Сура 3 «ГӀимранна агьлу» — Аль Имран (Семейство Имрана)

Все суры
1

الم

Алиф. Лям. Мим.

Алиф. Лам. Мим.

2

اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ

Аллагь!.. Мурталра мицӀирси, даимлис левси сай, Илала дуравад гӀур аллагь агара.

Аллах - нет божества, кроме Него, Живого, Поддерживающего жизнь.

3

نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَنْزَلَ التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ

Илини хӀед иш Кьуръан бархьиб, илис гьалаб бархьибси марбирули: гьалар Илини адамтас бархьси гьуни чебиахъес Таврат ва Инжил дархьиб, гьанна — иш Кьуръан.

Он ниспослал тебе Писание с истиной в подтверждение того, что было до него. Он ниспослал Таурат (Тору) и Инджил (Евангелие),

4

مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ ۗ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

Аллагьла аятуначи хӀебирхутас чӀумаси танбихӀ бирар. Гьарли-марли, Аллагь — чевяхӀси сай, бархьли чеббирцӀуси сай!

которые прежде были руководством для людей. Он также ниспослал Различение (Коран). Воистину, тем, кто не верует в знамения Аллаха, уготованы тяжкие мучения, ведь Аллах - Могущественный, Способный на возмездие.

5

إِنَّ اللَّهَ لَا يَخْفَىٰ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ

Я ванзала къакъличиб я зубрачиб Аллагьлизибад селра дигӀянни ахӀен!

Воистину, ничто не скроется от Аллаха ни на земле, ни на небесах.

6

هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Илини саррая хӀуша хӀушала нешанала кунбазир Сунес дигуси тяхӀярли алкӀахъути. ЧевяхӀси, ГӀякьлукарси Ил ахӀенси гӀур аллагь агара!

Он - Тот, Кто придает вам в утробах такой облик, какой пожелает. Нет божества, кроме Него, Могущественного, Мудрого.

7

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ۖ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ ۗ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ ۗ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ

Илини саби хӀед иш Кьуръан бархьибси: илизир лер Кьуръа хьулчили сарти, гӀячихъси мягӀнала дегӀти аятуни, лер цархӀилтира — дигӀянаси мягӀна бухӀнабуцибти. Чула уркӀби бархьдешличирад чердалкӀунти къайгънабиркьули саби дигӀянаси мягӀна бухӀнабуцибти аятуни дагьес ва баяндарес. Амма илди баяндарес вирар чӀянкӀли ца Аллагьлицун. ХӀушала ургабадти багьудичебти бикӀули саби: «Нуша Кьуръайчи дирхулра, гьар секӀал — Нушала ВегӀбекӀлизирад дигахъу». ГӀякьлукартаницун ил бала!

Он - Тот, Кто ниспослал тебе Писание, в котором есть ясно изложенные аяты, составляющие мать Писания, а также другие аяты, являющиеся иносказательными. Те, чьи сердца уклоняются в сторону, следуют за иносказательными аятами, желая посеять смуту и добиться толкования, хотя толкования этого не знает никто, кроме Аллаха. А обладающие основательными знаниями говорят: "Мы уверовали в него. Все это - от нашего Господа". Но поминают назидание только обладающие разумом.

8

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً ۚ إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ

Нушала ВегӀбекӀ! ХӀуни нуша бархьси гьунчи дураили гӀергъи, бархьдешличирад нушала уркӀби чермадулкӀахъид ва нушачи ХӀуни уркӀецӀибара: ХӀукӀун, гьарли-марли, уркӀецӀичевсири!

Господь наш! Не уклоняй наши сердца в сторону после того, как Ты наставил нас на прямой путь, и даруй нам милость от Себя, ведь Ты - Дарующий!

9

رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Нушала ВегӀбекӀ! Ташмишдеш агарли бируси кьиямала бархӀи ХӀуни адамти бурчид. Гьарли-марли, Аллагьли Сунела гъай къянахӀебиру!

Господь наш! Ты соберешь людей в день, в котором нет сомнения. Воистину, Аллах не нарушает обещания.

10

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ

Аллагьла гьалаб капуртас сегъуналра пайда хӀеху я илдала мас-хазнали, я дурхӀнани: илди, ПиргӀяванна халкьван ва илдас гьалабтиван, жагьаннабла цӀалис цӀабикьалали бирар.

Ни богатство, ни дети ничем не помогут перед Аллахом тем, кто не уверовал. Они являются растопкой для Огня.

11

كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Илдани Нушала аятуни къяналатази халдариб ва чула бунагьуни багьандан Аллагьли илдас чегахъиб: танбихӀ бирнилизив Аллагь чӀумали чекайзурси сай!

Таким же образом вели себя сородичи Фараона и те, которые жили до них. Они сочли ложью Наши знамения, и Аллах схватил их за грехи, ведь Аллах суров в наказании.

12

قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

Капуртази бура: «ДахъхӀиагарли хӀуша удидикили ва жагьаннаблизи дучили дирудая. Бахъ жапасигу ил мер!».

Скажи тем, которые не уверовали: "Вы будете побеждены и собраны в Геенне. Как же скверно это ложе!"

13

قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا ۖ فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ۚ وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ

ХӀушаб гьанналаубал лишан биуб дургъути кӀел хӀуребализиб: ца хӀуреба бургъусири Аллагьла гьунчиб, ца — капуртала гьунчиб. Ва илдани чула хӀулбани илди сабичиб кӀинали имцӀали чебаиб. Аллагьли Сунес дигути Сунела кумекличил цӀакьбирули сай. Гьарли-марли, ил сунезиб духутас лишан лебси анцӀбукь сабри!

Знамением для вас стали две армии при Бадре: одна армия сражалась на пути Аллаха, другая же состояла из неверующих. Своими глазами они увидели, что неверующие вдвое превышают их числом. Аллах оказывает поддержку тому, кому пожелает. Воистину, в этом есть назидание для обладающих зрением.

14

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ

Хьунул адамтачи ва дурхӀначи, мургьи-арцла бекӀначи, черикӀла урчачи, хӀяйвантала хӀункьрачи, хъумачи адамтала иштяхӀ халаси саби. Амма илди — иш дунъяличирти гӀямрулис нигӀматуни сари, Аллагьла хъали биалли — гьатӀира гӀяхӀси саби!

Приукрашена для людей любовь к удовольствиям, доставляемым женщинами, сыновьями, накопленными кантарами золота и серебра, прекрасными конями, скотиной и нивами. Таково преходящее удовольствие мирской жизни, но у Аллаха есть лучшее место возвращения.

15

قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

ХӀуни а: «Илдачирра гӀяхӀтачила нуни хӀушази буришав?» Аллагьлизибад урухкӀутас илдала ВегӀбекӀла лер чузир хӀуркӀби кадухъунти ва саби илдазиб даим бирути унхъри, хӀярулгӀян хьунри ва Аллагьла уркӀецӀи. Гьарли-марли, Аллагьли чебиули сай Сунела лугъри,

Скажи: "Рассказать ли вам о том, что лучше этого? Для тех, кто богобоязнен, у Господа есть Райские сады, в которых текут реки, и в которых они пребудут вечно, а также очищенные супруги и довольство от Аллаха". Аллах видит рабов,

16

الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

сабира «Нушала ВегӀбекӀ! Нуша ХӀечи дирхулра. Чеверхи нушала бунагьуначивад ва нуша жагьаннабла цӀала гӀязабтазирад дерцахъаба» бикӀанти,

которые говорят: "Господь наш! Воистину, мы уверовали. Прости же нам наши грехи и защити нас от мучений в Огне".

17

الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ وَالْقَانِتِينَ وَالْمُنْفِقِينَ وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ

сабурчебти, хӀялалти, малхӀямти, садакьалис сахаватчебти, уркӀецӀи барахъес Илизи гӀянручӀ дуги булганти.

Они терпеливы, правдивы, смиренны, делают пожертвования и просят прощения перед рассветом.

18

شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Аллагьли бикьридеш дирули сай Сай ахӀенси гӀур аллагь агниличила, илкьяйдали малайкунанира, бархьдеш чӀумали бузахъути, багьудичебти адамтанира бикьридеш дирули сари: чевяхӀси, гӀякьлукарси Аллагьла дуравад, гьатӀи аллагь агара!

Аллах засвидетельствовал, что нет божества, кроме Него, а также ангелы и обладающие знанием. Он поддерживает справедливость. Нет божества, кроме Него, Могущественного, Мудрого.

19

إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Гьарли-марли, Аллагьла дин — бусурман дин саби. Чус Кьуръан гибти саби-ургаб жалбикӀесбяхӀиб чучи иш гӀилму бакӀили гӀергъицун, цаличи ца кьяскабирули. Амма Аллагьла аятуни чили урдирхъялра, илизибад Аллагьли бахъхӀиагарли жаваб тӀалаббиру!

Воистину, религией у Аллаха является ислам. Те, кому было даровано Писание, впали в разногласия только после того, как к ним явилось знание, по причине зависти и несправедливого отношения друг к другу. Если кто не уверовал в знамения Аллаха, то ведь Аллах скор на рассчет.

20

فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ ۗ وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ ۚ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا ۖ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ

Рахли илди хӀечил жалбикӀалли, хӀуни бура: «Нура наб гӀелабад бакӀибтира Аллагьлис мутӀигӀлира». Чус Таврат гибтази ва багьуди агартази хьарбаа: «ХӀушаб муъминти детаэс дигулрав?» Эгер илди муъминти бетаалли — бархьси гьунчиб бирар, рахли илди гӀелумбизалли — хӀела чебла саби илдази Дила хъарбаркьуни дурни. Аллагьли сунела лугъри чебиули сай.

Если они станут препираться с тобой, то скажи: "Я подчинил свой лик Аллаху вместе с теми, кто последовал за мной". Скажи тем, кому даровано Писание, а также необразованным людям: "Обратились ли вы в ислам?" Если они обратятся в ислам, то последуют прямым путем. Если же они отвернутся, то ведь на тебя возложена только передача откровения. Аллах видит рабов.

21

إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Аллагьла аятуначи хӀебирхутази, идбагуни ихтияр агарли итутази ва бархьдеш бузахъес жибикӀути адамти итутази чучи хӀерси халаси гӀязабличила разиси хабар бура.

Тех, которые не веруют в знамения Аллаха, и убивают пророков, не имея на это никакого права, и убивают тех из людей, которые повелевают поступать справедливо, обрадуй мучительными страданиями.

22

أُولَٰئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Илдала баркьудлуми иш дунъяличирти гӀямрулизир ва ахиратлизир дугӀлати сари ва илди чилилра гӀебхӀебурцу.

Их деяния окажутся тщетными в этом мире и в Последней жизни, и не будет у них помощников.

23

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَىٰ كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّىٰ فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ

ХӀуни чехӀебаирив чус Тавратла ца бутӀа гибтазибад цацабехӀти, чула ургабси жал Аллагьла Кьуръайчил арзахъес жибирухӀели, севан гӀелумбилзулил ва тяйдибирулил?

Разве ты не видел, что тех, кому была дарована часть Писания, призывают к Писанию Аллаха, дабы оно рассудило между ними, но часть из них отворачивается с отвращением?

24

ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ ۖ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Илкьяйда бетаруси саби, сенахӀенну илди бикӀули саби: «Чумал бархӀилисцун ахӀи нушачи жагьаннабла цӀа къячхӀебилкан» Чула диннизир иличи илдала уркӀби алтӀахъули сари чула къяналати пикрумани.

Это - потому, что они говорят: "Огонь коснется нас лишь на считанные дни!" Их обольстило в их религии то, что они измышляли.

25

فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Илдас се бетаэсара шакдеш агарли бируси кьиямала бархӀи Нушани илди бучибхӀели ва, цалисалра дугӀли децӀхӀегахъили, гьарил адамла баркьудлумас бархьси кьимат лугухӀели?

А что произойдет, когда Мы соберем их в тот день, в котором нет сомнения, когда каждая душа сполна получит то, что она приобрела, и когда с ними не поступят несправедливо?

26

قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Бура: «Агь, Аллагь, мусни-зубрала ВегӀбекӀ! ХӀед дигусилис ХӀуни халаси ари лугулри ва ХӀед дигусилизибад ил кебисулри, ХӀед дигуси — чевяхӀвирулри ва ХӀед дигуси — увяхӀвирулри. ХӀела някълизир сари — гӀяхӀдешуни, сенахӀенну ХӀуни се-дигара барес вируд!

Скажи: "О Аллах, Владыка царства! Ты даруешь власть, кому пожелаешь, и отнимаешь власть, у кого пожелаешь. Ты возвеличиваешь, кого пожелаешь, и унижаешь, кого пожелаешь. Все благо - в Твоей Руке. Воистину, Ты способен на всякую вещь.

27

تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ ۖ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ ۖ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

ХӀуни бархӀи къантӀбарили, дуги бухъянбирулри ва дуги къантӀбарили, бархӀи бухъянбирулри, бебкӀибси мицӀирбирулри ва мицӀирси — бубкӀахъулри. ХӀед дигусилис —лугӀиагар нигӀматуни лугулри!

Ты удлиняешь день за счет ночи и удлиняешь ночь за счет дня. Ты выводишь живое из мертвого и выводишь мертвое из живого. Ты даруешь удел безо всякого счета, кому пожелаешь".

28

لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Аллагьличи бирхутас, сабигъунтала дурабад, капурти гьалмагъбурцес гӀягӀниси ахӀен; хӀушаб илдазибад урехи лебси анцӀбукьлизибцун ахӀи, гьатӀи илгъуна чили баралра, илис Аллагьла шайзибад кумек хӀебирар. Аллагьли, хӀушаб гӀяхӀдеш дигули, сахъдеш барахъес бурули сай, сенахӀенну хӀуша Аллагьличи чардарили дирудая».

Верующие не должны считать неверующих своими помощниками и друзьями вместо верующих. А кто поступает таким образом, тот не имеет никакого отношения к Аллаху, за исключением тех случаев, когда вы действительно опасаетесь их. Аллах предостерегает вас от Самого Себя, и к Аллаху предстоит прибытие.

29

قُلْ إِنْ تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ۗ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Бура: «ХӀушала уркӀбазибси хӀушани дигӀянбирулрал яра дакӀукабирулрал Аллагьли балули сай, сенахӀенну зубрачиб лебсира ванзала къакъличиб лебсира Илини балули сай. Аллагь — селрайчив цӀакьси сай!

Скажи: "Скроете ли вы то, что у вас в груди, или обнародуете, Аллах все равно знает об этом. Он знает о том, что на небесах и на земле. Аллах способен на всякую вещь".

30

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ

Кьиямала бархӀи гьарил жанна гьалар дирар сунени дарибти гӀяхӀтира вайтира. Ва жаннис дигахъу ил бархӀи биубцад кьанни бакӀили. Аллагьли, хӀушаб гӀяхӀдеш дигули, сахъдеш барахъес иличила бурули сай. Гьарли-марли, Аллагь Сунела — лугърачи уркӀецӀичевси сай!»

В тот день, когда каждая душа увидит все добро и зло, которое она совершила, ей захочется, чтобы между ней и между ее злодеяниями было огромное расстояние. Аллах предостерегает вас от Самого Себя. Аллах сострадателен к рабам.

31

قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Бура «Эгер хӀушаб Аллагь дигахъадалли, наб гӀеларад даширая: илхӀели Аллагьлис хӀушара дигахъурая ва хӀушала бунагьуначивад чевурхар». Гьарли-марли, Аллагь— чевкархан, уркӀецӀичев сай!

Скажи: "Если вы любите Аллаха, то следуйте за мной, и тогда Аллах возлюбит вас и простит вам ваши грехи, ведь Аллах - Прощающий, Милосердный".

32

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ ۖ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ

Бура: «Аллагьлисра Илала вакиллисра мутӀигӀдакӀирая! Нагагь гӀелумдизадалли, илхӀели багьирая, Аллагьлис капурти хӀейгахъу!»

Скажи: "Повинуйтесь Аллаху и Посланнику". Если же они отвратятся, то ведь Аллах не любит неверующих.

33

إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىٰ آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ

ГӀяламла ургабад Аллагьли чеббикӀиб Адам ва НухӀ, Ибрагьимла тухум ва ГӀимранна агьлу,

Воистину, Аллах избрал над мирами Адама, Нуха (Ноя), род Ибрахима (Авраама) и род Имрана.

34

ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

цабехӀлизибад цабехӀ акӀубти наслу сабливан. Гьарли-марли, Аллагь — гьар секӀал иргъан, гьар секӀал далан сай!

Одни из них были потомками других. Аллах - Слышащий, Знающий.

35

إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي ۖ إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Гьачам ГӀимранна хьунуй иб: «ВегӀбекӀ! Дила канилавси хӀед багъишлаварес нуни чесибсири: Набзивад ил къабулварес кьабулики. ХӀукӀун — гьар секӀал иргъан, гьар секӀал далан сайри».

Вот сказала жена Имрана: "Господи! Я дала обет посвятить Тебе одному того, кто находится в моей утробе. Прими же от меня, ведь Ты - Слышащий, Знающий".

36

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَىٰ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَىٰ ۖ وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

Ба ил раркьибхӀели, илини иб: «Агь, дила ВегӀбекӀ! Нуни раркьибси — рурси сари». Илини чи саял варкьибси Аллагьли гӀяхӀил балулри: мурул жинс хьунул жинсгъуна ахӀенгу. — «Нуни илис Мариям ибси у бихьира. Къаркъубани иртули дигӀиуси шайтӀайзибад илра илала насабра мяхӀкамбарахъес хӀези лугулра».

Когда она родила ее, то сказала: "Господи! Я родила девочку, - но Аллаху было лучше знать, кого она родила. - А ведь мальчик не подобен девочке. Я назвала ее Марьям (Марией) и прошу Тебя защитить ее и ее потомство от сатаны изгнанного и побиваемого".

37

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا ۖ قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَا ۖ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

ВегӀбекӀли ил разидешличил кьабулрариб, жагати чархбекӀла регӀ ретаахъур, бяркъ бедахъес Закариячи хъаррариб. Ил лерси мигьраблизи Закария мурт ацӀалра, илала гьалар берклуми дурги. Закарияни иб: «Мариям! Ишди хӀед чинад дашути?» Илини жаваб гиб: «Аллагьличирад». Гьарли-марли, Сунес дигусилис Аллагьли лугӀи агарти нигӀматуни лугули сай!

Господь принял ее прекрасным образом, вырастил ее достойным образом и поручил ее Закарийи (Захарие). Каждый раз, когда Закарийа (Захария) входил к ней в молельню, он находил возле нее пропитание. Он сказал: "О Марьям (Мария)! Откуда у тебя это?" Она ответила: "Это - от Аллаха, ведь Аллах дарует пропитание безо всякого счета, кому пожелает".

38

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ ۖ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

Илала гӀергъи Закария сунела ВегӀбекӀличи дугьаизур ва иб: «ВегӀбекӀ! ХӀела икьайчибли наб гӀяхӀси наслу га! ХӀуникӀун дила тилади иргъулри». Ил мигьраблизив тӀашли улгухӀели, малайкунани илизи багьахъур:

Тогда Закарийа (Захария) воззвал к своему Господу, сказав: "Господи! Одари меня прекрасным потомством от Себя, ведь Ты внимаешь мольбе".

39

فَنَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَىٰ مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ

«Аллагьла гъайла бархьдеш марбируси, жамигӀятла бекӀли ветаруси, адуцалачевси ва дурхъати идбагуназивад цали вируси ЯхӀъячила хӀези Аллагьли гӀяхӀси хабар балахъули сай».

Когда он стоял на молитве в молельне, ангелы воззвали к нему: "Аллах радует тебя вестью о Йахйе (Иоанне), который подтвердит Слово от Аллаха и будет господином, воздержанным мужем и пророком из числа праведников".

40

قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكَ اللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ

Закарияни иб: «ВегӀбекӀ! Дила секьяйдали урши вируси ну ухънаваили виасли, дила хьунул — жугъан риалли?» ЖабрагӀилли иб: «Аллагьли Сунес дигуси бируси саби».

Он сказал: "Господи! Как может у меня родиться сын, если старость уже настигла меня и жена моя бесплодна?" Он (Аллах) сказал: "Так Аллах вершит, что пожелает!"

41

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً ۖ قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا ۗ وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ

Закарияни иб: «ВегӀбекӀ! Наб ХӀела сегъуна-биалра лишан га». ЖабрагӀилли иб: «ХӀед лишанни бирар хӀябал бархӀи хӀу адамтачил чӀянкӀли лишантачивлицун гъайикӀни. ХӀела ВегӀбекӀра гьаман гьаниркахъен ва бархӀехъра савлира Илис деза бирен».

Он сказал: "Господи! Покажи мне знамение". Он (Аллах) сказал: "Твое знамение будет в том, что ты будешь три дня разговаривать с людьми только знаками. Много поминай своего Господа и славь Его перед закатом и утром".

42

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَىٰ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ

Ва, хӀера, малайкунани иб: «Мариям! Гьарли-марли, хӀу Аллагьли черрикӀилри ва бунагьуназирад умурарилри: дунъяла лебилра хьунул адамтазирад Илини хӀу декӀаррарилри!

Вот сказали ангелы: "О Марьям (Мария)! Воистину, Аллах избрал тебя, очистил и возвысил над женщинами миров.

43

يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ

Мариям! ХӀела ВегӀбекӀла халал хӀурмат бирен, Илис икрам бирен ва сужда бирутачил барх хӀунира сужда бирен!»

О Марьям (Мария)! Будь смиренной перед Господом твоим, падай ниц и кланяйся вместе с теми, кто кланяется".

44

ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

Иш — тамашала анцӀбукьуначила бурути хабуртазибад ца саби ва ил Нушани хӀези бурулра. ХӀу илдачил варх агарсири, Мариямличи хӀеруди бирес чис кьадарлил багьес дигули, илдани чула кьаламти игьубхӀели. Илди саби-ургаб жалбикӀухӀелира хӀу илдачил варх агарсири.

Это - часть рассказов о сокровенном, которое Мы сообщаем тебе в откровении. Ты не был с ними, когда они бросали свои письменные трости, чтобы решить, кто из них будет опекать Марьям (Марию). Ты не был с ними, когда они препирались.

45

إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

ХӀера, малайкунани иб: «Мариям! Аллагьли Сунела гъайличибли хӀези гӀяхӀси хабар балахъули сай: хӀуни урши виркьид. Илала у бирар Мариямла урши ГӀиса идбаг, адамтас берцуди лебхуси, иш дунъяличирти гӀямрулизивра ахиратлизивра машгьурли вируси. Аллагьличи гъамтазивад цали ветаруси.

Вот сказали ангелы: "О Марьям (Мария)! Воистину, Аллах радует тебя вестью о слове от Него, имя которому - Мессия Иса (Иисус), сын Марьям (Марии). Он будет почитаем в этом мире и в Последней жизни и будет одним из приближенных.

46

وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَمِنَ الصَّالِحِينَ

Сирилав левай ил, тяп халасиван, адамтачил гъайикӀар, устадуназивад цали вирар».

Он будет разговаривать с людьми в колыбели и взрослым и станет одним из праведников".

47

قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Мариямли иб: «ВегӀбекӀ! Дила севан дурхӀя вируси набчи цалра мурул адам къячикунси хӀейалли?» Илини иб: «Ил вирар, сенахӀенну Аллагьли Сунес дигуси бируси саби. Се-биалра биахъес Илини пикрибарибхӀели, иру: «Биаб!» — ва ил бирар.

Она сказала: "Господи! Как я могу иметь сына, если меня не касался ни один мужчина". Он сказал: "Так Аллах творит, что пожелает! Когда Он принимает решение, то Ему стоит лишь сказать: "Будь!" - как это сбывается.

48

وَيُعَلِّمُهُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ

Аллагьли ил бурсииру Кунгличи, гӀякьлуличи, Тавратличи, Инжилличи

Он научит его Писанию и мудрости, Таурату (Торе) и Инджилу (Евангелию).

49

وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ ۖ وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ اللَّهِ ۖ وَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

ва ИзрагӀилла уршбачи Аллагьла вакил варили урхьу: «Ну хӀушачи хӀушала ВегӀбекӀличивад лишанничил вакӀилра: нуни хӀушаб чятлизибад арцанна сипат бирис, иличи уфъирис ва Аллагьла пурбайчибли ил урцуси арцан бетарар. Нуни сукъурра гӀяргаиубсира араирис, бебкӀибтира Аллагьла пурбайчибли мицӀирбирис. ХӀушани се букулрал ва хӀушала юртаназиб се бихӀулрал нуни хӀушази бурис. Гьарли-марли, илизиб хӀушаб лишан саби, эгер хӀуша Аллагьличи дирхути диадалли!

Он сделает его посланником к сынам Исраила (Израиля): "Я принес вам знамение от вашего Господа. Я сотворю вам из глины подобие птицы, подую на него, и оно станет птицей с позволения Аллаха. Я исцелю слепого (или лишенного зрения от рождения; или обладающего слабым зрением) и прокаженного и оживлю мертвых с позволения Аллаха. Я поведаю вам о том, что вы едите и что припасаете в своих домах. Воистину, в этом есть знамение для вас, если только вы являетесь верующими.

50

وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ ۚ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ

Наб гьалаб бархьибси Тавратлизиб лебси бархьси биъни нуни марбирис ва хӀушаб къадагъадарибтазирад цацадехӀти хӀушаб пурбандирис. ХӀушала ВегӀбекӀличивад ну лишанничил вакӀилра. Ил багьандан Аллагьлизирад урухкӀеная ва наб мутӀигӀдакӀирая.

Я пришел, чтобы подтвердить истинность того, что было в Таурате (Торе) до меня, и чтобы разрешить вам часть того, что было вам запрещено. Я принес вам знамение от вашего Господа. Бойтесь же Аллаха и повинуйтесь мне.

51

إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ ۗ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ

АллагькӀун дила ВегӀбекӀ ва хӀушала ВегӀбекӀ сай. Илисцун икрам биреная: ил бархьси гьуни саби!»

Воистину, Аллах - мой Господь и ваш Господь. Поклоняйтесь же Ему, ибо таков прямой путь!""

52

فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَىٰ مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ ۖ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

Илди бирххӀерули биъни гьанаурхӀели, ГӀисани иб: «Аллагьла гьунчиб чихъали наб кумекчибили бирару?» АсхӀябтани иб: «Аллагьла гьунчир хӀед кумекчибили нуша дирехӀе. Нуша Аллагьличи дирхулра, нуша Илис мутӀигӀли диънилис бикьридеш дара.

Когда Иса (Иисус) почувствовал их неверие, он сказал: "Кто будет моим помощником на пути к Аллаху?" Апостолы сказали: "Мы - помощники Аллаха. Мы уверовали в Аллаха. Будь же свидетелем того, что мы являемся мусульманами!

53

رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

Нушала ВегӀбекӀ! ХӀуни бархьибсиличи нуша дирхулра ва ХӀела вакиллис гӀеларад аркьехӀе. Нушара Аллагьличи бирхутала лугӀилизир халдараба!»

Господь наш! Мы уверовали в то, что Ты ниспослал, и последовали за посланником. Запиши же нас в число свидетельствующих".

54

وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّهُ ۖ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ

Илди ГӀисачи къаршили гӀямулта биркьулри, илдачи къаршили Аллагьра гӀямулта иркьулри. Амма Аллагьла кьасаначиб гӀяхӀси гьеч селра агара!

Они (неверующие) хитрили, и Аллах хитрил, а ведь Аллах - Наилучший из хитрецов.

55

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَىٰ إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۖ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

ХӀера, Аллагьли иб: «ГӀиса! Нуни хӀу убкӀахъури, хӀу Набчи аркури, Аллагьличи хӀебирхутазивад хӀу уцахъури, хӀуни буруси бирути биалли, кьиямала бархӀи бакӀайчи, капуртачиб чебяхӀбирис. ГӀур хӀуша Набчи чардулхъадая ва хӀуша-ургарти жалти Нуни ирзис.

Вот сказал Аллах: "О Иса (Иисус)! Я упокою тебя и вознесу тебя к Себе. Я очищу тебя от тех, кто не уверовал, а тех, которые последовали за тобой, возвышу до самого Дня воскресения над теми, которые не уверовали. Затем вам предстоит вернуться ко Мне, и Я рассужу между вами в том, в чем вы разошлись во мнениях.

56

فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Аллагьличи хӀебирхутас биалли Нуни иш дунъяличирти гӀямрулизибра ахиратлизибра чӀумаси танбихӀ бирис ва илдас кумекчиби хӀебирар!»

Тех, которые не уверовали, Я подвергну тяжким мучениям в этом мире и в Последней жизни, и не будет у них помощников".

57

وَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Аллагьличи бирхутас, гӀяхӀдеш бирутас — илдас Илини лайикьси шабагъат луга: Аллагьлис бархьагарти хӀейгахъу!

Тех же, которые уверовали и вершили добрые дела, Он одарит вознаграждением сполна. Воистину, Аллах не любит беззаконников.

58

ذَٰلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ

Ишди, Нушани хӀези дучӀути, аятуни ва духуси гӀякьлу сари.

Это и есть то, что Мы читаем тебе из аятов и мудрого Напоминания.

59

إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ ۖ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Гьарли-марли, Аллагьла гьалав ГӀиса мешули сай Адамличи: Аллагьли гӀянжилизибад Адамла сипат бариб, гӀур илизи иб: «АкӀи!» — ва ил акӀуб.

Воистину, Иса (Иисус) перед Аллахом подобен Адаму. Он сотворил его из праха, а затем сказал ему: "Будь!" - и тот возник.

60

الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ

Иш хӀекьдеш хӀела ВегӀбекӀличибад саби, ил багьандан хӀу ташмишбикӀутала лугӀилизив майруд!

Истина - от твоего Господа. Посему не будь в числе сомневающихся.

61

فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ

Эгер хӀечи иш гӀилму бакӀили гӀергъира иличила чихъали-биалра жалбикӀалли, хӀуни илдази бура: «Даширая нушала уршби ва хӀушала уршби, нушала хьунул адамти ва хӀушала хьунул адамти, нуша ва хӀуша цаладиркехӀе, гӀур барх балга бирехӀе ва къянбартачи лягӀнат бушахъес Аллагьлизи тиладибирехӀе!»

Тому, кто станет препираться с тобой относительно него после того, что к тебе явилось из знания, скажи: "Давайте призовем наших сыновей и ваших сыновей, наших женщин и ваших женщин, нас самих и вас самих, а затем помолимся и призовем проклятие Аллаха на лжецов!"

62

إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ ۚ وَمَا مِنْ إِلَٰهٍ إِلَّا اللَّهُ ۚ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Гьарли-марли, ил — бархьси хабар саби ва Аллагьла дуравад гӀур аллагь агара. Гьарли-марли, Аллагь — чевяхӀси, гӀякьлучевси сай!

Воистину, это - правдивый рассказ. Нет иного божества, кроме Аллаха, и, воистину, Аллах - Могущественный, Мудрый.

63

فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ

Нагагь илди гӀелумбизалли — гӀур се биру, АллагьликӀун балути саби вайдеш биранти!

Если же они отвернутся, то ведь Аллаху известно о тех, кто распространяет нечестие.

64

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

Бура: «Таврат бучӀанти! Даширая Нушалара хӀушалара ургар цадехӀ гъай дургехӀе: чӀянкӀли Аллагьлисцун икрам бирехӀе, Илгъунти гӀуррара лебни мархӀебирехӀе, ца Аллагь ахӀенси, цабехӀлис цархӀилти вегӀбекӀунази халхӀебирехӀе». Рахли илди гӀелумбизалли, бура: «Нуша Аллагьлис мукӀурли диънилис бикьридеш дарая».

Скажи: "О люди Писания! Давайте придем к единому слову для нас и для вас, о том, что мы не будем поклоняться никому, кроме Аллаха, не будем приобщать к Нему никаких сотоварищей и не будем считать друг друга господами наряду с Аллахом". Если же они отвернутся, то скажите: "Свидетельствуйте, что мы являемся мусульманами".

65

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Таврат бучӀанти! Ибрагьимличила хӀуша сен жалдикӀутирав? Тавратра Инжилра дархьибтири илис гӀергъи. Марлира, хӀушани ил хӀебалулрав?

О люди Писания! Почему вы препираетесь относительно Ибрахима (Авраама), ведь Таурат (Тора) и Инджил (Евангелие) были ниспосланы только после него. Неужели вы не разумеете?

66

هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ ۚ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

ГӀе, хӀушани балусиличила хӀуша жалдикӀес дирудая, амма хӀушани хӀебалусиличила хӀуша сен жалдикӀутира? Гьарли-марли, Аллагьли гьар секӀал дала, хӀушани биалли — хӀебаладая!

Вы были людьми, которые препирались относительно того, что им известно. Почему же теперь вы препираетесь относительно того, что вам неизвестно? Аллах знает, а вы не знаете.

67

مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَٰكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Ибрагьим я жугьутӀ, я ГӀиса идбагла дин бузахъан ахӀенри, ил — Аллагьлис мутӀигӀси, динна тӀалабуни дузахъуси сайри. Ил — бахъал аллагьунартала лугӀилизив ахӀенри.

Ибрахим (Авраам) не был ни иудеем, ни христианином. Он был единобожником, мусульманином и не был из числа многобожников.

68

إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا ۗ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ

Ибрагьимличи бегӀлара гъамти адамти, гьайгьайра, илала гьунчибад башути саби, бачгъи иш идбаг ва Аллагьличи бирхути саби. Аллагь виалли — Сунечи бирхутала къакъбяхъ сай.

Воистину, самыми близкими к Ибрахиму (Аврааму) людьми являются те, которые последовали за ним, а также этот Пророк (Мухаммад) и верующие. Аллах же является Покровителем верующих.

69

وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ

Таврат бучӀантазибад цацабехӀти къайгънабиркьули саби хӀуша чердалкӀахъес, амма илдани чӀянкӀли чули сабицун чеббулкӀахъули саби ва илдани ил балули ахӀен!

Часть людей Писания желает ввести вас в заблуждение. Однако они вводят в заблуждение только самих себя и не ощущают этого.

70

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ

Таврат бучӀанти! Сен хӀуша Аллагьла тӀяламатуначи хӀедирхулрая, илдас хӀуша бикьруми сархӀели?

О люди Писания! Почему вы не веруете в знамения Аллаха, хотя сами свидетельствуете?

71

يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Таврат бучӀанти! Сен хӀушани бархьдешличи къянби чедуршулрая ва, бархьдеш балукъира, сен ил дигӀянбирулрая?

О люди Писания! Почему вы облекаете истину ложью и скрываете истину, хотя сами знаете об этом?

72

وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

Таврат бучӀантазибад цацабехӀтани иб: «Аллагьличи бирхугас бархьибсиличи дирхаира савли ва иличи мадирхудая бархӀехъ: белики, илдира хӀебирханбиэс.

Часть людей Писания говорит: "Уверуйте в то, что ниспослано верующим, в начале дня и перестаньте верить в конце его. Быть может, они обратятся вспять.

73

وَلَا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَىٰ هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتَىٰ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

ХӀушала дин бузахъутачи ахӀи, гӀур чичилра дирхмарудая». Бура: «Гьарли-марли, бархьси гьуни — Аллагьла аятуназиб чебаахъибси гьуни саби, илди хӀушаб гьалар дархьиливан, гьанна илди хӀушаб цархӀилличил дурхьули сари». Иличила илди хӀушала ВегӀбекӀла гьалаб хӀушачил жалта биркьуру? Бура: «Гьайгьайра, савгъатуни Аллагьла някъбазир сари: Илини илди Сунес дигусилис пешкешдирули сай!» Гьарли-марли, Аллагь — гьар секӀайчи чеветаибси, гьар секӀал далуси сай!

Верьте только тем, кто последовал вашей религии, дабы никто не получил то, что получили вы, и не препирался с вами перед вашим Господом". Скажи: "Воистину, верным руководством является руководство Аллаха". Скажи: "Воистину, милость находится в Руке Аллаха. Он дарует ее, кому пожелает. Воистину, Аллах - Объемлющий, Знающий".

74

يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ

Илини сунес дигусиличи уркӀецӀи бирули сай. Аллагь дурхъати шабагъатунала вегӀ сай.

Он избирает для Своей милости, кого пожелает. Аллах обладает великой милостью.

75

وَمِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍ لَا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَائِمًا ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَلَيْنَا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Таврат бучӀантала ургаб леб чучи мургьи-арцла кур хъарбарадлира, ил хӀед абзурли чарбирути, амма илдала ургаб леб чузи бихӀяхъес гӀяббаси бедадли, ил чӀянкӀли хӀуни чузибад чӀумали тӀалаббарили гӀергъицун чарбирути. Илкьяйда бирули, илди бикӀули саби: «Селра хӀебалутала гьалар мартили дирес нушала сегъуналра чебла агара». Аллагьличи хъарихъули, илди къянба бугьули саби ва чули ил балули саби.

Среди людей Писания есть такой, который вернет тебе целый кантар, если ты доверишь его ему, но есть средь них и такой, который, если ты доверишь ему всего один динар, не вернет его тебе, пока ты не встанешь у него над душой. Они поступают таким образом, потому что говорят: "На нас не будет греха из-за этих невежд". Они сознательно возводят навет на Аллаха.

76

بَلَىٰ مَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ وَاتَّقَىٰ فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ

Юх! Аллагьличил барибси вягӀдалис мартицун ва Илизибад урухкӀутицун — чӀянкӀли илдицун дигахъу Аллагьлис!

О нет! Если кто выполняет обязательство и боится Аллаха, то ведь Аллах любит богобоязненных.

77

إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَٰئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Аллагьличил барибси вягӀда ва чула хъями нухратлис дирцутас ахиратлизиб сегъуналра гӀяхӀдеш хӀебирар; кьиямала бархӀи Аллагь илдачил гъайхӀелхъан ва илдачи Илини хӀерхӀейру; илдала бунагьуначивад Ил чевхӀерхар, илдачи кахти гӀязабти хӀерли сари.

Воистину, тем, которые продают завет с Аллахом и свои клятвы за ничтожную цену, нет доли в Последней жизни. Аллах не станет говорить с ними, не посмотрит на них в День воскресения и не очистит их. Им уготованы мучительные страдания.

78

وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Илдала ургаб леб чула гъайличил Таврат гъарацӀбирантира, хӀушази цархӀил белкӀ Тавратлизи халбарахъес багьандан, хӀятта ил Таврат хӀебиалра. Илди бикӀули саби: «Иш Аллагьличибад саби», амма ил — Аллагьличибад ахӀен Илди, Аллагьличи хъарихъули, къянба бугьули саби ва чули ил секӀал балули саби.

Среди них есть такие, которые искажают Писание своими языками, чтобы вы приняли за Писание то, что не относится к Писанию. Они говорят: "Это - от Аллаха". А ведь это вовсе не от Аллаха! Они сознательно возводят навет на Аллаха.

79

مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ

Сунес Аллагьли Инжилра, ГӀякьлура, идбагдешра гибси адам халкьлизи викӀес хӀейрар: «Аллагьлис ахӀи, наб лугърили диреная». Ил викӀар: «Аллагьлисцун икрам биреная, сенахӀенну хӀушани Инжил ункъли бяркъурлирая ва дахъал далулрая».

Если Аллах даровал человеку Писание, власть (знание или умение принимать решения) и пророчество, то ему не подобает говорить людям: "Будьте рабами мне, а не Аллаху". Напротив, будьте духовными наставниками, поскольку вы обучаете Писанию и изучаете его.

80

وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا ۗ أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Илини хӀушачи хъарра хӀебиру ВегӀбекӀлаван малайкунала ва идбагунала хӀурмат бирахъес. ХӀуша Аллагьлис мутӀигӀдакӀили гӀергъи, Иличи хӀедирхахъес хӀушачи илини хъарбирув, гьатӀи?

Ему также не подобает приказывать вам признавать ангелов и пророков своими господами. Разве он станет приказывать вам совершить неверие после того, как вы стали мусульманами?

81

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ ۚ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَىٰ ذَٰلِكُمْ إِصْرِي ۖ قَالُوا أَقْرَرْنَا ۚ قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ

Ва, хӀера, Аллагьли идбагуначил вягӀда бариб: «Нуни хӀушаб иш Тавратлизибадра гӀякьлулизибадра лугулра... ГӀур хӀушачи хӀушала лебси дурусси биъни марбируси вакил лявкьян. ХӀуша иличи дирхеная ва илис кумекбиреная». Аллагьли иб: «Илдигъунти шуртӀрачил Набчил вягӀда барес хӀуша кьабуллирав?» Илдани иб: «Кьабуллира». Аллагьли иб: «Илис бикьрумили диирая, Нура хӀушачил варх бикьрили вирус».

Вот Аллах взял завет с пророков: "Я одарю вас из Писания и мудрости. Если же после этого к вам явится Посланник, подтверждающий истинность того, что есть у вас, то вы непременно уверуете в него и поможете ему". Он сказал: "Согласны ли вы и принимаете ли Мой завет?" Они ответили: "Мы согласны". Он сказал: "Будьте же свидетелями, и Я буду свидетельствовать вместе с вами".

82

فَمَنْ تَوَلَّىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Илала гӀергъи гӀелумбизурти — бунагькарти саби.

Те же, которые отвернутся после этого, являются нечестивцами.

83

أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ

Марлира, илди Аллагьла динна дурабад цархӀил диннигӀиб умцӀару, зубрачибтира ванзала къакъличибтира лебилра гужлиуб ва сабигӀяхӀулали Аллагьлис мутӀигӀбикӀухӀели ва Иличи илди чарбулхъухӀели?

Неужели они ищут иной религии, помимо религии Аллаха, в то время, как Ему покорились все, кто на небесах и на земле, по своей воле или по принуждению, и к Нему они будут возвращены.

84

قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

Бура: «Нуша дирхулра Аллагьличи ва нушаб зубрачибад бархьибсиличи, Ибрагьимлис, ИсмагӀиллис, ГӀисакьлис, Якьублис, израгӀиллантала наслулис дархьибтачи, Мусас, ГӀисас ва цархӀилти идбагунас илдала ВегӀбекӀли гибтачи. Нушани илди цаван чебиулра ва Аллагьлис мутӀигӀлира».

Скажи: "Мы уверовали в Аллаха и в то, что ниспослано нам, и в то, что было ниспослано Ибрахиму (Аврааму), Исмаилу (Измаилу), Исхаку (Исааку), Йакубу (Иакову) и коленам (двенадцати сыновьям Йакуба) и в то, что было даровано Мусе (Моисею), Исе (Иисусу) и пророкам от их Господа. Мы не делаем различий между ними, и Ему одному мы покоряемся".

85

وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Бусурман дин ахӀи, гӀур цархӀил сегъуна-биалра дин чили бузахъалра, илизиб Аллагьлис гӀяхӀбизеси селра агара; ахиратлизив ил талихӀагартала лугӀилизив вирар.

От того, кто ищет иную религию помимо ислама, это никогда не будет принято, и в Последней жизни он окажется среди потерпевших урон.

86

كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Аллагьличи бирхули ва идбаг марвирули кали гӀергъи ва чус дурхъати аятуни дархьили гӀергъи капурбиубти адамти — Аллагьли севан бархьси гьунчибад бикути? Юх! Капуртас Аллагьли гьуни чебиахъуси ахӀен!

Как же Аллах наставит на прямой путь людей, которые стали неверующими после того, как уверовали и засвидетельствовали правдивость Посланника, и после того, как к ним явились ясные знамения? Аллах не ведет прямым путем несправедливых людей.

87

أُولَٰئِكَ جَزَاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Илдас насибли саби Аллагьла, малайкунала ва лебилра адамтала лягӀнат.

Их воздаянием является проклятие Аллаха, ангелов и всех людей.

88

خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

Илди даимлис лягӀнатлиуб бирар, илдачибси гӀязаб кункхӀебирар ва илдачи чилилра хӀерхӀейру.

Они пребудут в нем вечно! Их мучения не будут облегчены, и они не получат отсрочки,

89

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Илдигъунтала лугӀилизи кахӀебурхар бусурман диннизибад гӀелумбизурли гӀергъи чула хатӀаличи тавбадарибти ва гӀяхӀдешуна биркьанти. Гьарли-марли, Аллагь — чевкархан, уркӀецӀичев сай!

кроме тех, которые раскаялись после этого и исправили содеянное. Воистину, Аллах - Прощающий, Милосердный.

90

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ

Аллагьличи бирхули кали гӀергъи капурбиубтала ва чула капурдеш имцӀадарибтала тавба кьабулбируси ахӀен. Илди, гьарли-марли, чеббалкӀунти саби!

Воистину, от тех, которые стали неверующими после того, как уверовали, а потом приумножили свое неверие, не будет принято их раскаяние. Они и есть заблудшие.

91

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَىٰ بِهِ ۗ أُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Капурбиубтазирад ва капуртили кали бебкӀибтазирад — илдала цализирадалра чула бунагьуни дирцес ибси кьасличил дунъяличир лерти лерилра мургьи галлира кьабулхӀедиру. Илдигъунтас — кахси гӀязаб бирар ва илди гӀеббурцуси хӀейрар!

Воистину, от тех, которые не уверовали и умерли неверующими, не будет принято даже золото размером с землю, если кто-нибудь из них попытается откупиться этим. Им уготованы мучительные страдания, и не будет у них помощников.

92

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ۚ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

ХӀушаб дигуси маслизибад садакьа хӀебирули лералцадхӀи, хӀушаб сезаманалра кери хӀебиур, амма хӀушани сецад садакьа барадалра — иличила Аллагьли бала.

Вы не обретете благочестия, пока не будете расходовать из того, что вы любите, и что бы вы ни расходовали, Аллах ведает об этом.

93

كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِبَنِي إِسْرَائِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَىٰ نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ ۗ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Таврат бархьес гьалаб ИзрагӀилли сунес сунени къадагъабарибсила дурабад ИзрагӀилла уршбас пурбанбарибсири сегъуна-дигара беркала букахъес. Бура: «Эгер хӀуша дархьти диадалли, Таврат хая ва ил бучӀеная».

Любая пища была дозволена сынам Исраила (Израиля), кроме той, которую Исраил (Израиль) запретил самому себе до ниспослания Таурата (Торы). Скажи: "Принесите Таурат (Тору) и прочтите его, если вы говорите правду".

94

فَمَنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Аллагьличи хъарихъули, илала гӀергъи чи къянбани угьалра, ил чеввалкӀунси сай!

Те же, которые станут возводить навет на Аллаха после этого, являются беззаконниками.

95

قُلْ صَدَقَ اللَّهُ ۗ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Бура: «Аллагь вархьли викӀули сай! Ил багьандан Ибрагьимла дин бузахъеная, илкӀун бархьси дин бузахъан сайри ва бахъал аллагьунартала лугӀилизив хӀейри.

Скажи: "Аллах изрек истину. Следуйте же религии Ибрахима (Авраама), поскольку он был единобожником и не был многобожником".

96

إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ

Маккализиб тӀашбатурси цаибил мижит — адамти булгахъес, дехӀибала дирахъес ва илди къелгӀеббикахъес барибси саби.

Воистину, первым домом, который был воздвигнут для людей, является тот, который находится в Бекке (Мекке). Он был воздвигнут как благословение и руководство для миров.

97

فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ ۖ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ

Илизир лер гӀячихъти лишанти: Ибрагьимла мер ва ила ацӀибсилис урехира хӀебирар. Аллагьла гьалаб адамтала чебла саби ила хӀяж бирни, гьайгьай, ил барес ахъри лебсила. Аллагьличи чи хӀерхалра.. гӀур се биру, АллагькӀун дебали давлачевси сай ва илди адамтачи Илала хӀяжатдеш агара».

В нем есть ясные знамения - место Ибрахима (Авраама). Кто войдет в него, окажется в безопасности. Люди обязаны перед Аллахом совершить хадж к Дому (Каабе), если они способны проделать этот путь. Если же кто не уверует, то ведь Аллах не нуждается в мирах.

98

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا تَعْمَلُونَ

Бура: «Таврат бучӀанти! Сен хӀуша Аллагьла гӀяламатуначи хӀедирхутира? АллагькӀун хӀушани дирутас бикьри сай».

Скажи: "О люди Писания! Почему вы не веруете в знамения Аллаха, в то время, как Аллах наблюдает за тем, что вы совершаете?"

99

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ

Бура: «Таврат бучӀанти! Аллагьличи бирхути Илала гьунчибад хӀушани сен чеббулкӀахъулрая, ил бархьси биъни хӀушани балукъира, ил балкӀахъес дигули? Юх! ХӀушани дирутачи Аллагь хӀяжатагарли хӀерикӀули ахӀен».

Скажи: "О люди Писания! Почему вы сбиваете верующих с пути Аллаха, пытаясь исказить его, будучи свидетелями правдивости Мухаммада и истинности ислама? Аллах не находится в неведении относительно того, что вы совершаете".

100

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ

Аллагьличи дирхути! Рахли хӀушани чус Таврат гибтазибад цацабехӀтани ибси бирадалли, илдани хӀуша, Аллагьличи дирхутили дирули гӀергъи, гӀурра капурти детарахъурая.

О те, которые уверовали! Если вы покоритесь некоторым из тех, кому было даровано Писание, то они обратят вас в неверующих после того, как вы уверовали.

101

وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ ۗ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

ХӀуша севан капурти дирутирав, эгер хӀушаб Аллагьла аятуни дучӀули диалли ва хӀушала ургав Илала вакил лев виалли? Аллагьличи чи хъарихъули виалра — ил бархьси гьунчив сай.

Как вы можете не веровать в то время, как вам читают знамения Аллаха, а Его Посланник находится среди вас? Кто крепко держится за Аллаха, тот действительно наставлен на прямой путь.

102

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Аллагьличи дирхути! Аллагьлизирад гьарли-марли урухкӀеная ва бусурмандиублицун дубкӀеная.

О те, которые уверовали! Бойтесь Аллаха должным образом и умирайте не иначе, как будучи мусульманами!

103

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Лебтанилра Аллагьла гьая чӀумали буцая ва хӀуша-ургар декӀармадиркудая, хӀушачи Аллагьли барибси уркӀецӀи гьанбиркахъеная: хӀуша цалис ца душмантили сархӀели, Илини хӀушала уркӀби гъамдариб ва Илала икьайчирли хӀуша узби детауррая! ИлхӀели хӀуша цӀала гяв-гявла дублар сарри ва Аллагьли хӀуша илизирад дерцахъирая. ХӀушаб Аллагьли Сунела лишанти илкьяйда гьаргдирули сай, хӀуша бархьси гьунчирад дашахъес багьандан,

Крепко держитесь за вервь Аллаха все вместе и не распадайтесь. Помните о милости, которую Аллах оказал вам, когда вы были врагами, а Он сплотил ваши сердца, и по Его милости вы стали братьями. Вы были на краю Огненной пропасти, и Он спас вас от нее. Так Аллах разъясняет вам Свои знамения, - быть может, вы последуете прямым путем.

104

وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

ГӀяхӀдеш бирахъес адамти жибируси, гӀяхӀси гӀеббурцуси ва вайси хӀебирахъуси ва дин бузахъуси жамигӀят хӀушазибад акӀахъес багьандан. Илдигъунти — талихӀчебти саби.

Пусть среди вас будет группа людей, которые будут призывать к добру, повелевать одобряемое и запрещать предосудительное. Именно они окажутся преуспевшими.

105

وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Чучи дурхъати аятуни дакӀили гӀергъи декӀаркабикибтачи ва саби-ургаб жалтабиркьутачи мешумадиркудая: илдас чӀумаси танбихӀ бирар

Не походите на тех, которые разделились и впали в разногласия после того, как к ним явились ясные знамения. Именно им уготованы великие мучения

106

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ ۚ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

кьиямала бархӀи — цацабехӀтала бяхӀяни цӀубдируси, цархӀилтала — цӀудардируси бархӀи! ХӀуша, бяхӀяни цӀудардиубти, Аллагьличи дирхули кали гӀергъи капурдиубти ахӀенрив? Капурдиъни багьандан мая хӀушаб гӀязаб!

в тот день, когда одни лица побелеют, а другие лица почернеют. Тем, чьи лица почернеют, будет сказано: "Неужели вы стали неверующими после того, как уверовали? Вкусите же мучения за то, что вы не верили!"

107

وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Чула бяхӀяни цӀубдиубти Аллагьла уркӀецӀилиуб бирар ва илди илиуб даимлис кавлан!

Те же, чьи лица побелеют, окажутся в милости Аллаха. Они пребудут там вечно.

108

تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ

ХӀера, илдигъунти сари Аллагьла аятуни: нушани илди хӀези дархьли дучӀулра. Гьарли-марли, Аллагьлис дигули ахӀен адамтачи вархьагарсили виэс!

Таковы аяты Аллаха, которые Мы читаем тебе во истине. Аллах не желает поступать с мирами несправедливо.

109

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ

Аллагьла арилизир сари зубрачиртира ванзала къакъличиртира, гьар секӀал Аллагьличи чарбулхъусира саби.

Аллаху принадлежит то, что на небесах и на земле, и к Аллаху возвращаются дела.

110

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ ۚ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ

Адамтазибад акӀубти лебилра халкьанала ургар хӀуша бегӀлара гӀяхӀти саррая: гӀяхӀси бирахъес хъарбирулрая, вайси — къадагъабирулрая ва Аллагьличи дирхулрая. Эгер Таврат бучӀанти Аллагьличи бирхути биалри, илдас къулайли бири. Илдала ургаб леб Аллагьличи бирхути, амма бахъалгъунти — капурти саби.

Вы являетесь лучшей из общин, появившейся на благо человечества, повелевая совершать одобряемое, удерживая от предосудительного и веруя в Аллаха. Если бы люди Писания уверовали, то это было бы лучше для них. Среди них есть верующие, но большинство их являются нечестивцами.

111

لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى ۖ وَإِنْ يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُونَ

Ца децӀагахъни ахӀенси, илдани хӀушаб зарал хӀебиру, рахли хӀушачи къаршили дявли дурабухъалли — гӀелабяхӀ бубшар ва илдас кумек хӀебирар.

Они не причинят вам никакого вреда, кроме досаждения. Если же они станут сражаться с вами, то повернутся к вам спиной, после чего им не будет оказана помощь.

112

ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Илди чинаб биалра, эгер Аллагьличил барх ва бусурмантачил барх хӀебиралли, цӀахкабирар; илдани чучи Аллагьла гьимидулхъахъу, илдачи мискиндеш гӀердиур. Илдас ил бируси саби Аллагьла аятуначи хӀебирхни, сабаб агарли идбагуни итни, Аллагьла хъарбаркьуназибад гӀелумбилзни ва бархьагартили биъни багьандан.

Где бы их ни застали, их постигает унижение, если только они не окажутся под покровительством Аллаха и покровительством людей. Они попали под гнев Аллаха, и их постигла бедность. Это - за то, что они не веровали в знамения Аллаха и несправедливо убивали пророков. Это - за то, что они ослушались и преступали границы дозволенного.

113

لَيْسُوا سَوَاءً ۗ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ

Амма илди лебилра цагъунти ахӀен: Таврат бучӀантала ургаб леб кабизалачебти адамтира: илдани дугели Аллагьла аятуни дучӀули сари ва Илизи булгули саби.

Не все они одинаковы. Среди людей Писания есть праведные люди, которые читают аяты Аллаха по ночам, падая ниц.

114

يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَٰئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ

Илди Аллагьличи ва кьиямала бархӀиличи бирхули саби, гӀяхӀси бирахъес хъарбирули саби, вайси къадагъабирули саби ва гӀяхӀдеш бирес цалис ца гьалабухъес гьалакли саби. Илди — устадунала лугӀилизиб саби.

Они веруют в Аллаха и в Последний день, велят творить одобряемое, запрещают предосудительное и торопятся совершать добрые дела. Они являются одними из праведников.

115

وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ

Илдани сегъуна гӀяхӀдеш баралра, илис шабагъат агарли илди кахӀевлан. Гьарли-марли, Аллагьли бала Сунезибад урухкӀути!

Какой бы добрый поступок они ни совершили, ничто не будет отвергнуто от них. Аллах знает богобоязненных.

116

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Капуртас биалли я илдала масли, я илдала дурхӀнани Аллагьла гьалаб сегъуналра пайда хӀеху! Илди — жагьаннабла цӀализиб бирар ва илаб даимлис кавлан!

Ни имущество, ни дети ничем не помогут перед Аллахом тем, которые не уверовали. Они будут обитателями Огня и пребудут там вечно.

117

مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Иш дунъяличирти гӀямрулизиб илдани харжбируси — бархьагарти адамтала хъумачи чебулхъуси ва илди харабдируси бугӀярси бурямличи мешуси саби. Юх! Аллагь ахӀенрину илдачи вархьагарси, илди саби сабри чучи-саби бархьагарти.

То, что они расходуют в этой мирской жизни, подобно морозному (или завывающему; или огненному) ветру, который поразил ниву людей, поступивших несправедливо по отношению к себе, а затем погубил ее. Аллах не был несправедлив к ним - они сами поступали несправедливо по отношению к себе.

118

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ

Аллагьличи дирхути! ХӀушаб хӀушала ургабад ахӀи гьалмагъуни мабурцидая. Илди хӀушаб вайдеш барес гӀелумхӀебилзан, илдас дигахъу хӀуша балагь-бунагьлизи дикили. ХӀушачи илдала гьими — илдала мухӀлубани аргъахъиб, илдала уркӀбани дигӀянбируси биалли — гьатӀира халаси саби. Нушани ишди аятуни хӀушази дурулра, эгер илди дагьес хӀушала духудеш биалли.

О те, которые уверовали! Не берите своими помощниками тех, кто не из вас. Они не упускают случая навредить вам и радуются вашим трудностям. Ненависть уже проявилась у них на устах, но в их сердцах кроется еще большая ненависть. Мы уже разъяснили вам знамения, если вы только разумеете!

119

هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ ۚ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

ХӀушаб илди дигахъулрая, илдас биалли хӀуша дигахъуни аргъахъиб, илдала уркӀбани дигӀянбируси биалли — хӀушачил цугбикибхӀели, илди бикӀули саби: «Нушара Аллагьличи дирхулра», амма сабицун калунхӀели, хӀушачи гьимили тӀулбачи къацӀбашули саби. Бура: «ХӀушала гьимилизирад дебкӀая! Гьарли-марли, Аллагьли далули сай адамтала уркӀбазир лерти!»

Вот вы любите их, а они вас не любят. И вы верите во все Писания. Когда они встречаются с вами, то говорят: "Мы уверовали". Когда же остаются одни, то кусают кончики пальцев от злобы к вам. Скажи: "Умрите от своей злобы! Аллаху известно о том, что в груди".

120

إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا ۖ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا ۗ إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

Эгер хӀушаб гӀяхӀдеш биалли — илди пашманбирули саби; нагагь хӀушаб вайдеш биалли — илди разибирули саби. Амма хӀуша сабурчертили ва Аллагьлизирад урухкӀутили дирадалли — илдала ламартдешли хӀушаб сегъуналра зарал хӀебиру. Гьарли-марли, Аллагьли балули сай илдани се бирулил!

Если с вами случается доброе, это огорчает их; если же вас постигает несчастье, они радуются. Но если вы будете терпеливы и богобоязненны, то их козни не причинят вам никакого вреда. Воистину, Аллах объемлет все, что они совершают.

121

وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Ва, хӀера, хӀу савли жявли хӀела хъалибаргличивад арякьунри, Аллагьличи бирхути, къяяни дарахъили, бургъахъес хӀядурбарес багьандан. Гьарли-марли, Аллагь— гьар секӀал иргъан, гьар секӀал далан сай!

Вот ты покинул свою семью рано утром, чтобы расставить верующих по местам для сражения при Ухуде. Аллах - Слышащий, Знающий.

122

إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا ۗ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

ХӀера, хӀушала гӀяскарла кӀел кьукьяли, урухдиубли, ардукьес кьасбариб, АллагькӀун илдас кумекчи сайри: Аллагьличи бирхутани Иличи таваккалбихьиб!

Когда два отряда среди вас готовы были пасть духом, Аллах был их Покровителем. Пусть же на Аллаха уповают верующие!

123

وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ ۖ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

ХӀушала цӀакь камлихӀели, Бадрличиб Аллагьли хӀушаб кумекбариб. Аллагьлизирад урухкӀеная, — белики, хӀуша гӀяхӀсант балантили урдухъишая.

Аллах уже оказал вам поддержку при Бадре, когда вы были слабы. Бойтесь же Аллаха, - быть может, вы будете благодарны.

124

إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلَاثَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُنْزَلِينَ

Аллагьличи бирхутази хӀуни итхӀели ири: «ХӀушаб кумеклис хӀушала ВегӀбекӀли зубрачибад хӀябал азир малайк бархьни — хӀушаб хӀебаилив?»

Вот ты сказал верующим: "Разве вам не достаточно того, что ваш Господь ниспосылает вам в помощь три тысячи ангелов?"

125

بَلَىٰ ۚ إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ

Эгер хӀуша сабурчертили ва Аллагьлизирад урухкӀутили дирадалли, хӀушачи душманти хъярхъли чебухъалли, илхӀели хӀушала ВегӀбекӀли хӀушаб кумеклис бурхьу хасти ишарабачилти шел азир малайк.

Конечно! Если же вы будете терпеливы и богобоязненны, и если враги нападут на вас прямо сейчас, то ваш Господь поможет вам пятью тысячами меченых ангелов.

126

وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَىٰ لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ ۗ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ

Аллагьли ил хӀушази балахъули сай хӀуша разидарес ва хӀушала уркӀби паргъатдарес багьандан.

Аллах сделал это всего лишь благой вестью для вас и дабы ваши сердца утешились благодаря этому, поскольку победа приходит только от Могущественного и Мудрого Аллаха,

127

لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خَائِبِينَ

Аллагьличи хӀебирхутала някъ-кьяш чердяхъяхъес, илди бячӀахъес ва, чула мурад сахӀерхахъили, илди гӀелумбизахъес кумек бирар чӀянкӀли чевяхӀси, гӀякьлучевси Аллагьлизибадцун.

и дабы отсечь от неверующих одну часть или разгромить их так, чтобы они вернулись разочарованными.

128

لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ

Илини илдачи уркӀецӀи бирул яра илдас танбихӀ бирул — ил шайчиб хӀела сегъуналра ахъри агара. Гьарли-марли, илди бархьагарти саби.

Тебя это не касается. Либо Аллах примет их покаяния, либо накажет их, ведь они являются беззаконниками.

129

وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Аллагьла арилизир сари зубрачиртира ванзала къакъличиртира. Сунес дигусиличивад Ил чевурхули сай, Сунес дигусилис Илини танбихӀ бирули сай. Аллагь — чевкархан, уркӀецӀичев сай!

Аллаху принадлежит то, что на небесах, и то, что на земле. Он прощает, кого пожелает, и подвергает мучениям, кого пожелает. Аллах - Прощающий, Милосердный.

130

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Аллагьличи дирхути! Рибаличи гъаргътили мадирудая, ил кӀиркали имцӀабирахъули: Аллагьлизирад урухкӀеная, белики, хӀуша талихӀчертили урдухъишая!

О те, которые уверовали! Не пожирайте лихву в многократно умноженном размере и бойтесь Аллаха, - быть может, вы преуспеете.

131

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Капуртас хӀядурбарибси жагьаннабла цӀализирад урухкӀеная,

Бойтесь Огня, который уготован неверующим.

132

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Аллагьлисра Илала вакиллисра мутӀигӀтили диреная: белики, хӀуша мурахасдатишая?

Повинуйтесь Аллаху и Посланнику, - быть может, вы будете помилованы.

133

وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ

ХӀушала ВегӀбекӀ чеверхахъес ва мусни-зубриван халаси алжанализи дукьес хъярхъдикирая: ил хӀядурбарибси саби Аллагьлизибад урухкӀутас,

Стремитесь к прощению вашего Господа и Раю, ширина которого равна небесам и земле, уготованному для богобоязненных,

134

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

давлачебхӀелира мискиннихӀелира садакьа бирутас, гӀясихӀебирутас ва адамтачибад чебкабурхутас. Гьарли-марли, Аллагьлис дигахъу гӀяхӀдеш биранти!

которые делают пожертвования в радости и в горе, сдерживают гнев и прощают людей. Воистину, Аллах любит творящих добро.

135

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Сегъуна-биалра цӀахси баркьуди барибтас яра чус-чули вайдеш барибтас, Аллагь гьаникахъибтас ва чула бунагьуначивад чеверхахъес илизи тиладибарибтас, — Аллагь ахӀи, гӀур чи чевурхуси бунагьуначивад? — чули балу-балули барибси секӀал хӀебарра или жалхӀебикӀантас —

Тем же, которые, совершив мерзкий поступок или несправедливо поступив против самих себя, помянули Аллаха и попросили прощения за свои грехи, - ведь кто прощает грехи, кроме Аллаха? - и тем, которые сознательно не упорствуют в том, что они совершили,

136

أُولَٰئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

илдас савгъатли бирар илдала ВегӀбекӀла уркӀецӀи ва чузир хӀуркӀби кадухъунти алжанала унхъри; илаб илди даимлис кавлан. Илдигъунти адамтас ил сегъуна пергер савгъат сабил!

воздаянием будут прощение от их Господа и Райские сады, в которых текут реки и в которых они пребудут вечно. Как же прекрасно воздаяние тружеников!

137

قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ

ХӀушаб гьаларра тамашала анцӀбукьуни диубтири: иш ванзала къакъкад къяйцӀдухъеная ва къянба бугьантала ахир сегъуна сабрил хӀердизирая!

До вас также случалось подобное (люди подвергались искушению, подобному тому, которому верующие подверглись во время сражения при Ухуде). Постранствуйте по земле и посмотрите, каким был конец тех, кто считал лжецами посланников.

138

هَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ

Ил — мисал саби адамтас, насихӀят ва гӀякьлу саби — Аллагьлизибад урухкӀутас.

Это есть разъяснение людям, верное руководство и назидание для богобоязненных.

139

وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

УркӀиагармадирудая ва цӀуммадикӀудая, эгер хӀуша Аллагьличи дирхути диадалли, капуртачир черяхӀли диреная.

Не слабейте и не печальтесь, в то время, как вы будете на высоте, если вы действительно являетесь верующими.

140

إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ ۚ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Эгер хӀуша удидикили диадалли, илди хӀушаб гьалабал удибикибтири. БурхӀни аркьуцад Нушани адамтала ургарти анцӀбукьуни илкьяйдали дарсдикӀахъулра, Аллагьлизи Сунечи бирханти багьахъес ва хӀушала ургаб Илис муъминти биахъес багьандан, — гьарли-марли, Аллагьлис хӀейгахъу бархьагарти! —

Если вам нанесена рана, то ведь подобная рана уже была нанесена и тем людям. Мы чередуем дни (счастье и несчастье) для людей, чтобы Аллах узнал уверовавших и избрал среди вас павших мучеников, ведь Аллах не любит беззаконников,

141

وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ

Аллагьличи бирхутала хӀялумцӀес ва капурти къирбарес багьандан.

и чтобы Аллах очистил уверовавших и уничтожил неверующих.

142

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ

Марлира, хӀуша хьулдикӀулрав хӀушазибад бургъес хӀядурти, хӀушазибад сабурчебти Аллагьли багьайчи алжанализи адацӀес?

Или вы полагали, что войдете в Рай, пока Аллах не узнал тех из вас, кто сражался и кто был терпелив?

143

وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

ХӀушани бебкӀа чебаайчи хӀушаб дебкӀес дигусири: гьанна ил хӀушани чебаирая ва ил сегъунал пикридухъес дирудая!

Вы действительно желали смерти, пока не встретились с ней. Теперь вы увидели ее воочию.

144

وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ۚ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ ۚ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا ۗ وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ

МухӀяммад — Аллагьла вакилцун сай. Илис гьалаб бирути вакилти гьанна агара, эгер илра вебкӀалли яра кавшалли, хӀуша Аллагьла гьунчирад гӀелумдилзадаяв, гьатӀи? Эгер чи-виалра гӀелумизалра, илини Аллагьлис сегъуналра зарал хӀебиру, амма Аллагьли шабагъатлабиру гӀяхӀсант баланти.

Мухаммад является всего лишь Посланником. До него тоже были посланники. Неужели, если он умрет или будет убит, вы обратитесь вспять? Кто обратится вспять, тот ничуть не навредит Аллаху. Аллах же вознаградит благодарных.

145

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا ۗ وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا ۚ وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ

Гьарил инсан убкӀуси сай Аллагьла пурбанничилцун, гӀямрула бурхӀни белгидарибси лавхӀул мяхӀпуз хӀясиблицун Иш дунъяличирти гӀямрулизиб шабагъат чис дигалра, илис ил Нушани лугехӀе, ахиратлизиб сунес шабагъат чис дигалра — илисра ил Нушани лугехӀе; гӀяхӀсант балутас Нушани шабагъат лугехӀе!

Ни одна душа не умирает, кроме как с дозволения Аллаха, в предписанный срок. Тому, кто желает вознаграждения в этом мире, Мы дадим его, и тому, кто желает вознаграждения в Последней жизни, Мы дадим его. Мы вознаградим благодарных.

146

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ

Сецад идбагуни биубтири, чучилра азирти душманти бургъути! Амма Аллагьла гьунчир илдас къаршидиркути къиянтас илди кӀантӀихӀебикӀи, цӀумхӀебикӀи, уркӀиагархӀебири: Аллагьлис дигахъу сабурчебти!

Сколько было пророков, рядом с которыми сражалось много набожных верующих! Они не пали духом от того, что постигло их на пути Аллаха, не проявили слабости и не смирились. Аллах любит терпеливых.

147

وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Илдала ишди ахӀенти гӀур гъайра аги: «Нушала ВегӀбекӀ! Нушала бунагьуначивад, ХӀед къуллукъбирнилизир нушани дарибти хатӀабачивад чеверхи, нушала уркӀбази яхӀ-сабур кертӀа, капур адамтачи къаршили нушаб кумекбара».

Они не произносили ничего, кроме слов: "Господь наш! Прости нам наши грехи и излишества, которые мы допустили в нашем деле, утверди наши стопы и даруй нам победу над людьми неверующими".

148

فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Аллагьли илдас иш дунъяличирти гӀямрулизибра шабагъат бедиб, ахиратлизибра — халаси шабатъат луга. Гьарли-марли, Аллагьлис дигахъу гӀяхӀдеш биранти!

Аллах даровал им вознаграждение в этом мире и прекрасное вознаграждение в Последней жизни. Аллах любит творящих добро.

149

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ

Аллагьличи дирхути! Эгер хӀуша капуртачи лехӀихъадалли, илдани хӀуша гьаларван капурти детарахъурая ва хӀушачи халаси мусибат хӀерли бирар.

О те, которые уверовали! Если вы подчинитесь неверующим, то они обратят вас вспять, и вы вернетесь потерпевшими убыток.

150

بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ ۖ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ

ХӀуша гӀердурцан — Аллагь сай. Ил бегӀлара гӀяхӀси кумекчи сай!

О нет! Аллах является вашим Покровителем. Он - Наилучший из помощников.

151

سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا ۖ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ

Нушани капуртала уркӀбазиб урехи ламбулхъахъехӀе, Аллагьла дурабад илдани цархӀилти аллагьунасра икрам бирни багьандан. Илгъуна бирахъес илдас Аллагьли буйрухъ гибси ахӀенри. Илдас минали бирар жагьанабла цӀа; капуртала ил мер хӀябилра цӀахси леб!

Мы вселим ужас в сердца неверующих за то, что они приобщали к Аллаху сотоварищей, о которых Он не ниспослал никакого доказательства. Их пристанищем будет Огонь. Как же скверна обитель беззаконников!

152

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ ۚ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ۖ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ ۗ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

Аллагьла пурбанничил илди хӀушани талапбарибхӀели, хӀушаб Сунени гибси гъай Аллагьли марбариб; хӀуша биалли илала гӀергъи хӀяцӀдиубрая, ил баркьудиличила хӀуша-ургар жалдикӀирая, хӀушаб дигуси Аллагьли хӀушази чебаахъили гӀергъира буйрухълис хӀуша мутӀигӀхӀедакӀирая. ХӀушазибад цацабехӀтас иш дунъяличирти гӀямру дигулри, цархӀилтас биалли — ахиратлизирти. ХӀушала хӀялумцӀес дигули, Аллагьли хӀуша итдачирад дебшахъирая. Ил хӀушачивад чеверхурли сай, сенахӀенну бусурмантачи Аллагь уркӀецӀичевси сай!

Аллах исполнил данное вам обещание, когда вы убивали их с Его дозволения, пока вы не пали духом, не стали спорить относительно приказа и не ослушались после того, как Он показал вам то, что вы любите. Среди вас есть такие, которые желают этот мир, и такие, которые желают Последнюю жизнь. После этого Он заставил вас бежать от них, чтобы испытать вас. Он уже простил вас, ведь Аллах снисходителен к верующим.

153

إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَىٰ أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ ۗ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

ХӀуша дергъла майдайчирад, чичилра пикри бяхӀчихӀейули, аркьухӀели, хӀуша дургъахъес жидирули, хӀушаб гӀелавад Аллагьла вакил жиикӀухӀели, хӀушала детахълумачила ва хӀуша удидикниличила хӀуша шишимхӀедикӀахъес багьандан, Аллагьли хӀушаб савгъатли мусибатлис гӀергъи мусибат бархьиб. Гьарли-марли, Аллагьли балули сай хӀушани се бирулрал!

Вот вы бросились бежать, не оглядываясь друг на друга, тогда как Посланник призывал вас, находясь в последних (ближайших к противнику) рядах, и Аллах воздал вам печалью за печаль, чтобы вы не скорбили о том, что было вами упущено, и о том, что поразило вас. Аллаху известно о том, что вы совершаете.

154

ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَىٰ طَائِفَةً مِنْكُمْ ۖ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ ۖ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ ۗ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ ۗ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ ۖ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا ۗ قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمْ ۖ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Илгъуна пашмандешла гӀергъи, хӀуша паргъатдиахъес, Илини гьанкӀ бархьиб. ГьанкӀли хӀушазибад цацабехӀти бусаахъун, цархӀилти биалли Аллагьличила дархьагарти пикрумани — адамтани селра хӀебалуси заманала пикрумани кьакьабакӀахъилри: «Ишди аварализибад, — бикӀулри илди, — нушала селра бетаэсара?». Бура: «Гьар секӀал — Аллагьла арилизир сари». ХӀези бурес хӀебируси секӀал илдани чула уркӀбазиб дигӀянбирули саби. Илди чузи-саби бикӀули саби: «Эгер ишди аварализибад нушаб пайда лебси биалри, нуша ишар кахӀедуршира». Бура: «Рахли хӀуша хӀушала хъулразир калунти диадалри, чула ажал садаибти — саби кабиркуси мерличи лябкьи, Аллагьлизи хӀушала уркӀбала хӀялумцӀахъес, хӀушала уркӀбазиб лебси Илизи багьахъес багьандан». Аллагьли балули сай хӀушала уркӀбазибси!

После печали Он ниспослал вам успокоение - дремоту, охватившую некоторых из вас. Другие же были озабочены размышлениями о себе. Они несправедливо думали об Аллахе, как это делали во времена невежества, говоря: "Есть ли для нас в этом деле какое-либо участие?" Скажи: "Дела целиком принадлежат Аллаху". Они скрывают в своих душах то, чего не открывают тебе, говоря: "Если бы у нас было какое-либо участие в этом деле, то мы не были бы убиты здесь". Скажи: "Даже если бы вы остались в своих домах, то те, кому была предначертана гибель, непременно вышли бы к месту, где им суждено было полечь, и Аллах испытал бы то, что в вашей груди, и очистил бы то, что в ваших сердцах. Аллаху известно о том, что в груди".

155

إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا ۖ وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ

КӀел хӀуреба къаршидикибси бархӀи хӀушазибад бебшибти — чули барибси хатӀа багьанданрил шайтӀай чеббалкӀахъунтири. Амма Аллагь илдачивад чеверхур, сенахӀенну Аллагь — чевкархуси, малхӀямси сай!

Тех из вас, которые повернули назад в тот день, когда встретились два войска при Ухуде, сатана заставил поскользнуться по причине некоторых их поступков. Аллах уже простил их, ведь Аллах - Прощающий, Выдержанный.

156

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَٰلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Аллагьличи дирхути! Чула гъамти архӀяли арбякьунхӀели яра бургъес дурабухъунхӀели, илдачила ишкьяйда бикӀути капуртачи мешумадиркудая: «Эгер илди нушачил барх хъайгӀиб буути биалри, я бубкӀхӀебукӀи, я кахӀебурши». Илдас Аллагьли илгъуна бирули сай чула уркӀби пашмандешли дицӀахъес багьандан. Гьарли-марли, Аллагьли сари жан лугутира бебкӀа кьадарбирусира. ХӀушани дирути Аллагьли чедиули сай!

О те, которые уверовали! Не будьте похожи на неверующих, которые сказали о своих братьях, когда они странствовали по земле или участвовали в походе: "Если бы они были рядом с нами, то не умерли бы и не были бы убиты", - дабы Аллах сделал это причиной скорби в их сердцах. Аллах оживляет и умерщвляет, и Аллах видит то, что вы совершаете.

157

وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

Аллагьла гьунчир хӀуша кадушадалра яра дебкӀадалра, хӀушаб Аллагьла гӀяхӀра уркӀецӀира дирар, илди биалли хӀушани иш дунъяличир дургутачир гӀяхӀти сари.

Если вы будете убиты на пути Аллаха или умрете, то прощение от Аллаха и милость окажутся лучше того, что они накапливают.

158

وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ

ХӀуша дебкӀадалра яра кадушадалра, лерилра хӀуша, гьайгьайра, Аллагьличи дурчурая.

Если вы умрете или будете убиты, то вы непременно будете собраны к Аллаху.

159

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Аллагьла ряхӀмуличилцун хӀу илдачил малхӀямлири: эгер хӀу кьяркьси ва уркӀи чурхси виадри, илди, ашкарлигу, хӀечибад гьарахъбирки. Илбагьандан илдачивад чеверхи ва илдачи уркӀецӀи барахъес Аллагьлизи тиладибара. Дариб-дирантачила илдачил ихтилат бирен ва се-биалра барес кьасбарибхӀели, Аллагьличи умутбирхьен, сенахӀенну Аллагьлис Сунечи умутбирхьанти дигахъу.

По милости Аллаха ты был мягок по отношению к ним. Если бы ты был грубым и жестокосердным, то они непременно покинули бы тебя. Извини же их, попроси для них прощения и советуйся с ними о делах. Когда же ты примешь решение, то уповай на Аллаха, ведь Аллах любит уповающих.

160

إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ ۗ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Эгер Аллагьли хӀушаб кумекбаралли, хӀушачивад чилра чедихӀеркур; рахли Аллагьли хӀушаб икьалахӀебаралли — гьатӀи гӀур чили вируси хӀушаб кумекбарес? Аллагьличи таваккалбихьаб Иличи бирхутани!

Если Аллах окажет вам поддержку, то никто не одолеет вас. Если же Он лишит вас поддержки, то кто же поможет вам вместо Него? Пусть же на Аллаха уповают верующие.

161

وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ ۚ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۚ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Идбаглис асухӀебирар сегъуналра къяна бурес, чили къяна буралра — кьиямала бархӀи ил лявкьян къяналичил сархибсиличил. ГӀур гьар жаннис чебихъу сунени барибси хӀясибли ва чилра дугӀли гьимхӀеркӀахъу.

Пророку не подобает незаконно присваивать трофеи. Тот, кто незаконно присваивает трофеи, придет в День воскресения с тем, что он присвоил. Затем каждая душа сполна получит то, что она заработала, и с ними не поступят несправедливо.

162

أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Марлира, Аллагьла уркӀецӀилиувси Аллагьла гьимилиувсигъуна саю? Аллагьла гьимилиувсилис мина — жагьаннаб саби; хӀябилра кахси мер леб ил!

Разве тот, кто последовал за довольством Аллаха, подобен тому, кто попал под гнев Аллаха и чьим пристанищем будет Геенна?! Как же скверно это место прибытия!

163

هُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ

Аллагьла гьалаб илдазивад гьарилла сунечи лайикьси даража леб. Аллагьли чедиули сари илдани дирути!

Они займут разные ступени перед Аллахом, ведь Аллах видит то, что они совершают.

164

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Аллагьли бусурмантачи уркӀецӀи бариб, чула ургавад илдас вакил декӀарварибхӀели; илини илдас Аллагьла аятуни дучӀули сай, илди бунагьуназибад умубирули сай ва илди багьудлумачира гӀякьлуличира бегӀбирули сай, хӀятта илди гьалаб таманни чеббалкӀунтили бирукъира

Аллах уже оказал милость верующим, когда отправил к ним Пророка из них самих, который читает им Его аяты, очищает их и обучает их Писанию и мудрости, хотя прежде они находились в очевидном заблуждении.

165

أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّىٰ هَٰذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

ХӀушани илдачи кӀина талихӀагри бакӀахъили гӀергъи хӀушачи талихӀагри чебакӀибхӀели, хӀуша сен дикӀулра: «Сен нушаб ишгъуна биубси?» Илдази бура: «Ил — илди хӀушани биахъубси саби». Гьарли-марли, Аллагь селичивалра цӀакьси сай!

Когда несчастье постигло вас после того, как вы причинили им вдвое большее несчастье, вы сказали: "Откуда все это?" Скажи: "От вас самих". Воистину, Аллах способен на всякую вещь.

166

وَمَا أَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ

КӀел хӀуреба къаршидикибси бархӀи хӀушаб биубси — ил Аллагьла пурбанничбли ва Сунечи бирхутира кӀибяхӀянтира Илизи багьахъес багьандан биубсири.

То, что постигло вас в тот день, когда встретились две армии при Ухуде, произошло с дозволения Аллаха для того, чтобы Он узнал верующих

167

وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا ۚ وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا ۖ قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَاتَّبَعْنَاكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ ۚ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ

Илдази ибсири: «Даширая, Аллагьла гьунчир дургъеная, илди дугӀаая!» Илдани биалли иб: «Эгер нуша дургъес балути диахӀелри, хӀед гӀеларад ляркьура». Ил бархӀи илди динничиван ахӀи, капурдешличи имцӀали гъамлири!

и узнал лицемеров. Им было сказано: "Придите и сразитесь на пути Аллаха или хотя бы защитите самих себя". Они сказали: "Если бы мы знали, что сражение состоится, то мы непременно последовали бы за вами". В тот день они были ближе к неверию, чем к вере. Они произносят своими устами то, чего нет в их сердцах, но Аллаху лучше знать о том, что они утаивают.

168

الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا ۗ قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Илдани чула мухӀлубачил бурули саби чула уркӀбазиб агарси. Илдани чузи дигӀянбируси Аллагьли гӀяхӀил балули сай! Хъулрази биаркабиили, чула гъамтачила «Эгер илди нушачи лехӀахъибти биалри — кабуршути ахӀенри» или бикӀутази бура: «Эгер хӀушани дурути дархьти диалли, хӀушачибад бебкӀа тяйдибаяа».

Они являются теми, которые сказали своим братьям в то время, как сами отсиживались дома: "Если бы они послушались нас, то не были бы убиты". Скажи: "Отвратите смерть от себя, если вы говорите правду".

169

وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ

Аллагьла гьунчиб кабушибти — бебкӀибтази халмабиридая. Юх, илди мицӀирли саби! Илдани чула ВегӀбекӀлизибад чус насибси касили саби,

Никоим образом не считай мертвыми тех, которые были убиты на пути Аллаха. Нет, они живы и получают удел у своего Господа,

170

فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Аллагьли Сунела уркӀецӀилизибад гибсиличи разидеш бирули саби ва чус гӀелабад лябкьутачи, амма гьанналис чучи садхӀебаибтачи пахру бирули саби. Илдас я урехи, я пашмандеш агара!

радуясь тому, что Аллах даровал им по Своей милости, и ликуя от того, что их последователи, которые еще не присоединились к ним, не познают страха и не будут опечалены.

171

يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ

Илдани разидеш бирули саби Аллагьли сахаватли гибти нигӀматуначи, шабагъат агарли бусурманти Аллагьли хӀебалтниличи.

Они радуются милости Аллаха и щедрости и тому, что Аллах не теряет награды верующих,

172

الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۚ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِيمٌ

Саби удибикили гӀергъи Аллагьлисра Илала вакиллисра мутӀигӀтили калунтачи, гӀяхӀдеш бирутачи ва Аллагьлизибад урухкӀутачи халаси савгъат хӀерли саби!

которые ответили Аллаху и Посланнику после того, как им нанесли ранение. Тем из них, которые вершили добро и были богобоязненны, уготована великая награда.

173

الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ

Адамтани чузи «Душманти хӀушачи къаршили дурабухъи саби, илдазирад мяхӀкамли диреная» или ибхӀели, чула иман гьатӀира имцӀабарибтас ва «Нушаб Аллагь ваибси сай, Ил — умутчевси хъарихъ сай!» или жаваб гибтас,

Люди сказали им: "Народ собрался против вас. Побойтесь же их". Однако это лишь приумножило их веру, и они сказали: "Нам достаточно Аллаха, и как прекрасен этот Попечитель и Хранитель!"

174

فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ

ил багьандан Аллагьла уркӀецӀиличил ва савгъатуначил чарбухъунтас вайдеш хӀебиуб: илдани Аллагьлис— халати шабагъатунала вегӀ Аллагьлис — гӀягӀниси баркьуди бариб.

Они вернулись с милостью от Аллаха и щедротами. Зло не коснулось их, и они последовали за довольством Аллаха. Воистину, Аллах обладает великой милостью.

175

إِنَّمَا ذَٰلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

ШайтӀай сунела шали буцибти кахтили бетарахъули саби, амма хӀуша, эгер Аллагьличи дирхути диадалли, илдазирад урухмакӀудаяну, Набзирад урухкӀеная.

Это всего лишь сатана пугает вас своими помощниками. Не бойтесь их, а бойтесь Меня, если вы являетесь верующими.

176

وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ ۚ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا ۗ يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Капурти бетаэс къалабабикӀутани хӀу децӀлизи мавшаби: Аллагьлис илдани сегъуналра зарал хӀебиру. Аллагьлис дигули ахӀен ахиратлизиб илдас талихӀла пай гес; илар илдачи кахти гӀязабти хӀерли сари!

Пусть не печалят тебя те, которые спешат к неверию. Они ничем не навредят Аллаху. Аллах желает лишить их доли в Последней жизни, и им уготованы великие мучения.

177

إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Дин капурдешлис барсбарибтани, гьайгьайра, Аллагьлис сегъуналра зарал барес хӀебирар, илдас биалли чӀумаси танбихӀ бирар!

Те, которые купили неверие за веру, не причинят никакого вреда Аллаху, и им уготованы мучительные страдания.

178

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ ۚ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا إِثْمًا ۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ

Капуртас гьанмабикаб Нушани чус лугути духъянти гӀямру — чула талихӀ саби или: Нушани илдас духъянти гӀямру лугулра илдази чула бунагьуни имцӀадарахъес батьандан, гӀур илдас цӀахси танбихӀ бирар!

Пусть неверующие не думают, что предоставленная Нами отсрочка является благом для них. Мы предоставляем им отсрочку для того, чтобы они приумножили свои грехи. Им уготованы унизительные мучения.

179

مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ ۗ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ۚ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ

Юх, Аллагьли бусурманти бусягӀятлагъуна хӀяйчиб хӀебалта: гӀяхӀти адамти ургабад убяхӀти адамти декӀархӀебарили балтхӀебалта. Аллагьли хӀушаб сунела дигӀяндешуни гьаргхӀедиру, амма Аллагьли Сунела вакилтазивад Сунес дигуси чевиркӀу. Аллагьличира Илала вакилтачира дирхеная, эгер дирхадалли ва Аллагьлизирад урухкӀадалли — хӀушаб халаси шабагъат бирар!

Аллах не оставит верующих в том положении, в котором вы находитесь, пока не отличит скверного от благого. Аллах не откроет вам сокровенное знание, однако Аллах избирает среди Своих посланников того, кого пожелает. Уверуйте же в Аллаха и Его посланников, ведь если вы уверуете и будете богобоязненны, то получите великую награду.

180

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Кьиркьиртас гьанмабикаб Аллагьли Сунела нигӀматуназибад гибси — чус бегӀлара гӀяхӀси саби или. Юх, илдас ил вайси саби! Чула кьиркьирдешличибли илдани мяхӀкамбарили калахъунси секӀал, кьиямала бархӀи илдала хъябаначиб шинжир бетаурли, илдачиб декӀбикӀар. Муснира зубрира Аллагьла арилизир сари; Аллагьли балули сай хӀушани се бирулрал!

Пусть не думают те, которые скупятся расходовать то, что Аллах даровал им по Своей милости, что поступать таким образом лучше для них. Напротив, это хуже для них. В День воскресения их шеи будут обернуты тем, что они жалели. Аллаху принадлежит наследие небес и земли, и Аллах ведает о том, что вы совершаете.

181

لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

Аллагьли аргъиб ишкьяйда бикӀутала гъай: «Аллагь — мискин сай, нуша — давлачерти». Илдала илди гъайра, ихтияр агарли чули идбагуни итнира Нушани хӀисаблизи кайсехӀе ва ирехӀе: «Жагьаннабла цӀала гӀязабти чӀямдарая!»

Аллах услышал слова тех, которые сказали: "Аллах беден, а мы богаты". Мы запишем то, что они сказали, и то, как несправедливо они убивали пророков, и скажем: "Вкусите мучения от обжигающего Огня.

182

ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ

Ил — чедунъяличирти гӀямрулизир хӀушала някъбани дарибтас саби. Аммаки Аллагьли Сунела лугъри дугӀли гьимхӀебуркӀахъу.

Это - за то, что приготовили ваши руки, ведь Аллах не поступает несправедливо с рабами".

183

الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

«ЦӀали кьяраэс гӀягӀниси кьурбайчил нушачи Аллагьла вакил вакӀайчи цалра вакилличи дирххӀеахъес нушачи Аллагьли хъарбарибси саби» или бикӀутази бура: «Наб гьалабра хӀушачи дурусти хъарбаркьуначил ва хӀушани сунечила бурибсиличил вакилти бакӀибтири. Рахли хӀушани дурути дархьти диалли, сен гьатӀи хӀушани илди кабуршутири?».

Они сказали: "Аллах взял с нас обещание не верить ни одному посланнику, пока он не явится к нам с жертвой, которую будет пожирать огонь". Скажи: "До меня к вам приходили посланники с ясными знамениями и с тем, о чем вы говорите. Почему же вы убили их, если вы говорите правду?"

184

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ

Эгер илдани хӀу къянбарлизи халирули виалли, багьи: хӀед гьалабти, дурусти хъарбакьуначил, жузачил, багьуди бихуси Тавратличил башути вакилтира илдани къянбартази халбирутири.

Если они сочтут тебя лжецом, то ведь лжецами считали многих посланников до тебя, которые принесли ясные знамения, книги и озаряющее Писание.

185

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۖ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Гьарил инсайчи бебкӀа хъарси саби; хӀушала баркьудлумас багьа кьиямала бархӀи хӀушаб арагӀебли луга. Чи жагьаннабла цӀализивад верцахъалра ва алжанализи арукалра — ил кеп-чеклизив вирар. Иш дунъяличирти гӀямру биалли — дацӀ хьулани сари.

Каждая душа вкусит смерть, но только в День воскресения вы получите вашу плату сполна. Кто будет удален от Огня и введен в Рай, тот обретет успех, а земная жизнь - всего лишь наслаждение обольщением.

186

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

ХӀушала маслара хӀушала гӀямрулара Аллагьли хӀялумцӀу ва хӀушаб гьалаб чус Таврат гибтазирад, бахъал аллагьнартазирад хӀушачи дахъал гӀяйибти иргъидая. Амма сабурчертили ва Аллагьлизирад урухкӀутили дирадалли — ил хӀушала халати гьунартазибад цали бирар.

Вы непременно будете испытаны своим имуществом и самими собой, и вы непременно услышите от тех, кому было даровано Писание до вас, и от многобожников много неприятных слов. Но если вы будете терпеливы и богобоязненны, то ведь в этих делах надлежит проявлять решимость.

187

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ

Чус Таврат гибтачи Аллагьли хъарбариб ил адамтази иргъахъес ва ил дигӀянахӀебирахъес. Аммаки илдани ил къакъла гӀела игьуб ва ил камси кьадрила секӀайс барсбариб. Агь, хӀябилра цӀахси леб ил вачар!

Вот Аллах взял завет с тех, кому было даровано Писание: "Вы обязательно будете разъяснять его людям и не будете скрывать его". Но они бросили его за спины и продали его за ничтожную цену. Как же скверно то, что они приобретают!

188

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Чули барибсиличи харидеш бирутас ва чули хӀебарибсилисра саби гапбирули дигутас гьанмабикаб чус танбихӀ хӀебирар или. Юх, илдачи кахси гӀязаб хӀерли саби!

Не думай же, что те, которые радуются своим поступкам и любят, чтобы их хвалили за то, чего они не совершали, спасутся от мучений. Им уготованы мучительные страдания.

189

وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Мусни-зубрала ари Аллагьлизиб саби. Аллагь селрайчив цӀакьси сай!

Аллаху принадлежит власть над небесами и землей, и Аллах способен на всякую вещь.

190

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ

Мусни-зубри акӀахънилизиб, дуги ва хӀери дарсдикӀахънилизиб лишан леб духутас,

Воистину, в сотворении небес и земли, а также в смене ночи и дня заключены знамения для обладающих разумом,

191

الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

тӀашлихӀелира, кабиибхӀелира, шайчи гербизурхӀелира Аллагь гьаниркахъутас ва мусни-зубри акӀахъниличила пикрибикӀутас: «Нушала ВегӀбекӀ! ХӀуни илди акӀахъубти хӀязлис ахӀен. Деза биаб ХӀед! Жагьаннабла цӀала гӀязабтазирад нуша дерцахъаба!

которые поминают Аллаха стоя, сидя и на боку и размышляют о сотворении небес и земли: "Господь наш! Ты не сотворил это понапрасну. Пречист Ты! Защити же нас от мучений в Огне.

192

رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Нушала ВегӀбекӀ! ХӀуни жагьаннабла цӀализи чи вархьадлира, ил хӀуни цӀахварилри. Бархьагартас кумекчиби хӀебирар!

Господь наш! Тот, кого Ты ввергнешь в Огонь, будет опозорен, и не будет у беззаконников помощников.

193

رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا ۚ رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ

Нушала ВегӀбекӀ! Нушани иманничи жиикӀусила тӀама бакьира: «ХӀушала ВегӀбекӀличи дирхеная!» Ва нуша — дирхулра. Нушала ВегӀбекӀ! Нушала бунагьуначивад чеверхи, нушала вайти баркьудлумазирад нуша умудараба, нушабра муъминтасгъуна бебкӀа га.

Господь наш! Мы услышали глашатая (Мухаммада), который призывал к вере: "Уверуйте в вашего Господа", - и мы уверовали. Господь наш! Прости нам наши грехи, отпусти нам наши прегрешения и упокой нас вместе с благочестивыми.

194

رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Нушала ВегӀбекӀ! ХӀела вакилтачил нушаб ХӀуни чесибси нушачи баахъа ва кьиямала бархӀи нуша цӀахмайраба. ХӀуникӀун — чесибси хӀебарили балтуси ахӀен».

Господь наш! Даруй нам то, что Ты обещал нам через Своих посланников, и не позорь нас в День воскресения, ведь Ты не нарушаешь обещаний".

195

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ ۖ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ ۖ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ

Ва илдала ВегӀбекӀли илдас жаваб гиб: «ХӀушазибад цалалра — я мурул адамла, я хьунул адамла — баркьуди панабиахъес Нуни хӀебалтас. ХӀуша цадехӀлизирад цадехӀ акӀубтира. Чула мер-мусаличибад бебшибти яра ери-юртаназибад дугӀяибти, Дила гьунчир къиян-жапа дяхӀяурти, дургъбазиб калунти ва кабушибти чула вайти баркьудлумазибад Нуни умубирис, илди чузир хӀуркӀби кадухъунти алжанала унхърази аркис.

Господь их ответил им: "Я не погублю деяния, совершенные любым из вас, будь то мужчина или женщина. Одни из вас произошли от других. А тем, которые переселились или были изгнаны из своих жилищ, были подвергнуты мучениям на Моем пути, сражались и были убиты, Я непременно прощу их злодеяния и введу их в Райские сады, в которых текут реки. Такой будет награда от Аллаха, а ведь у Аллаха - наилучшая награда".

196

لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ

Ил — Аллагьла шайзибад савгъатли бирар, Аллагьла савгъат биалли — бегӀлара гӀяхӀси саби!»

Пусть не обольщает тебя свобода действий на земле тех, кто не уверовал.

197

مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ

Капуртала илцадра саберхурдешличи хӀу кьяскамайруд: ил — илдас камси заманала лаззат саби, гӀур илдас минали бирар жагьаннаб. Агь, хӀябилра кахси мер леб ил!

Это - всего лишь недолгое (или небольшое) удовольствие, а затем их пристанищем будет Геенна. Как же скверно это ложе!

198

لَٰكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ

Чула ВегӀбекӀлизибад урухкӀутас биалли — чузир хӀуркӀби кадухъунти алжанала унхъри дирар, илаб илди даимлис кадра кавлан. Ил — Аллагьла шайзибад илдас шабагъатли бирар: Аллагьла шайзибадси биалли — динчибас бегӀлара гӀяхӀси саби!

Но для тех, которые боятся своего Господа, уготованы Райские сады, в которых текут реки. Они пребудут там вечно. Таково угощение от Аллаха, и то, что у Аллаха, будет лучше для благочестивых.

199

وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۗ أُولَٰئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

Таврат бучӀутала лугӀилизиб леб Аллагьличи, хӀушаб ва илдас зубрачибад бархьибсиличи бирхути: Аллагьла гьалаб мутӀигӀбикӀули, Аллагьла илди насихӀятуни илдани камси кьиматла сегъуна-биалра секӀайс дарсдирули ахӀен. Илдас чула ВегӀбекӀла шайзибад шабагъат бирар. Гьарли-марли, Аллагь хӀисаблизив хъярхъси сай!

Воистину, среди людей Писания есть такие, которые веруют в Аллаха и в то, что было ниспослано вам и что было ниспослано им, будучи смиренными перед Аллахом и не продавая знамения Аллаха за ничтожную цену. Их награда ожидает их у их Господа. Воистину, Аллах скор в расчете.

200

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Аллагьличи дирхути! ХӀушачи хӀуша сабурчертили диреная, цаличи ца сабурчертили диреная, яхӀчертили диреная ва Аллагьлизирад урухкӀеная — белики, хӀуша талихӀчертили урдухъишая!

О те, которые уверовали! Будьте терпеливы, запасайтесь терпением, несите службу на заставах и бойтесь Аллаха, - быть может, вы преуспеете.