Слова на букву Л. Русско-Даргинский словарь. Исаев М-Ш.


А  Б  В  Г  Д  Е  Ё  Ж  З  И  К  Л  М  Н  О  П  Р  С  Т  У  Ф  Х  Ц  Ч  Ш  Щ  Э  Ю  Я 

 

лабиринт м 1) дархнбти гьундури-дукьбачилти меранн, юртани, к1ялг1ни 2) аргъес къиянси тн.ч1ярли делшунтн сек1ал 3) лих1ила бух1нала шали

лава’ ж лава (вулканнизнбад ц1ала х1ерк1, ц1ала тум)

лава2 ж чябхънн, гьужум

лаваЗ ж къаркъала гала къат

лавина ж 1) халаси ц1акьличил х1усбухьунси дях1ила к1илик1 2) халаси ц1акьличил кахлн кабухъунси

лавка ж 1) кайруси ва калхьуси уркьули; тах, ха­лал скамейка 2) тукен

лавочка ж 1) см. лавка 2) шилтахъуни, шилтахьчнби Закрывать лавочку хайрила мер бухъахъес (ил мер кебасес) Я вашу лавочку раскрою! Х1ушала г1ела алавирус ну! Х1уша шантачн аркура нуни!

лавр м даим шиниша к1ап1рачилси галга -4По­жинать лавры сархибдешуиала (гьунартала) г1ях1личи кайэс -фПочить на лаврах сархибдешуначив паргъаткайэс; г1ур гьалавях! х1ешес -4Лавры спать ие дают урх1ла сархнбдешуиа (гьунарта) паргъатдеш буи саби; кьясдешли гьанк1 бемц1ахъурли саби

лагерь м лагерь, урда

лад м 1) барншдеш, балгундеш, низам 2) дугьбук1унн. На лад аги ункъбирули саби; лаглизнрад шин гьайдиуб. В лад карзахъурли, царуглп, балбикахъили

ладить несов. 1) валги х1ерирес 2) балбушес ладно частица балбикили саби, г1ях1си саби, кьабуллира, г1е, биаб -4Ладно же гьари х1ерик1ен!

ладный, -ая, -ое гьар шайчибад ункъси, чебетаибси, балбикибси; г1ях1си

ладонь ж хъат -4Видно как на ладони хъатлабван (кьямлабван) чебиули саби ладоши хъат ннкъби (в ладоши бить хъатик1ес)

ладья ж халаси къаякъ, лодка; шахм. ладья, тура

лаз м ух1на-дура вашес барибси кьакьаси т1ярхъи

лазить несов. 1) айц1ес 2) ух1наулхъес, ух1иа-дура вашес

лазурный -ая, -ое шала-хьанц1а

лазутчик м душма урдулизи вашуси, х1ялумц1ан

лай м гъямъала, гънм

лакать несов. лямхъбарес, лямхъдарили держес

лакеи м халахар, гьалав узаи

лакомиться несов. т1яг1ямла сек1улта лаззатличил укес

лакомка ж бизнти берклуми диган

лакомство с бизнти берклуми лакомый, -ая -ое бизнси, муриси

лампа ж чирагъ

ландыш м урц1лумиван днзести жагаси т1емла вавначилси кьарла у саби

лань ж гьинта

лапа ж кач1а

лапоть м т1прих журали дарнбти дабри + Лаптем щи хлебает культурализив г1елакавхъундеш; дагьри камли диънн

лапчатый, ая, -ое кач1а журала, кач1аван кабизурсн+ Гусь лапчатый шилтахъчн адам, г1ямултар, вай гье; вайнукьа, вайерх ларёц м бишт1аси кьаии ласка’ ж ляв, лявъала, малх1ямдеш ласка2 ж таргьа

ласкать несов. лявбирес, мях1камли бих1ес

ласкаться несов. лявик1ес, цараллнс г1ях1кайзес къангънлизив виэс

ласковый -ая, ое малх1ямсн, дигичевси

ласточка ж чат1а, г1ерчит1и, г1ярчат1а + Первая ласточка цаибси чат1а; се-биалра бег1 гьалаб дак1убиубси

латка ж дек1а, кнбнар

латать несов. дек1а кабалтес, кибиар биэс

латунь ж яз

латы гьалабла заманала ургъанна палтар; мегьла палтар

лауреат м лауреат, сархибти гьунарти сабабли шабагъатлаварнбси лафа в знач. сказ, гьарбнзни, хайри

лафет м лафет (туп бихуси уркура), тракторлис г1ергън билгьан

лачуга ж бишт1аси вайси хъали

лаять несов. гъямбнк1ес

лгать несов. 1) къунба угъес 2) бугьтан чебирхьес (царалличи)

лгун м къумбар, къунбуж, п1ягъи

лебеда ж арц1и; духълумас зараллати кьар

лебедь м лебедь (къаз журала къутъаси арцан) Лебединая песня бег1ла г1ергъи пагьму дак1убухьунти + Лебединая поступь малх1ямси, к1ант1иси батбихь

лебезить несов. ялавкардешдирес, лявхьудешдирес, гажаладнрес

лев м арслан, гъалбец1 Львиная доля халасигъуна бут1а яра пай

левша м и ж алгъайчи, дуллай

левый -ая, -ое алгъай, дуллай

легавый -ая. -ое хурала ца жннс саби, гнг1 (сунт1, т1ем) далан хя

легальный -ая, -ое дак1усн, дак1у-гьаргси

легенда ж бурала; игитдешличила, халаси гьунарличила халкьла хабар

легендарный, -ая, -ое урибси, хабардерхурсн, г1ядатли х1ебиубси

лёгкий, -ая, -ое 1) кункси 2) гьамадси Легкая рука гьарбизурси някъ. С легким сердцем паргъатси урк1иличил; г1ела х1ерх1ейк1ули. Легче на поворотах мях1камли вии баркьудилиЗив ва гъайлизнв. Легок иа помине сунечила гъайбнк1алли, хапли сай дак1уирар; бец1личила гъайбик1ух1ели, бец! чебашар (халкьла гъай)+ С легкой руки чила-биалра г1ях1си някъличибли, бех1бихьудличибли

легковерный, -ая. -ое (гьамадли) вирхкаруси, вирг1якайруси

легковесный, -ая, -ое кункси, камел бит1ак1ла; чедих1яртси, чебетх1еибси лёгкое с хургьри, харгьари

легкомысленный, -ая, -ое кункси пикрила, кабизалаагар, чедих1яртси

легкомыслие с чедих1яртдеш, ункъли пикрих1евхъии

лёгочный, -ая, -ое хургьрала, харгьарла лёд м миъ Лед разбит (тронулся) се-биалра бех1бнхьес + Лед растаял кьидадеш, дирхалаагри, гьнми-кьяс детихъули сари + Растопить лёд гьимикьяс урасес, гъамдеш дарес

леденеть несов. мнъ бетарес, миъбирНес + Леде­неет ум бек1 х1ебузан биэс; мех1е дамкьурли сари; аргъес къиянси сек1ал + Кровь леденеет в жилах тучазир х1и дирг1ули сари; ц1акьли урухиэс, урк1ухъес

леденистый, -ая, -ое миъ бетаурси, миъбярг1ибси

леденить несов. бирг1нхъес, тях1убирхъяхъес

ледийк м 1) бузхана 2) миълахъ, миъла бабза къат

ледяной -ая, -ое миъла, дебали буг1яреи

лежать несов. 1) калхьес, кайхьи вирес 2) изес 3) кабихьили биэс. Лежать на боку шали баили шайчи викес; узх1евзули, кайхьи г1ямру дурк1ес. Душа не лежит урк1и кабилзули ах1ен; урк1или кьабулбирули ах1ен

лежачий, -ая, -ее 1) кабихьи саби 2) кабихьахъес барнбси+ Не бей лежачего гьамадси (х1янчи) саби, лебг1еб куикси саби; кайхьунси (каикибси) итх1ейту

лезвие с бутаси шали, бях1 (бардала, ханжа, дисла); писка

лезгинка ж лезгинка делхъ; лезгии хьунул адам лезгины лезгинти, лезги халкь

лезть несов. 1) айц1ес 2) ух1иаурхес 3) умч1ес + Лезть в петлю вебк1есцад г1ясииэс; халаси дец1лизив виэс

лейка ж забри, п1иргън, т1иргъи

лекарство с дарман + Лекарство от всех бед гьар сек1айс пайдаласн; гьар изайс дармаи бетаруси

лекарь м дяхънуша, тухтур

лексика ж мезлизир я дек1арси белк1лизир лерти дугьби; дугьбала хазиа (лексика даргинского языка дарган мезла дугьбала хазна)

лексикология ж лексика руркъуси г1илму

лелеять несов. жагали абикьес, лявличил х1ербарес, хьулик1ес лёмех м гьаб, гъаб, угаб, уваб лён м урбеш

ленивый, -ая ое азгъииси, биргуц1си, биргбяхъибси

лениться несов. биргбяхъес, азгъиниэс лёита ж чял, х1яба

лентяй м биргуц1, азгъин, биргбирхъян, биргбяхъ

лентяйничать несов. азгъиндеш дак1удирес, азгъи­ниэс

лень ж азгъиндеш

леопард м леопард (гурднягъ жиисла жаиивар)

лепесток м вавала к1ап1и

лепет м шивк1ивъала; г1ашли гъайик1иц

лепёшка ж бук1ула къяжа + Разбиться в лепеш­ку халаси ях1лизи внкес, дебали халаси х1яракатбарес, дебали витес, дяхъи-хъаслизи ушес

лепить несов. чяртлизибад бирес, баси бирес

лес м вац1а, дуз; далга + Как в темном лесу селра балх1ебалули + Лес рубят — щепки летят х1янчи лерих1ир хат1абира камх1едирар

лесник м;

лесийчнй м вац1ала къараул, мешебей, вац1а х1ербиран

лесонасаждение с сагаси вац1а убалтни

лесоруб м вац1а бирхъяи, вац1ап1акь, мешебей

лесосека ж бяхъес дек1арбарибси вац1а

лесосплав м бяхъибси вац1а х1ерк1кад батиъни

лестница ж ганзи, ганзухъ

лестный -ая, -ое гапла, гапчях1ла

лесть ж ялавкардеш, г1ях1улавиэс къайгъи; лампа ушкан

лета, лет дус, дусми; заманала умцла + На скло­не лет ухънаваибх1ели, х1ябла унзала ветаибх1ели -4 В летах гьести г1ямрулизив + Войти в лета балугълавиэс Сколько лет, сколько зим! х1ябра дахъх1и къарших1епкира!

летать несов. урцес;

лететь несов. арцес (чина-биал­ра, чинад-биалра)

лето с дуц1рум лётом нареч. дуц1румлизиб

летоисчислёние с дусми дуйг1ни, дусмала луг1и кайсни

летописец м анц1букьуни ва баянти дусми х1ясибли лук1ни

летун м 1) урцуси, урцес дигуси 2) къяйц1у ца мерлаб урдух1ябяхъибси лечёние с арабирни, арабиъни

лечить несов. араирес, дармандирес

лечь сов. 1) кайхьес 2) чебикес, чебуркъес, хъардикес (ответственность ляжет на вас жавабкардеш х1ечи хъардиркур) 3) чекабихьес, чекабикес

леший м кьарла адам, дуг1ла адам, вагьнг

лжесвидетель м къянала бикьри

лжец м къунбар, къунбуж, къунбут1

лживый -ая, -ое къуиба угьуси; къалп бузахъуси

либо союз я, яра, биалра

ливень м чях1заб

лидер м гьавкья, бек1, гьуни чебиахъан

лизать несов. лямбик1ес, лямц1бик1ес, ижес

лизнуть сов. лямик1ес, бижес, лямц1барес

ликвидация ж агарбарни, убасни, къадагъабарни

ликвидировать сов. и несов. агарбарес, бе ъахъес

ликование с х1улк1удеш, шаддеш

лилипут м дебали алаша кьаркьа адам

лиловый -ая, -ое шала чанавша

лимит м асубируси кьадар, кабнзахъурсн кьадар

лимфа ж лемш, небш

лингвист м лингвист, мез руркъуси г1ялим

лингвйстика ж мезличила г1илму

линейка ж 1) лииейка 2) бархьа тугъ 3) урчи дабгибси кункси уркура

линза ж лннза сек1ал халали чебиахъуси хасси журала ыиша), сурях1и

линия ж тугъ Идти по линии наименьшего соп­ротивления гьамадси тях1ярли. Линия поведения бухъя-зегъала, бнруси-бурусила тях1яр-кьяйда+ Гиуть свою линию ца гъайличи чекайзес, сай вик1уси бегаахъес къайгъи

линовать несов. тугъиэс, тугъ-тутъбирес

линять несов. 1) ранг дулэс 2) гъез умч1ули сагадик1ес

липа ж 1) хурла галга 2) къалпси -ф” Как липку ободрать хъямарес, велт1ес

липкий -ая, -ое ц1ап1алкуси

липнуть несов. ц1ап1алкес

лиса ж гурда Хитрый как лиса дебали г1ямултар; г1ямултар гурда

лист м к1ап1и

листва ж к1ари

листать несов. садирхъес (к1ап1ри), сабирхъес (жуз)

листок м к1ап1и

листопад м к1ап1ри кадиркии, к1ап1ри пях1дирии

литой -ая, -ое карт1или барибси, арт1ибси

лить несов. 1) карт1ес 2) чях1бик1ес + Лить мас­ло в огоиь къалмакъар гьат1ира имц1адарес ва (се биалра бурили) ц1акьдарес литьё с картЬш (бац1ибси мегь)

лихо с 1) г1ясили, гьимили, кьяркьли 2) къучакъвгн + Не поминать лихом г1яйибта маркьудая

литься 1 и 2 л. не употр., несов. чях1бик1ес, карт1ес

лихой, -ая, -ое вялхъя, къучакъ + Лиха беда на­чало вех1ихьесри къиянси

лихорадить несов. 1) серсербик1ес, руржес, ружербухъес 2) кабиз булэс

лихорадка ж ружери, берх1ила изала

лицемер м к1ибях1ян, мунапикь

лицо с 1) вях1, дях1, рях1, бях1 2) дурала шали; чедила шали 3) адам. Лица нет дях1ла ранг агара (дарсдиуб, детахъиб) + Невзирая на лица дях1личи х1ерх1еили, дях! х1едарили. От лица чила-биалра шайзибад (хъарбаркь х1яснбли). Стереть с лица земли къирварес, агарварес, къур бегъахъес. В лицо дях1 дях1ли, дях1лизн х1ернк1ули На одно лицо цабех! саби; ца абушнли ца бирхъянтн; ца къалип. Лицом к лицу дях1-дях1лп; дебали гъамли; дях1чили+ Не ударить лицом в грязь дях1 урузх1едарес; ц1ахх1ейэс, чебетаахъили бек1барес Не к лицу лайикьли ах1сн, балбикили ах1ен

лично нареч. сунени, сунела някъли

личный -ая. -ое вег1ла, сунела сай вег1си

лишай м 1) мухук1ала 2) шимша

лишение с мях1румиъни

лишйть сов. мях1румварес;

лишйться сов. мях1румиэс

лишний, -яя, -ее имц1аси, сунечн х1яжатдеш агарсн Позволить себе лишнее х1яйзивад ухъес; нмц1ати харжани дарес. Сказать лишнее х1ебуреси бурее; бег1 г1ергъи буреси бег! гьаб бурее

лишь частица ч1янк1ли, -мадаи, -цуп (лишь толь­ко илмадаиал, илх1яйзибал)

лоб м анда + На лбу написано х1еръили вагьеслнгу ил се адам саял. Что в лоб, что по лбу бех1сурдеш агара; иткъира иргъули ах1ен, ишкъира. В лоб гьала шайчи; дях1лизи; г1елумх1ейзурли, урузх1ейубли

лоботряс м баркьагар, азгъии, палдак1уч1

лов м дурции

ловелас м хьунрукь, хьунча, дахъал дигай диган, хъямх1я мурул адам

ловец м 1) бялихъчи 2) г1яяркьяна. На ловца и зверь бежит г1яяркьячи бец1 бак1иб; x1яжатси адам чевак1иб

ловить несов. бурцес Ловить на слове гъайлизнв уцес

ловкач и серхурси. вялхъя, бажардичевси; г1ямултар, хасмуш

ловкий, -ая, -ое 1) вялхъяси 2) серхурси 3) дахъал далуси, дялхъя някъбар

ловко нареч. устадешличил, бажардичевти

ловкость ж 1) магьнрдеш, устадеш 2) серхурдеш, дахъал далудеш

ловля ж дурции

ловушка ж т(имкь

лог м къада, гьарзаси барг логовище,

логово с жаииварла пукьа

лодка ж лодка, къаякъ

лодочник м къаякъчи лодырь и баркьагар, азгънн, падахъус

ложбйиа ж гъярц1а-гъярц1а къярд, баргбикибси мер

ложе с 1) ухьа 2) ругер Прокрустово ложе умцла (бит1ак1. кьадар, даража) се-биалра сунечи гужгужли цугбируси

ложиться несов. калхьес

ложка ж к1уц1ул, кьулса, к1ат1руч Через час по чайной ложке багьлали, азгъинпи, дебали камел х1янчи бирули. Дорога ложка к обеду саби багалабируйх1иб сек1а кьиматра бируси

ложь ж къяна

ложный, -ая, ое къяналаси, къалпласи; шилтахъ бархбикябси

лоза ж бухъяиа иазикси мурч! (виноградная лоза т1ут1ила мурч1)

локон м чури (бек1ла гъезла)

локоть м газа някъ 4 Чувство локтя гьалмагъличи хъарахъни, къакъбяхъни+ Локтн себе кусать някъби дергес; някъбачн кьац1ик1ес; газа някъбачн адаайчи някъби дергес (убкалунсн имканли г1ясиварес, дец1лизи ушес)

лом м 1) мегьла т1ерхьа, мегьла х1яра 2) мегьла бург1луми, шишала дяйми

ломаный -ая, -ое бячунсн, бург1убси, балк1биубси Гроша ломаного не стоит кепеклизи агарси адам сай

ломать несов. 1) бялчес, бут1иадбирес 2) авдес Ломать шапку чис биалра гажаладирес; сай увях1варили, царал ахъварили гьалаб кьап1а чебисес; кьап1али урх1 кайруси мер ушкес. Ломать голову пикриухъес, се-биалра аргъес г1елавадикес

ломаться 1 и 2 л. не употр., несов. 1) бялчес, бут1надбирес 2) къабулх1еркес

ломить несов. 1) Такьличил се-биалра гъяжбарес, бячесличи бетикахъес 2) ц1акьличил чина-биалра гужли арукьес 3) изес, бирк1аитачи челукьес

ломиться несов. 1) се-биалра бячесли урехилизиб биэс (сучья ломятся от фруктов ц1едешли кьялуби дялчули сари) 2) гужличил чина-биалра ац1ес къайгън Ломиться в открытую дверь г1ячихъси сек1ал кабизахъес х1яракат

ломкий -ая, ое хъабхъа, гьамадли бялчуси

ломовой -ая, ое 1) дехла урчи 2) бялчуси, бургЬ луми бетаруси

ломбта ж лигубази бургъни, изии, излуми

ломоть м дисли калъунси кьац1ла бут1а Отре­занный ломоть хъалибарглизивад къябиубси

лопата ж к1ат1а, кура, кьелх1е

лопатка ж к1ат1а кьулса Во все лопатки дебали хъярхълн; вируг1ев ц1акьли + Положить на обе лопатки таманнн чичивад-биалра чединркес лопаться I и 2 л. не употр., несов. баргудес

лопух м х1екьул, х1яхъул

лоскут м 1) кесек, сиркьа 2) кьиц1ат1ари

лоскутный -ая, -ое сиркьнала кьиц1ит1урала, кесекуиала

лоханка ж палтар ва т1алх1яна ицуси урца суики лохматый, ая, -ос хъунц1бар, хъарсх1едарнбти гъез лохмотья, ев зибкьни, хъуиц1би, дебали дурдибти палтар

лошадь ж ябу, урчи Темная лошадь урк1н чизилра х1ебуруси, урк1и ц1ябси. Рабочая лошадь ибкьикили узусиябуваи (эмх1еваи) узуси адам

лощина ж барг, авараг, баргбикибси (къадабикибси) мер

луг м кьарла днркьа, сага; луга сагии

лудильщик м къалайчи

лужа ж к1ав, бишт1аси шара + Сесть в лужу х1яжар х1яйчи викес; ц1ахиэс

лужайка ж диркьбик, ч1яик1бнк лук’ м букан жерши + Горе луковое даим дукелц1плиувси; игъбарагар лук2 м урги-дерга

лукавый, -ая, -ое г1ямултар, макрукья, х1иллакар От лукавого духусила дирни, дуг 1лз г1якьлума угьни; агартаг1ив умц1ни

луковица ж жершила бек1

луна ж бац + С луны свалился закивад кайкибси, лебтас г1ячихъси х1ебалуси

лунка ж шакъа, пукьа 13 Зак. 1406

луч ж.иур Луч надежды умут дакЛубиънн; учут ак1ни

лучина ж 1) урца дуала, хъяшихъ 2) дуалаличи шалабик1ахъес ц1а алкии

лучистый -ая, -ое иурли ухуси

лучиться несов. ухес

лучше нареч. г1ях1ли, уикъли Как нельзя луч­ше дигуцад ункъли, чебетаахъили

лучший -ая, -ее бег1ла г1ях1си, бег1лара уикъси

лущить несов. 1) г1янк1а-к1ап1илизирад умудирес 2) биршили г1ергъи бацес; хъучнрти кьалми пашдехъахъес

лысеть несов. бек1 умч1ес

лысина ж бек1ла ч1янк1деш, бек1 амч1ни

лысый -ая, -ое бек1 амч1урси (лысые горы ч1янкГ дубурти)

львёнок м арсланна ксц1а;

львица ж гажа арслап

льгота ж кункдеш, г1ях1деш, гьамаддеш

льготный -ая, ое кл икдешла, г1ях1дешла, гьаммад дешла, дург1еси

льдйиа ж миъла бут1а

льнуть несов. 1) цах1иав г1иниирес 2) гъаргъли хъябрусик1ес, к1ап1ирес

льстец м лявик1ан, гажала дираи, лампа ушкан. г1ямултар

льстить несов. гапик1ес, лявик1ес, гажаладирес + Льстить себя надеждой хьулик1ес, умут бихьес

любезный -ая, -ое 1) дигиличилси, малх1ямси 2) ах1ерси

любимый -ая, -ое дигуси

любить несов. дигахъес, дигес, х1яздулхъес, иштях1дулхъес

любоваться несов. иштях1личил х1ерик1ес, х1ерик1ули лазат касес

люббвник м игнаба;

любовница ж ригиаба

любовь ж дигай

любой, -ая. -ое гьарил, чиди-дигара

любопытный -ая, -ое 1) дахъал дагьес дигаи, багьудиличи гъаргъси 2) нмц1али сск1ал багьес диган 3) тамашала сек1ал яра аиц1букь

любопытство с сек1ал багьес дигни, иштях1деш люди адамти + На людях бикьруми лебли, царалтази чебиахъули (бикьахъули) + На людях пока­заться адамтала урга гъудуриэс + Не так, как у людей адамталайчи мешули ах1енси баркьуди яра гъай; г1ядат буъни + Уйти в люди дурала мерличи узес укьес; бек1ахъ бучес дураухъес + Выйти в лю­ди адам ветаэс; х1урмат сархес; г1ях1си даражаличи ваэс

людный, -ая, -ое бахъал адамти лебси

люлька ж сири, уркура, гарда

лютый, -ая, -ое г1ясиси, вижгурси

люцерна ж люцерна (дег1и дашахъути кьар)

лягать несов. ларбик1ес, ванц1улхъес

лягушка ж пяспясаг

ляжка ж урдур

лямка ж дутьи (дук1ла) + Тянуть лямку дигх1ейгуси х1янчи бирес

ляпнуть сов. лайикьагарси бурее, тямхъдурабатес (гъай) ляпсус м. хат1а

лясы гъай, дац1 гъай + Точить лясы дац1 гъайли гъайик1ес


А  Б  В  Г  Д  Е  Ё  Ж  З  И  К  Л  М  Н  О  П  Р  С  Т  У  Ф  Х  Ц  Ч  Ш  Щ  Э  Ю  Я 

 


comments powered by Disqus