

Они не оценили Аллаха должным образом, когда сказали: "Аллах ничего не ниспосылал человеку". Скажи: "Кто же ниспослал в качестве света и верного руководства для людей Писание, с которым пришел Муса (Моисей), и которое вы превратили в отдельные листы, показывая некоторые из них и скрывая многие другие? А ведь вас обучили тому, чего не знали ни вы, ни ваши отцы". Скажи: "Аллах". Затем оставь их забавляться собственным празднословием.

92

وَهَٰذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرَىٰ وَمَنْ حَوْلَهَا ۚ وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ ۖ وَهُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ

Иш Кьуръанра Нушани хӀед бурхьулра; ил дурхъаси, сунес гьалар дархьибти дархьти диъни марбируси белкӀ саби ва хӀед бархьибси саби Маккала ва ил-алавти шимала адамти, кьиямала бархӀиличи бирхути, Аллагьличи бирхути ва чекабизурли дехӀибала дирути адамти хӀези иличил къелгӀеббикахъес багьандан.

Это Писание, которое Мы ниспослали, является благословенным и подтверждает то, что было до него, дабы ты увещевал Мать городов (жителей Мекки), и тех, кто живет вокруг нее. Те, которые веруют в Последнюю жизнь, веруют в него (Коран) и бережливо относятся к своим намазам.

93

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَمَنْ قَالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ ۗ وَلَوْ تَرَىٰ إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَرَاتِ الْمَوْتِ وَالْمَلَائِكَةُ بَاسِطُو أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ ۖ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ

Аллагьличи къянби чедуршусиличив яра сунес селра гьаргхӀебарибкьура «Аллагьли наб дигӀяндеш гьаргбариб» викӀусиличив, яра «Аллагьли зубрачибад бархьибсигъу на нунира бурхьис» викӀусиличив гьатӀи имцӀали вархьагарси левара? Агь, илди мунапикьуни ажалла сегъунти гӀязабтазиб бирарал хӀуни чебаадлири, чучидяхӀ някъби гьадатурли, малайкунани ирухӀели: «ХӀушала жан айсулра! Аллагьличила бархьдеш хӀебурни, уктемдиубли, Илала лишанти урдирхъни багьандан ишбархӀи хӀушаб цӀахси танбихӀ бирар!»

Кто может быть несправедливее того, кто возводит навет на Аллаха или говорит: "Мне дано откровение", - хотя никакого откровения ему не дано, или говорит: "Я ниспошлю подобное тому, что ниспослал Аллах"? Если бы ты видел беззаконников, когда они оказываются в предсмертной агонии, и ангелы простирают к ним свои руки: "Отдайте свои души! Сегодня вам воздадут унизительными мучениями за то, что вы говорили об Аллахе неправду и превозносились над Его знамениями".

94

وَلَقَدْ جِئْتُمُونَا فُرَادَىٰ كَمَا خَلَقْنَاكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَتَرَكْتُمْ مَا خَوَّلْنَاكُمْ وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ ۖ وَمَا نَرَىٰ مَعَكُمْ شُفَعَاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكَاءُ ۚ لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ مَا كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ

Нушани хӀуша бекӀбархӀи акӀахъубси тяхӀярли—цунтили — Нушачи ляркьядая, Нушани хӀушаб гибси хӀушани гӀелаб батурли. ХӀушачил барх Нушани чехӀебиэхӀе хӀушала кумекчиби, чучилара хӀуша дикӀути: ишди нушала юлдашуни саби. ХӀуша цабехӀлизирад идилти декӀаркадарили дирудая; хӀуша чус юлдашуни саби дикӀути хӀушачибад кӀунбицӀур.

Вы явились к Нам одинокими, какими Мы сотворили вас в первый раз, и оставили позади себя то, чем Мы вас наделили. Мы не видим с вами ваших заступников, которых вы для себя считали сотоварищами Аллаха. Связи между вами разорваны, и покинуло вас то, что вы утверждали.

95

إِنَّ اللَّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَىٰ ۖ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ۚ ذَٰلِكُمُ اللَّهُ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ

Гьарли-марли, Аллагьли саби ризкьила кьякьлизибад, чумиздагла кьумлизибад галга ахъбирахъуси, бебкӀибти мицӀирбирахъути ва мицӀирти бубкӀахъути! Илгъуна сай Аллагь. ХӀушани биалли балуси агара!

Аллах раскрывает зерно и косточку. Он извлекает живое из мертвого и извлекает мертвое из живого. Таков Аллах! До чего же вы отвращены от истины!

96

فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۚ ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ

Илини саби савлила шала пархбулхъахъуси, паргъатдешлис дуги кабизахъурси, замана балахъес БерхӀира Бацра кадизахъурси. Илгъуна саби чевяхӀсила, гӀякьлучевсила амру!

Он раскрывает утреннюю зарю. Он предназначил ночь для покоя, а солнце и луну - для исчисления. Таково установление Могущественного, Знающего.

97

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Илини сари хӀушаб зубарти алкунти, цӀябдешлизиб ванзаличиб ва урхьначиб илдачил хӀушази бархьси гьуни бургахъес. Бурибси балути адамтази Нушани Нушала баркьудлуми илкьяйдали иргъахъулра!

Он - Тот, Кто сотворил для вас звезды, чтобы вы находили по ним путь во мраках суши и моря. Мы уже разъяснили знамения для людей знающих.

98

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ

Илини саррая хӀуша цадехӀ жаннизирад акӀахъубти, гӀур—хӀуша дируси ва хӀуша дихӀуси мер кабизахъурси. Бурибси балути адамтази Нушани Нушала баркьудлуми илкьяйдали иргъахъулра!

Он - Тот, Кто сотворил вас из одной души. Для вас есть место пребывания (на земле или в утробах матерей) и место хранения (в могилах или поясницах отцов). Мы уже разъяснили знамения для людей понимающих.

99

وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ ۗ انْظُرُوا إِلَىٰ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Илини сари зубрачирад шин чяхӀдикӀахъути: илдачил Нушани лерилра журабала духълуми дашахъулра — вава-кьар, чузир къяянадли кьукьри лерти ризкьила лугни, бухъанадли чумиздагуни, унхъразир тӀутӀи, цаличи-ца мешути ва мешули ахӀенти нарани, къимиз-тӀутӀи. Шинни дирцӀухӀели, дилкьухӀели илди цӀедешличи хӀердизирая: Аллагьличи бирхути адамтас илизиб — гӀячихъси лишан саби!

Он - Тот, Кто ниспослал с неба воду. Посредством нее Мы взрастили растения всех видов. Мы выводим из них зеленые травы, а из них - расположенные одно на другом зерна. На пальмах из завязей вырастают свисающие низко гроздья. Мы взращиваем виноградники, оливки и гранаты, которые имеют сходства и различия. Взгляните на их плоды, когда они появляются и когда созревают. Воистину, в этом - знамения для людей верующих.

100

وَجَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ الْجِنَّ وَخَلَقَهُمْ ۖ وَخَرَقُوا لَهُ بَنِينَ وَبَنَاتٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۚ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يَصِفُونَ

Илдани биалли жунжри Аллагьлис юлдашуни барили саби, хӀятта илди Илини акӀахъубти биалра. Илдани Аллагьлис чинабалра агарти уршби ва рурсби пикрибарили саби. Деза биаб Аллагьлис! Ил сунечил цугтази халбирутачив чевяхӀли, ахъли сай!

Они приобщили к Аллаху в сотоварищи джиннов, а ведь Он создал их. Они выдумали для Него сыновей и дочерей, не имея об этом никакого знания. Пречист Он и превыше всего, что они приписывают Ему.

101

بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَلَمْ تَكُنْ لَهُ صَاحِبَةٌ ۖ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ ۖ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Ил — мусни-зубри акӀахъубси сай! Илала дурхӀни севан бирути, Илала хьунул агархӀели? Гьар секӀал Илини сари акӀахъубти ва гьар секӀайчила Илини балули сай!

Он - Первосоздатель небес и земли. Как может быть у Него сын, если у Него нет супруги? Он сотворил всякую вещь и ведает обо всем сущем.

102

ذَٰلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ

Илгъуна сай Аллагь, хӀушала ВегӀбекӀ. Илала дуравад гӀур аллагь агара, Илини сари гьар се-секӀал акӀахъубти, ил багьандан Илис икрам биреная. Гьарли-марли, Ил — гьар секӀайс жавабкардеш дихан сай!

Таков Аллах, ваш Господь. Нет божества, кроме Него, Творца всякой вещи. Поклоняйтесь же Ему! Он является Попечителем и Хранителем всякой вещи.

103

لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ ۖ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ

Ил хӀулбачил чеваэс хӀейрар, амма Илини гьар секӀал чедиули сай; Ил — гьар секӀал далан, пасихӀкар сай!

Взоры не могут постичь Его, а Он постигает взоры. Он - Проницательный (или Добрый), Сведущий.

104

قَدْ جَاءَكُمْ بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهَا ۚ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ

ХӀушала ВегӀбекӀличирад хӀушаб гӀячихъти лишанти дакӀиб. Чедаибсилис — сунела сунес гӀяхӀдешлис, сукъурсилис — сунела сунес зараллис. Ну — хӀушаб къараул ахӀенра!

Скажи: "К вам уже явились наглядные знамения от вашего Господа. Кто узрел, тот поступил во благо себе, а кто был слеп, тот навредил себе. Я не являюсь вашим хранителем".

105

وَكَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ وَلِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Илкьяйдали чедиахъулра Нушани лишанти, илдази «хӀу гӀеваири» ахъес багьандан, бурибси балути адамтази Нушани ил аргъахъес багьандан.

Вот так Мы излагаем различным образом аяты, чтобы они сказали: "Ты обучился этому!" - и чтобы Мы разъяснили его людям знающим.

106

اتَّبِعْ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

ХӀела ВегӀбекӀли хӀед гьаргбарибси бузахъен: «Илала дуравад гӀур аллагь агара»; бахъал аллагьунартачивад гьярахъики.

Следуй тому, что дано тебе в откровении от твоего Господа. Нет божества, кроме Него. И отвернись от многобожников.

107

وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكُوا ۗ وَمَا جَعَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ۖ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ

Рахли Сунес дигули ахъалри, Аллагьли илди бахъал аллагьунартили хӀебирахъи. Нушани хӀу илдас къараулли кахӀетурри; хӀу — илдачи чехӀеруди бузахъан ахӀенри.

Если бы Аллах пожелал, то они не приобщали бы сотоварищей. Мы не назначили тебя их хранителем, и ты не являешься их попечителем.

108

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ كَذَٰلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Аллагьла дурабад илди чучи дугьабизурти мабалтӀадая, сенахӀенну гьими-кьяс ва селра хӀебални сабабли илди Аллагьра валтӀес бехӀбирхьурну. Илкьяйдали гьарили халкьлизи чула баркьуди Нушани жагабарили чебиахъулра. ГӀур илди чула ВегӀбекӀличи чарбулхъан: илхӀели Нушани гӀячихъли чебиахъехӀе чули се бирибал.

Не оскорбляйте тех, к кому они взывают помимо Аллаха, а не то они станут оскорблять Аллаха из вражды и по невежеству. Таким образом Мы приукрасили для каждого народа их деяния. Потом им предстоит вернуться к своему Господу, и Он поведает им о том, что они совершали.

109

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا ۚ قُلْ إِنَّمَا الْآيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ ۖ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ

Илдани чула хьямазибадли бегӀлара дурхъаси хъя — Аллагьличи хъя бариб: рахли Нушачи лишан бакӀалли, иличи нуша дирхарехӀе. Бура: «Лишанти — Аллагьла арилизир сари. Илдани хӀуша духударишара?» Марлира, илди хӀушачи дакӀибхӀелира, хӀуша илдачи дирххӀерудая!

Именем Аллаха они принесли величайшие клятвы о том, что если к ним явится знамение, они непременно уверуют в него. Скажи: "Знамения находятся у Аллаха. И откуда вам знать, что они не уверуют, если даже оно придет к ним?"

110

وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصَارَهُمْ كَمَا لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُونَ

Илдачи илди бегӀ гьалабра бирххӀеъни багьандан, Нушани илдала уркӀбира хӀулбира сукъурдирехӀе ва чула бунагькар гьундурикад лагусбиубтиван къяцӀкабикӀахъес балтехӀе.

Мы отворачиваем их сердца и взоры, поскольку они не уверовали в него в первый раз, и оставляем их скитаться вслепую в собственном беззаконии.

111

وَلَوْ أَنَّنَا نَزَّلْنَا إِلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتَىٰ وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُونَ

Эгер илдачи Нушани малайкуни бархьахӀелра, илдачил жаназуни гъайдухъалра, жан духӀнарти гьар секӀал кили илдала гьала тӀашдатахӀелра — илди илхӀелира Аллагьличи хӀебирхутили кавли, рахли ил секӀал Аллагьлис хӀейгалри; амма илдала бахъалгъунтани ил балули ахӀен.

Даже если бы Мы ниспослали им ангелов, и мертвые заговорили бы с ними, и Мы собрали бы перед ними все сущее, они ни за что не уверовали бы, если бы только этого не пожелал Аллах. Однако большинство их не ведает об этом.

112

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَالْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُورًا ۚ وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

ХӀера, илкьяйдали гьар идбаглис Нушани душмантишайтӀунти бирулра — адамтазибад ва жинжаназибад; илдани ялавхьардешла гъайличил цабехӀли цабехӀ биргӀякабиргули саби. Эгер хӀела ВегӀбекӀлис хӀейгули биалри, илдани ил хӀебири. Ил багьандан илди чус дигантани биркьахъес бати!

Таким образом Мы определили для каждого пророка врагов - дьяволов из числа людей и джиннов, внушающих друг другу красивые слова обольщения. Если бы твой Господь пожелал, они не поступали бы так. Оставь же их вместе с их измышлениями.

113

وَلِتَصْغَىٰ إِلَيْهِ أَفْئِدَةُ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَلِيَرْضَوْهُ وَلِيَقْتَرِفُوا مَا هُمْ مُقْتَرِفُونَ

Ахиратличи хӀебирхутала уркӀби илдачи лехӀихъаб ва разили дираб, чус сархес дигуси садра сархаб!1

Мы сделали так, чтобы к этим словам склонялись сердца тех, которые не верят в Последнюю жизнь, и чтобы они довольствовались ими и совершали то, что они совершают.

114

أَفَغَيْرَ اللَّهِ أَبْتَغِي حَكَمًا وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ إِلَيْكُمُ الْكِتَابَ مُفَصَّلًا ۚ وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ ۖ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ

Аллагьла дуравад гӀур чи-виалра цархӀил диванчили виахъес ну къабулиркусу, гьатӀи? Илини сабигу гьар секӀал гӀячихъли баяндируси иш Кьуръан хӀушаб бархьибси. Чус Нушани Кьуръан гибтани биалли ил хӀела ВегӀбекӀли гьарли-марли чебкад бархьибси биъни балули саби. Ил багьандан ташмишбикӀутала лугӀилизив майруд!

Скажи: "Неужели я пожелаю иного судью, помимо Аллаха, в то время как Он ниспослал вам Писание, подробно разъяснив его?" Те, кому Мы даровали Писание, знают, что оно ниспослано от твоего Господа во истине. Посему не будь в числе сомневающихся.

115

وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقًا وَعَدْلًا ۚ لَا مُبَدِّلَ لِكَلِمَاتِهِ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

ХӀела ВегӀбекӀла гъай гьарли-марли дархьти ва дурусти сари. Илала гъай чилилра урряхъес хӀейрар: ИлкӀун — гьар секӀал иргъан, гьар секӀал далан сай!

Слово твоего Господа исполнилось правдиво и справедливо! Никто не изменит Его Слов. Он - Слышащий, Знающий.

116

وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ ۚ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ

Эгер иш ванзаличиб хӀербирути бахъличи хӀу лехӀихъадли, илдани хӀу Аллагьла гьунцивад чевулкӀахъури. Илди чула гьанбикунас гӀелабад башули саби ва къянбаницун бугьули саби!

Если ты станешь повиноваться большинству тех, кто на земле, они собьют тебя с пути Аллаха. Они лишь следуют предположениям и только лишь измышляют.

117

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ عَنْ سَبِيلِهِ ۖ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Гьарли-марли, хӀела ВегӀбекӀли Сунела гьунцибад чеббалкӀунти гӀяхӀил балули сай. Илини гӀяхӀил балули сай бархьси гьунцибад башутира!

Воистину, твоему Господу лучше знать, кто сбивается с Его пути. Ему также лучше знать, кто следует прямым путем.

118

فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ

Эгер хӀуша Аллагьла лишантачи дирхути диадалли, саби лугьухӀели Аллагьла у ахъибсила диъ букеная!

Ешьте же из того, над чем произнесено имя Аллаха, если вы веруете в Его знамения.

119

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًا لَيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ

Саби лугьухӀели Аллагьла у ахъибсила диъ хӀушани сен хӀебукуси? ИлиникӀун хӀушази гӀячихъли аргъахъиб беркахъес хӀушаб се къадагъабарибсил, эгер ил беркахъес хӀушачи гуж хӀебарибси биалли? Бахъалгъунти биалли бархьси гьунцибад чеббулкӀули саби чули селра хӀебални сабабли. Гьарли-марли, хӀела ВегӀбекӀли гӀяхӀил балули сай бархьагардеш бирути чихъали сабил!

Почему вы не должны есть из того, над чем произнесено имя Аллаха, в то время как Он уже подробно разъяснил вам, что вам запрещено, если только вы не принуждены к этому? Воистину, многие вводят других в заблуждение своими собственными желаниями, безо всякого знания. Воистину, твоему Господу лучше знать преступников.

120

وَذَرُوا ظَاهِرَ الْإِثْمِ وَبَاطِنَهُ ۚ إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ سَيُجْزَوْنَ بِمَا كَانُوا يَقْتَرِفُونَ

ДакӀу-гьаргси ва дигӀянаси бунагь мабиридая: чучи бунагь чейсутас тяп иличи лайикьси танбихӀра бирар.

Оставьте грехи очевидные и сокрытые. Воистину, те, которые совершают грех, получат воздаяние за то, что они совершали.

121

وَلَا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ ۗ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَىٰ أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ ۖ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ

Саби лугьухӀели Аллагьла у ахӀехъибсила диъ мабукадая: ил бунагьли бирар! ШайтӀунтани биалли чула шали буцибтази гӀеббурули саби хӀушачил ил шайчиб жалтабиркьахъес: рахли хӀушани илдани ибси барадалли— илхӀели хӀуша бахъал аллагьунартили детарудая.

Не ешьте из того, над чем не было произнесено имя Аллаха, ибо это есть нечестие. Воистину, дьяволы внушают своим помощникам препираться с вами. Если вы станете повиноваться им, то окажетесь многобожниками.

122

أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا ۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Балуси агарли калунси, гӀур кӀинайс Нушани багьудлумачи вегӀварибси, сунес шалара бедибси ва иличил адамтала ургав вашуси инсан цӀябдешлизив хӀерирусиличи ва илавад дуравхъес хӀейрусиличи мешусив, гьатӀи? Илкьяйдали капуртас гьанбиркули саби чули бируси пергерси саби или!

Разве тот, кто был мертвецом, и Мы вернули его к жизни и наделили светом, благодаря которому он ходит среди людей, подобен тому, кто находится во мраках и не может выйти из них? Так неверующим представляется прекрасным то, что они совершают.

123

وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكَابِرَ مُجْرِمِيهَا لِيَمْكُرُوا فِيهَا ۖ وَمَا يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Иш шагьарлизибра1 цархӀилти лерилра шимазибра Нушани хӀякимти барили кабалтулра илабти бегӀлара имцӀали бунагькарти адамти, илаб илди вайтани биркьахъес, илди гьарли-марли вайтанира биркьули саби, амма чулира хӀебалули, илди чучи саби къаршили бузули саби.

Вот так в каждом селении Мы создавали главных грешников, чтобы они строили там козни. Однако они строят козни только против самих себя, но не ощущают этого.

124

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّىٰ نُؤْتَىٰ مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ ۘ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ ۗ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Илдачи Аллагьла сегъуна-биалра лишан бакӀалли, илхӀели илди бикӀули саби: «Аллагьла вакилтас гибсигъуна секӀал нушабра гайчи илдачи дирххӀерехӀе». Чилилрайчиб Аллагьли гӀяхӀил бала Сунела шайчибад чина се бархьес гӀягӀнилил. Чула бунагьуни багьандан илди мунапикьунас Аллагьла нягӀна ва кахси танбихӀ бирар!

Когда им явилось знамение, они сказали: "Мы не уверуем, пока не получим то, что получили посланники Аллаха". Аллах лучше знает, кому доверить Свое послание. Грешников же постигнет унижение перед Аллахом и тяжкие мучения за то, что они строили козни.

125

فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ ۖ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فِي السَّمَاءِ ۚ كَذَٰلِكَ يَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ

Аллагьлис чи бархьси гьунчивад викес дигалра, илала уркӀи Аллагьли бусурман диннис бягӀубирули сай. Гьунчивад чи чеввалкӀахъес дигалра — илала уркӀи вайси лаг къалабали ахъес къайгънаиркьусилаван гьалакли, ибкьли тимхъбикӀусили бетарахъули сай. Сунечи бирххӀебирхутас Аллагьли илгъуна кахси танбихӀ бирули сай.

Кого Аллах желает наставить на прямой путь, тому Он раскрывает грудь для ислама, а кого Он желает ввести в заблуждение, тому Он сдавливает и сжимает грудь, словно тот забирается на небо. Так Аллах насылает скверну (или наказание) на тех, кто не верует.

126

وَهَٰذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا ۗ قَدْ فَصَّلْنَا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ

ХӀела ВегӀбекӀла гьуни илгъуна саби ва ил бархьси саби. Аллагь гьаниркахъути адамтази илди лишанти Нушани гӀячихъли дурира.

Таков прямой путь твоего Господа. Мы уже подробно разъяснили знамения людям поминающим.

127

لَهُمْ دَارُ السَّلَامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۖ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Илдас даршути хъали-цӀа — чула ВегӀбекӀличир сари; Ил — чули дарибти багьандан илдас кумекчи сай.

Им уготована Обитель мира и благополучия у их Господа. Он является их Покровителем благодаря тому, что они совершали.

128

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ ۖ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا ۚ قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ ۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Илди лебилра Сунечи бучибси бархӀи Аллагьли иру: «Жунжрала хӀенкь! ХӀушани бахъал адамти чеббалкӀахъунрая!» Илди адамтазибад жунжрала юлдашунани иру: «Нушала ВегӀбекӀ! Нушани цабехӀлис цабехӀли гӀяхӀдеш бирусири ва ХӀуни нушаб кадизахъурти гӀямрула ахир сабаили саби». Аллагьли иру: «ХӀушаб мер — жагьаннабла цӀа саби: илар даимлис кадра кавладая, эгер цархӀил танбихӀ барес Нуни кьасхӀебарасли». Гьарли-марли, хӀела ВегӀбекӀ — гӀякьлучев, гьар секӀал далан сай!

В тот день Он соберет их вместе: "О сонмище джиннов! Вы ввели в заблуждение многих людей". Их помощники из числа людей скажут: "Господь наш! Одни из нас пользовались другими, и мы достигли нашего срока, который Ты назначил нам". Он скажет: "Огонь будет вашей обителью, в которой вы пребудете вечно, если только Аллах не пожелает иначе!" Воистину, твой Господь - Мудрый, Знающий.

129

وَكَذَٰلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضًا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Чули чус бучибси хӀясибли, бунагькарти Нушани цабехӀличи цабехӀ илкьяйдали гъамбирулра.

Так Мы позволяем одним беззаконникам править другими за то, что они приобретают.

130

يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَا ۚ قَالُوا شَهِدْنَا عَلَىٰ أَنْفُسِنَا ۖ وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Адамтала ва жунжрала хӀункьри! ХӀушала ургабадти Дила вакилти хӀушачи хӀебашибу, гьатӀи? Илдани хӀушази Дила аятуни иргъахъутири ва кьиямала бархӀиличил къаршидиркниличила хӀушази балахъусири. Илдани иру: «Нушачи нушани гӀяйиб бирули, илис бикьридеш дирулра!» Иш дунъяличирти гӀямрули илди гӀяшикьбариб ва саби капуртили бирниличила чус чули бикьридеш дариб.

Мы скажем: "О сонмище джиннов и людей! Разве к вам не приходили посланники из вашего числа, которые читали вам Мои аяты и предупреждали вас о встрече с этим днем вашим?" Они скажут: "Мы свидетельствуем против самих себя". Мирская жизнь обольстила их, и они принесут свидетельство против самих себя о том, что они были неверующими.

131

ذَٰلِكَ أَنْ لَمْ يَكُنْ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرَىٰ بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا غَافِلُونَ

Илкьяйда биубсири, сенахӀенну хӀела ВегӀбекӀлис чула бунагьуни багьандан илдала шими дуэс дигули ахӀенри, хӀятта илабти адамти хӀяжатагарти сабкъира.

Это произойдет потому, что твой Господь не губит города несправедливо, пока их жители пребывают в неведении.

132

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ۚ وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ

Гьарил адамла, сунела баркьудлумачи хӀеръили, хасси даража бирар. Илдани дирутачи хӀела ВегӀбекӀ хӀяжатагарли хӀерикӀули ахӀен.

Для всех будут ступени, соответствующие тому, что они совершили. Господь твой не находится в неведении относительно того, что они совершают.

133

وَرَبُّكَ الْغَنِيُّ ذُو الرَّحْمَةِ ۚ إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَسْتَخْلِفْ مِنْ بَعْدِكُمْ مَا يَشَاءُ كَمَا أَنْشَأَكُمْ مِنْ ذُرِّيَّةِ قَوْمٍ آخَرِينَ

ХӀела ВегӀбекӀ — давлачев, уркӀецӀичев сай, амма рахли Илис дигалли, хӀуша къирдирурая ва Сунес дигути цархӀилтачил хӀуша дарсдирурая, цархӀтилти халкьла наслулизирад хӀуша Илини акӀахъубли кьяйда.

Господь твой богат и обладает милостью. Если Он пожелает, то уничтожит вас и сделает вашими преемниками, кого пожелает, подобно тому, как Он сотворил вас из потомства других людей.

134

إِنَّ مَا تُوعَدُونَ لَآتٍ ۖ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ

ХӀушачи хӀерси, гьайгьайра, челябкьян ва ил чебарбукес хӀушала ахъри агара!

Воистину, обещанное вам наступит, и вы не сможете избежать этого.

135

قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ مَنْ تَكُونُ لَهُ عَاقِبَةُ الدَّارِ ۗ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ

Бура: «Агь, дила халкь! ХӀушала имканти хӀясибли вяшдикӀеная, ну наб дигуси тяхӀярли вяшикӀус... БахъхӀиагарли баладая ахиратлизиб чис се бирарал [Шакдеш агарли, бунагькарти талихӀчебтили хӀебирар!»

Скажи: "О мой народ! Действуйте по своему усмотрению, и я тоже буду действовать. Вы узнаете, кому достанется Последняя обитель. Воистину, не преуспеют беззаконники".

136

وَجَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْأَنْعَامِ نَصِيبًا فَقَالُوا هَٰذَا لِلَّهِ بِزَعْمِهِمْ وَهَٰذَا لِشُرَكَائِنَا ۖ فَمَا كَانَ لِشُرَكَائِهِمْ فَلَا يَصِلُ إِلَى اللَّهِ ۖ وَمَا كَانَ لِلَّهِ فَهُوَ يَصِلُ إِلَىٰ شُرَكَائِهِمْ ۗ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ

Аллагьли чула хъумачир дакӀахъибтала ва чула мицӀирагла ца бутӀа илдани Аллагьлис декӀарбирули саби ва бикӀули саби: «Иш — Аллагьлис!» — чула пикри хӀясибли, — «Иш биалли — нушала аллагьунас!» Илдани чула аллагьунас хасбарибси секӀал — Аллагьличи биули ахӀен, Аллагьлис хасбарибси биалли — илдала аллагьуначи биули саби. ХӀябилра уряхӀти лер илдала пикруми!

Они предназначают Аллаху долю того, что Он вырастил из посевов и скота, и по своему разумению говорят: "Это - Аллаху, а это - нашим сотоварищам". То, что предназначено их сотоварищам, не попадает Аллаху, а то, что предназначено Аллаху, попадает их сотоварищам. Скверно то, что они решают!

137

وَكَذَٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ قَتْلَ أَوْلَادِهِمْ شُرَكَاؤُهُمْ لِيُرْدُوهُمْ وَلِيَلْبِسُوا عَلَيْهِمْ دِينَهُمْ ۖ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا فَعَلُوهُ ۖ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ

Илдани аллагьунази халбирутани гӀяхӀси баркьудилизи хӀисаббирули саби къунчрас икрам бирутазибад бахъалтани чула дурхӀни кабуршни. Илкьяйда бирусра саби илдас вайбарес ва илдала дин цӀяббарес багьандан. Эгер Аллагьлис ил хӀейгуси биалри, илдани илкьяйда хӀебири. Илдира илдани пикридарибтира паргъатли дати!

Так многим многобожникам их сотоварищи представили прекрасным убийство детей, дабы погубить их и сделать запутанной их религию. Если бы Аллах пожелал, они не поступали бы таким образом. Оставь же их вместе с их измышлениями.

138

وَقَالُوا هَٰذِهِ أَنْعَامٌ وَحَرْثٌ حِجْرٌ لَا يَطْعَمُهَا إِلَّا مَنْ نَشَاءُ بِزَعْمِهِمْ وَأَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُهَا وَأَنْعَامٌ لَا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا افْتِرَاءً عَلَيْهِ ۚ سَيَجْزِيهِمْ بِمَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Илди бикӀули саби: «Пулан мицӀираг ва пулан ризкьи къадагъадарибти сари; илди беркайс пайдаладирути сари чус нушани пурбанбарибтаницун». Илдала пикри илгъуна саби. Мурдабиръахъес ва духби дихахъес илдани къадагъадирули сари цацадехӀ мицӀираг ва лугьухӀели Аллагьла у айхъули ахӀен, илхӀелира—Аллагьличи бугьтанти чедуршули. Къянбани бугьни багьандан илдас Илини гӀеббиахъу!

На основании своих предположений они говорят: "Эта скотина и эти посевы запретны. Питаться ими может только тот, кому мы позволим". На одной скотине они запрещают ездить верхом и возить грузы, а над другой скотиной они не произносят имени Аллаха, возводя на Него навет. Он воздаст им за то, что они измышляют!

139

وَقَالُوا مَا فِي بُطُونِ هَٰذِهِ الْأَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِذُكُورِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلَىٰ أَزْوَاجِنَا ۖ وَإِنْ يَكُنْ مَيْتَةً فَهُمْ فِيهِ شُرَكَاءُ ۚ سَيَجْزِيهِمْ وَصْفَهُمْ ۚ إِنَّهُ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Илди бикӀули саби: «Пулан мицӀирагла кунбазирти — нушала мурул адамтасцун деркес асудирути сари ва нушала хьунул адамтас къадагъалати сари». Эгер бумгуси мицӀирагли бебкӀибси дурхӀя баркьалли — гӀяйиб илдачибра леб. Сунечи бугьтанти чедуршни багьандан илдас Аллагьли чеббирцӀу: ИлкӀун — ГӀякьлучевси, гьар секӀал далуси сай!

Они говорят: "То, что находится в утробах этой скотины, дозволено нашим мужчинам и запрещено нашим женам". Если же он рождается мертвым, то все они получают право на него. Он воздаст им за то, что они приписывали, ведь Он - Мудрый, Знающий.

140

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ قَتَلُوا أَوْلَادَهُمْ سَفَهًا بِغَيْرِ عِلْمٍ وَحَرَّمُوا مَا رَزَقَهُمُ اللَّهُ افْتِرَاءً عَلَى اللَّهِ ۚ قَدْ ضَلُّوا وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ

Чула мехӀурдешли ва гӀякьлуагардешли чула дурхӀни кабушибтас, чус беркайс Аллагьли лугути, Аллагьличила къянбани бугьули, къадагъалатази халдирутас чӀумаси танбихӀ бирар. Илди чеббалкӀи саби ва илди бархьси гьуникад аркьули ахӀен.

Понесли урон те, которые убивали своих детей по глупости, безо всякого знания, и запрещали то, чем наделял их Аллах, возводя навет на Аллаха. Они впали в заблуждение и не последовали прямым путем.

141

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ ۚ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ ۖ وَلَا تُسْرِفُوا ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

Аллагьли сари дашахъути удяхълумачилти ва удяхълуми агарти тӀутӀила унхъри, чумиздагла галгуби, гьар журала галгуби, декӀар-декӀарти ризкьи, цадехӀличи — цадехӀ мешути ва мешули ахӀенти къимиз-тӀутӀи ва нарани. ДикьурхӀели, илди дукеная, сабухъ бурчухӀелира гӀягӀнитицад дуртӀеная, амма дахъ дазу агартили мадирудая. Гьарли-марли, Аллагьлис хӀейгахъу дазу агарти!

Он - Тот, Кто создал сады на трельяжах и без трельяжей, финиковые пальмы и злаки с различным вкусом, оливки и гранаты, имеющие сходства и различия. Вкушайте эти плоды, когда они созревают, и отдавайте должное в день уборки, но не расточительствуйте, ведь Он не любит расточительных.

142

وَمِنَ الْأَنْعَامِ حَمُولَةً وَفَرْشًا ۚ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ

МицӀираглизирадра — цадехӀ пайдаладирути сари духби дихес, идильти — диълис лугъес. Диълис лугъахъес хӀушаб Аллагьли гибти беркайс пайдаладиреная ва шайтӀайс гӀеларад армякьядая! ИлкӀун хӀушала эски душман саби.

Среди скотины есть предназначенная для перевозки и не предназначенная для этого. Ешьте из того, чем вас наделил Аллах, и не следуйте по стопам сатаны, ведь он для вас - явный враг.

143

ثَمَانِيَةَ أَزْوَاجٍ ۖ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ ۖ نَبِّئُونِي بِعِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

ГехӀел — жут-жутли авал касая: жакъназирадли кӀелра, гӀежназирадлира кӀелра: Бура: «Илдазирад Аллагьли гажни яра маргни къадагъадарибу? Яра гажа мицӀирагли чула кунбазир дихути къадагъадарибу? Эгер хӀушани буруси бархьси биалли, Нунира ил цабараалра багьесли бурая».

Восемь парных особей: две из числа овец и две из числа коз. Скажи: "Он запретил самцов или самок? Или же то, что находится в утробах самок? Поведайте мне, опираясь на знание, если вы говорите правду".

144

وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ ۗ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ ۖ أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهَٰذَا ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ كَذِبًا لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Валрумазирадлира кӀелра ва хӀяйвантазирадра кӀелра касая. Бура: «Илдазирад Аллагьли гажни яра маргни къадагъадарибу? Яра гажа мицӀирагли чула кунбазир дихути къадагъадарибу? Яра хӀушаб Аллагьли ил секӀал аманатбарибси замана кабизахъес бикьридеш дарес дирудаяв?» Селра хӀебалути адамти чеббалкӀахъес багьандан, Аллагь гьануршули, къянбани бугьути адамтачив гьатӀи имцӀали бунагькар левара? Гьарли-марли, Аллагьли бикути ахӀен бунагькарти!

Две из числа верблюдов и две из числа коров. Скажи: "Он запретил самцов или самок? Или же то, что находится в утробах самок? Или же вы присутствовали, когда Аллах заповедал вам это?" Кто же несправедливее того, кто возводит на Аллаха навет, чтобы ввести людей в заблуждение безо всякого знания? Воистину, Аллах не ведет прямым путем беззаконников.

145

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَىٰ طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Бура: «Набзи Аллагьли багьахъурсилизибад нуни балулра букахъес къадагъабарибси биъни жяргабиубсила диъ, хӀи, цурала диъ (сенахӀенну ил — цӀахдеш саби), Аллагьла ахӀи, цархӀил чила-биалра у ахъили белгъунсила хӀярамси диъ. Сай я такьсирчи, я капур хӀейалра, илгъуна хӀебукес сунела гӀямалагарсиличивад хӀела ВегӀбекӀ чевкархар, уркӀецӀи биру!

Скажи: "Из того, что дано мне в откровение, я нахожу запрещенным употреблять в пищу только мертвечину, пролитую кровь и мясо свиньи, которое (или которая) является скверной, а также недозволенное мясо животных, заколотых не ради Аллаха". Если же кто-либо вынужден пойти на это, не проявляя ослушания и не преступая пределы необходимого, то ведь Аллах - Прощающий, Милосердный.

146

وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ ۖ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُمَا إِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُورُهُمَا أَوِ الْحَوَايَا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ ۚ ذَٰلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِبَغْيِهِمْ ۖ وَإِنَّا لَصَادِقُونَ

ЖугьутӀунала дин бузахъантас Нушани къадагъабарира чула ника кӀикьярякь хӀебикибти мицӀирагла диъ; Нушани илдас къадагъабарира хала хӀяйвантала ва мазала масла хӀяли, къакълизибси, дарг-махлизибси ва лигубачибси ахӀенси. Илдала вайти баркьудлуми багьандан илдас Нушани илкьяйдали чеббирцӀулра: НушакӀун — бархьдеш бузахъанти сарри!

Иудеям Мы запретили всех животных с нераздвоенными копытами. Мы запретили им сало коров и овец, кроме того, что находится на спинном хребте и внутренностях или смешалось с костями. Так Мы наказали их за их бесчинства. Воистину, Мы правдивы.

147

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ وَاسِعَةٍ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ

Эгер илдани хӀу къянбарлизи халирули виадли, бура: «ХӀушала ВегӀбекӀла уркӀецӀи халал саби, амма гӀяйибкарти адамтас Илала танбихӀлизибад берцуди лебси ахӀен».

Если они сочтут тебя лжецом, то скажи: "Ваш Господь обладает обширной милостью, но Его наказание невозможно отвратить от грешных людей".

148

سَيَقُولُ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا أَشْرَكْنَا وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍ ۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتَّىٰ ذَاقُوا بَأْسَنَا ۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوهُ لَنَا ۖ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ

Бахъал аллагьунартани сеннира иру: «Эгер Аллагьлис дигули виалри, я нуша, я нушала дудешуни бахъал аллагьнартили хӀедирира, я селра къадагъахӀебири». Нушала танбихӀла тӀягӀям багьайчи, илдас гьалабтира тяп илкьяйдали къянба бугьутири. Хьарба: «Иличила хӀушани балуси лебу? Бурая ил нушази. ХӀуша дугӀла гьанбикунази адархилрая, хӀушани къянбицун пикридирулрая!»

Многобожники скажут: "Если бы Аллах пожелал, то ни мы, ни наши отцы не приобщали бы сотоварищей и не запрещали бы ничего". Таким же образом считали лжецами посланников те, кто были до них, пока они не вкусили Наше наказание. Скажи: "Есть ли у вас какое-либо знание, которое вы можете представить нам? Вы лишь следуете предположениям и лжете".

149

قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ ۖ فَلَوْ شَاءَ لَهَدَاكُمْ أَجْمَعِينَ

Бура: «ГӀячихъси бикьри — Аллагьлизиб саби: эгер Илис дигули виалри, хӀуша лерилра бархьси гьунчи дурайрая».

Скажи: "У Аллаха есть убедительное доказательство. Если бы Он пожелал, то повел бы прямым путем всех вас".

150

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاءَكُمُ الَّذِينَ يَشْهَدُونَ أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ هَٰذَا ۖ فَإِنْ شَهِدُوا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْ ۚ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

Бура: «Аллагьли ил къадагъабариб или бикьридеш дирути хӀушала бикьруми кабатирая!» Рахли илдани бикьридеш даралра, илдачил дарх хӀуни бикьридеш мадирид ва Нушала лишанти къянбази халдирутала, ахиратличи хӀебирхутала ва чула ВегӀбекӀгъунти гӀурра аллагьуни леб или бикӀантала дугӀла пикрумас гӀелавад армякьяд!

Скажи: "Приведите ваших свидетелей, которые засвидетельствуют, что Аллах запретил это". Если даже они станут свидетельствовать, ты не свидетельствуй вместе с ними и не потакай желаниям тех, которые считали ложью Наши знамения, которые не веруют в Последнюю жизнь и равняют других со своим Господом.

151

قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ ۖ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ۖ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۖ وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ ۖ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ ۖ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ۖ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

Бура: «Набчи дакӀирая, хӀушаб хӀушала ВегӀбекӀли се къадагъабарибсил балахъис: Аллагьла дуравад гӀурра аллагьуни лебти саби мадикӀудая; бегӀтас тӀяхӀдеш биреная; мискиндеш сабабли хӀушала дурхӀни камабуршидая — хӀушара илдира берк-бержличил Нушани гӀердурцурая; я дакӀути я дигӀянати уряхӀти баркьудлумази майхъудая; сай кавшахъес Аллагьли къадагъабарибси адам камаршидая, кавшахъес пурбан лебси ахӀенси. ХӀера, ил саби хӀушаб Илини аманатбарибси: белики, хӀуша духудиишая!

Скажи: "Придите, и я прочту то, что запретил вам ваш Господь". Никого не приобщайте к Нему в сотоварищи, делайте добро родителям. Не убивайте своих детей, опасаясь нищеты, ведь Мы обеспечиваем пропитанием вас вместе с ними. Не приближайтесь к мерзким поступкам - ни к очевидным, ни к сокрытым. Не убивайте душу, которую Аллах запретил убивать, если только у вас нет на это права. Это заповедал вам Аллах, - быть может, вы уразумеете.

152

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ ۖ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ ۖ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۖ وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰ ۖ وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Балугъла баайчи цӀуръабала масличи къячмадилкадая, чӀянкӀли ил мяхӀкам-ункъбаресцун хӀебиалли; умцлализибра битӀакӀлизибра дурусдеш бузахъеная. Нушани адамличи хъарбирулра чӀянкӀли сунени барес вирусицун. ХӀушани бурусилизир дархьтили диреная, хӀятга гъай гъамтачила диалра. Аллагьличил барибси вягӀдалис мартили диреная. ХӀера, ил саби хӀушаб Илини аманатбарибси: белики, иличила хӀуша пикридухъишая!

Не приближайтесь к имуществу сироты, кроме как во благо ему, пока он не достигнет зрелого возраста. Наполняйте меру и весы по справедливости. Мы не возлагаем на человека сверх его возможностей. Когда вы произносите слово, будьте справедливы, даже если это касается родственника. Будьте верны договору с Аллахом. Это заповедал вам Аллах, - быть может, вы помяните назидание.

153

وَأَنَّ هَٰذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ۚ ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Ил — Дила бархьси гьуни саби: иличирад дашеная ва Аллагьла гьунчирад хӀуша черхӀедалкӀес багьандан, цархӀилти дукьбикад мадашудая. ХӀера, ил саби хӀушаб Илини аманатбарибси: белики, хӀуша Аллагьлизирад урухкӀишая»!

Таков Мой прямой путь. Следуйте по нему и не следуйте другими путями, поскольку они собьют вас с Его пути. Он заповедал вам это, - быть может, вы устрашитесь.

154

ثُمَّ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ وَتَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَعَلَّهُمْ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ

ГӀур Нушани Мусас Таврат бедира гӀяхӀси бирусилис савгъатли биахъес, мусни-зубрачирти гьар се-секӀал баяндарахъес, илдас гьуни чебиахъес ва илдачи уркӀецӀи бирахъес багьандан: белики, чула ВегӀбекӀличил къаршибиркниличи илди бирхаэс!

Мы также даровали Мусе (Моисею) Писание в завершение милости к тому, кто был добродетелен, как разъяснение всякой вещи, верное руководство и милость, дабы они уверовали во встречу со своим Господом.

155

وَهَٰذَا كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَاتَّقُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Иш Кьуръанра Нушани зубрачибад бархьибси, дурхъаси белкӀ саби, ил багьандан илини хъарбируси биреная ва Аллагьлизирад урухкӀутили диреная: белики, хӀушачивад Ил чеверхес!

Это - благословенное Писание, которое Мы ниспослали. Следуйте же ему и будьте богобоязненны, - быть может, вы будете помилованы.

156

أَنْ تَقُولُوا إِنَّمَا أُنْزِلَ الْكِتَابُ عَلَىٰ طَائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَا وَإِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغَافِلِينَ

Кьуръан бархьибсири хӀуша хӀедикӀахъес: «Таврат бархьибсири нушаб гьалабти чӀянкӀли кӀибехӀ халкьлисцун ва ил багьандан иличи хӀяжатагартили дирутири».

Мы ниспослали его, чтобы вы не говорили: "Писание было ниспослано только двум общинам до нас, и мы ничего не знали о том, что они изучали".

157

أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَىٰ مِنْهُمْ ۚ فَقَدْ جَاءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ ۚ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗ سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يَصْدِفُونَ

Яра ишкьяйда хӀедикӀахъес: «Эгер илгъуна жуз нушаб бархьибси биалри, илдачир нуша имцӀали бархьси гьунчир дирира!» Гьанна хӀушала ВегӀбекӀличирад хӀушачи гӀячихъси баян, лишан ва уркӀецӀи дакӀили сари. Илала гӀергъи Аллагьла лишанти къянбази халдирусиличив гьатӀи имцӀали бунагькарси чи вируси? Нушала лишантачибад гӀелумбилзутас, илди гӀелумбилзни багьандан, Нушани чӀумаси танбихӀ бирехӀе.

Или чтобы вы не говорили: "Если бы нам было ниспослано Писание, то мы придерживались бы прямого пути лучше, чем они". К вам уже явилось ясное знамение от вашего Господа, верное руководство и милость. Кто же несправедливее того, кто считает ложью знамения Аллаха и отворачивается от них? Мы воздадим тем, кто отворачивается от Наших знамений, тяжкими мучениями за то, что они отворачивались.

158

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ ۗ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا ۗ قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ

Марлира, илди гӀурра хьулбикӀулив чучи малайкуни лябкьян или, яра хӀела ВегӀбекӀ лявкьян или, яра хӀела ВегӀбекӀла сегъунти-биалра лишанти ляркьян или? ХӀела ВегӀбекӀла сегъунти-биалра лишанти дакӀибси бархӀира бирар: илхӀели адамлис сунела иманни кумек хӀебиру, рахли илис гьалав ил Аллагьличи вирххӀерхули калун виалли яра, дин бузахъули, гӀяхӀдеш хӀебирули калун виалли. Бура: «ХӀерли уэн, нушара хӀерли дирехӀе!»

Неужели они ожидают чего-либо помимо того, что к ним явятся ангелы, или явится твой Господь, или явятся некоторые из знамений твоего Господа? В тот день, когда явятся некоторые знамения твоего Господа, вера не принесет пользы душе, если она не уверовала прежде или не приобрела благодаря своей вере добро. Скажи: "Ждите, и мы тоже подождем".

159

إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا لَسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ ۚ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللَّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

ХӀуни чула дин бутӀнадбарибтас ва кьукьнадбикибтас жаваб лугуси ахӀен. Илдани Аллагьла гьалаб жаваб луга. Илини илдази балахъа чули се бирибал.

Ты не имеешь никакого отношения к тем, которые раскололи свою религию и разделились на секты. Их дело находится у Аллаха, и позднее Он сообщит им о том, что они совершали.

160

مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا ۖ وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلَا يُجْزَىٰ إِلَّا مِثْلَهَا وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

ГӀяхӀти баркьудлумачил Аллагьла гьала чи вакӀалра, илис илди вецӀнали имцӀадирар; вайти баркьудлумачил чи вакӀалра — илис сунечи лайикьси бирар: илди дугӀли гьимхӀебуркӀахъу!

Кто явится с добрым деянием, тот получит десятикратное воздаяние. А кто явится со злым деянием, тот получит только соответствующее воздаяние, и с ними не поступят несправедливо.

161

قُلْ إِنَّنِي هَدَانِي رَبِّي إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ دِينًا قِيَمًا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۚ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Бура: «Гьарли-марли, дила ВегӀбекӀли ну бархьси гьунчи кира, бархьси динничи кира, динна тӀалабуни дурусли дузахъанни сайси, бахъал аллагьнартала лугӀилизив ахӀенси Ибрагьимла жамигӀятлизи кира».

Скажи: "Воистину, мой Господь наставил меня на прямой путь, на правильную религию, веру Ибрахима (Авраама), истинное единобожие. Он не был из числа многобожников".

162

قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Бура: «Гьарли-марли, дила балга-дугӀя, дила диру-далтути, дила гӀямру ва бебкӀа — Аллагьла, мусни-зубрала ВегӀбекӀла, Сайгъунси гӀур чилра агарсила арилизир сари.

Скажи: "Воистину, мой намаз и мое жертвоприношение (или поклонение), моя жизнь и моя смерть посвящены Аллаху, Господу миров,

163

لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ

Ил набчи хъарбарибси саби ва Аллагьлис мутӀигӀтазивад ну цаибил сайра».

у Которого нет сотоварищей. Это мне велено, и я являюсь первым из мусульман".

164

قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَهُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ ۚ وَلَا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْهَا ۚ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Бура: «Аллагьла дуравад цархӀил ВегӀбекӀлигӀив ну умцӀусу, гьатӀи? ИлкӀун — гьар се-секӀа ВегӀбекӀ сай». Гьарим адамла арилизиб бирар сунени сунес бучибси ва сунела дех бихусини цархӀилла дех хӀебиху. ГӀур хӀуша хӀушала ВегӀбекӀличи чардулхъадая ва хӀуша-ургар селичила жалдикӀутирил хӀушази Илини балахъа.

Скажи: "Неужели я стану искать другого господа помимо Аллаха, в то время как Он является Господом всякой вещи?" Каждая душа приобретает грехи только во вред самой себе. Ни одна душа не понесет чужого бремени. Затем вам предстоит вернуться к вашему Господу, и Он поведает вам о том, в чем вы расходились во мнениях.

165

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ الْأَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُمْ ۗ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

ХӀуша иш ванзаличир хӀердирахъути Аллагьли саррая: Сунени хӀушаб гибсиличил хӀушала хӀялумцӀес багьандан, Илини хӀуша даражунала шайчир, цабехӀличирад идилти ахъдарирая. Гьарли-марли, хӀела ВегӀбекӀ танбихӀ бирес хъярхъси сай ва, гьарли-марли, Ил — чевкархан, уркӀецӀичев сай!

Он - Тот, Кто сделал вас преемниками на земле и возвысил одних из вас над другими по степеням, чтобы испытать вас тем, что Он даровал вам. Воистину, твой Господь скор в наказании. Воистину, Он - Прощающий, Милосердный.