Слова на букву ХЬ. Даргинско-русский словарь. Составитель Юсупов Хизри.

21 июля 2026

хьалли: союз хотя;
что бы;
бурили хьалли хотя, сказали;
се биубли хьалли что бы ни случилось.

хьамхьа: [хьамхьали, хьамхьала, ед.]
и мн. (совокуп: хьамхьни);
пена;
урхьула хьамхьа морская пена;
сапунна хьамхьа мыльная пена;
хьамхьализибси урчи конь в пене (взмылен). Урхьула хьамхьаличиб, хьанцIа тази руркъяни - фольк. на пене морской волны, объезжающий серого коня.

хьамхьаарес: [хьамхьаарар, хьамхьаарули, хьамхьааруси, хьамхьаарен, III несов.]
о пене: образовываться, получаться;
покрываться пеной;
ил сапуннизибад гьамадли хьамхьаарар из этого мыла легко получится пена. ‖ сов. хьамхьааэс.

хьамхьааэс: [хьамхьааур, хьамхьааурли, хьамхьааурси, хьамхьааэн, III сов.]
превратиться в пену;
о пене: образоваться, получиться;
ца минутли ванна хьамхьааур за одну минуту вся ванна превратилась в пену (в ванне получилась пена). ‖ несов. хьамхьаарес.

хьамхьалабарес: [(хьамхьалавар-ес, хьамхьаларар-ес; хьамхьаладар-ес), хьамхьалабариб, хьамхьалабарили, хьамхьалабарибси, хьамхьалабара(хьамхьалабарая); сов.]
1) намылить;
бекI хьамхьалабарес намылить голову;
нешли рурсила гъез хьамхьаладариб мама намылила волосы дочки;
2) о коне: взмылить, заставить покрыться пеной;
хъярхъли гьайбарили урчи хьамхьалабарес взмылить коня быстрой ездой. ‖ несов. хьамхьалабирес.

хьамхьалабирес: [(хьамхьалаир-ес, хьамхьаларир-ес; хьамхьаладир-ес), хьамхьалабиру(хьамхьалабирар), хьамхьалабирули, хьамхьалабируси, хьамхьалабирен(хьамхьалабирена/я); несов.]
1) мылить(ся);
намыливать(ся);
мочалка хьамхьалабирес намыливать мочалку;
бекI хьамхьалабирес мылить голову;
сапун ункъли хьамхьалабирули саби мыло хорошо мылиться;
2) о коне: взмыливать(ся);
илгъуна хъярхъдешли урчи хьамхьалабиру такая быстрота (езды) будет взмыливать коня. ‖ сов. хьамхьалабиэс.

хьамхьалабиэс: [(хьамхьалаи-эс, хьамхьалари-эс; хьамхьалади-э), хьамхьалабиуб, хьамхьалабиубли, хьамхьалабиубси, хьамхьалаи(хьамхьалабирена/я); сов. 1) намылиться, натереть мылом или мыльной пеной; шампунь чертIибхIели бекI жявли хьамхьалабиуб когда налили шампунь, голова быстро намылилась; 2) о коне: взмылиться; хьамхьалабиубси урчи тIашаиб остановил взмыленного коня. II несов. хьамхьалабирес. ХЬАМХЬАЛИБАЛТ-ЕС (мн. хьамхьалабидалт-ес), хьамхьалабиа, хьамхьалабиули, хьамхьалабиуси, хьамхьалабиен(хьамхьалабиена/я), III несов.]
о коне: взмыливаться;
см. хьамхьалабирес. ‖ сов. хьамхьалибатес.

хьамхьалибатес: [(мн. хьамхьалидат-ес), хьамхьалибатур, хьамхьалибатурли, хьамхьалибатурси, хьамхьалибати(хьамхьалибатира/я), III сов.]
о коне: взмылиться;
см. хьамхьалабиэс. ‖ несов. хьамхьалибалтес.

хьамхьалибиркьес: [(мн. хьамхьалидиркь-ес), хьамхьалибиркьур, хьамхьалибиркьули, хьамхьалибиркьуси, хьамхьалибиркьен(хьамхьалибиркьена/я), III несов.]
пениться, покрываться пеной;
кружкализирти пиво хьамхьалибиркьдир-кьули сари пиво пенится в кружке.

хьамхьалибирхъес: [(мн. хьамхьалидирхъ-ес), хьамхьалибирхъур, хьамхьалибирхъули, хьамхьалибирхъуси, хьамхьалибирхъен(хьамхьалибирхъена/я), хьамхьалибирхъяхъес, хьамхьалибирхъни, III несов.]
о коне: взмыливаться;
см. хьамхьалабирес. ‖ сов. хьамхьалибяхъес.

хьамхьалибяхъес: [(мн. хьамхьалидяхъ-ес), хьамхьалибяхъиб, хьамхьалибяхъили, хьамхьалибяхъибси, хьамхьалибяхъи(хьамхьалибяхъира/я), хьамхьалияхъес, хьамхьалибяхъни, III сов.]
о коне: взмылиться;
см. хьамхьалабиэс. ‖ несов. хьамхьалибирхъес.

хьамхьбикIес: [(мн. хьамхьдикI-ес), хьамхьбикIар, хьамхьбикIули, хьамхьбикIуси, хьамхьбикIен(хьамхьбикIена/я), III несов.]
о погоде: туманиться, моросить при тумане;
савлиличибад хьамхьбикIули саби с утра туманится.

хьамхьбулхъес: [(мн. хьамхьдулхъ-ес), хьамхьбулхъан, хьамхьбулхъули, хьамхьбулхъуси, хьамхьбулхъен(хьамхьбулхъена/я), III несов.]
о погоде: туманиться;
застилаться туманом с изморосью;
гьава хьамхьбулхъули саби воздух туманится. ‖ сов. хьамхьбухъес.

хьамхьбухъес: [(мн. хьамхьдухъ-ес), хьамхьбухъун, хьамхьбухъи, хьамхьбухъунси, хьамхьбухъен(хьамхьбухъена/я), III сов.]
о погоде: затуманиться;
застлаться туманом с изморосью;
югла шайчибад гIурра хьамхьбухъун снова застлался туман с изморосью с южной стороны. ‖ несов. хьамхьбулхъес.

хьамхьли: [нареч.]
туманно;
заволоченно;
гьава хьамхьли калун воздух был заволочен туманом.

хьамхьнар: пенистый;
образующий пену;
хьамхьнар шампунь пенистый шампунь;
хьамхьнар пиво пенистое пиво.

хьамхьнарбирес: [(мн. хьамхьнардир-ес), хьамхьнарбиру(хьамхьнарбирар), хьамхьнарбирули, хьамхьнарбируси, хьамхьнарбирен(хьамхьнарбирена/я), III несов.]
1) делать (становиться) пенистым;
кертIути пиво хьамхьнардирули сари наливаемое пиво становится пенистым;
2) о коне: взмыливаться. ‖ сов. хьамхьнарбиэс.

хьамхьнарбиэс: [(мн. хьамхьнарди-эс), хьамхьнарбиуб, хьамхьнарбиубли, хьамхьнарбиубси, хьамхьнари(хьамхьнарира/я), III сов.]
1) вспениться, покрыться пеной;
2) о коне: взмылиться. ‖ несов. хьамхьнарбирес.

хьамхьси: [хьамхьти]
затуманенный, заволоченный туманом с изморосью;
хьамхьси аргъ заволоченная туманом с изморосью погода.

хьамхьъала: [хьамхьъалали, хьамхьъалала, мн.,]
затуманивание, обволакивание туманом с изморосью;
ишбархIира хьамхьъала дехIдихьиб и сегодня началось обволакивание туманом с изморосью.

хьани: [хьанили, хьанила;]
хьанурби;
северная (теневая) сторона;
хьанила шали теневая сторона;
хьанурби дяхIили дуцили лерал теневые стороны ещё покрыты снегом.

хьанидяхIси: [хьанидяхIти]
противоположный теневой стороне;
хьанидяхIси хъали дом, расположенный напротив теневой стороны.

хьанцI: [хьанцIли, хьанцIла, мн,]
чернь;
кулехаличир хьанцI лер на браслете имеется чернь;
хьанцIличилси кьям кубок с чернью.

хьанцI-хьанцIа: синеватый;
голубоватый;
хьанцIхьанцIа машина синеватая автомашина.

хьанцI-хьанцIли: [нареч.]
синевато;
унрала хъалч хьанцIхьанцIли кабизурли саби крыша соседа смотрится синевато.

хьанцI-хьанцIси: [хьанцIти]
немного синий, синеватый;
хьанцIхьанцIси хIева синеватая рубашка.

хьанцI-хIунтIенбарес: [(хьанцI-хIунтIенвар-ес, хьанцI-хIунтIенрар-ес; хьанцI-хIунтIендар-ес), хьанцI-хIунтIенбариб, хьанцI-хIунтIенбарили, хьанцI-хIунтIенбарибси, хьанцI-хIунтIенбара(хьанцI-хIунтIенбарая); сов.]
1) сделать иссиня-красным, закрасить в иссиня-красный цвет;
2) перен. избить;
прост. отлупить (до посинения);
дудешли ил хьанцI-хIунтIенвариб отец отлупил его. ‖ несов. хьанцI-хIунтIенбирес.

хьанцI-хIунтIенбирес: [(хьанцI-хIунтIенир-ес, хьанцI-хIунтIенрир-ес; хьанцI-хIунтIендир-ес), хьанцI-хIунтIенбиру(хьанцI-хIунтIенбирар), хьанцI-хIунтIенбирули, хьанцI-хIунтIенбируси, хьанцI-хIунтIенбирен(хьанцI-хIунтIенбирена/я); несов.]
1) делать (становиться) иссиня-красным, красить(ся) в иссиня-красный цвет;
2) перен. избивать;
прост. лупить (до посинения). ‖ сов. хьанцI-хIунтIенбиэс.

хьанцI-хIунтIенбиэс: [(хьанцI-хIунтIени-эс, хьанцI-хIунтIенри-эс; хьанцI-хIунтIенди-эс), хьанцI-хIунтIенбиуб, хьанцI-хIунтIенбиубли, хьанцI-хIунтIенбиубси, хьанцI-хIунтIени(хьанцI-хIунтIенира/я); сов.]
стать иссиня-красным, закраситься в иссиня-красный цвет. ‖ несов. хьанцI-хIунтIенбирес.

хьанцI-хIунтIендеш: [хьанцIли, хьанцIла, ед.]
и мн., иссиня-красный цвет, краснота с синим оттенком.

хьанцI-хIунтIенси: [хьанцIти]
иссиня-красный;
красный с синим оттенком;
хьанцIхIунтIенси ранг иссиня-красный цвет.

хьанцIа: синий;
голубой;
иногда: серый;
хьанцIа урхьу синее море;
хьанцIа зак синее небо или голубое небо;
хьанцIа хIулби голубые глаза;
хьанцIа хIулбар синеглазый;
хьанцIа бецI серый волк.

хьанцIа-хьанцIа: синеватый;
голубоватый;
хьанцIахьанцIа рангла синеватого цвета.

хьанцIа-цIяба: тёмно-синий;
хьанцIацIяба дамгъа тёмно-синее пятно;
хьанцIацIяба урчи тёмно-синяя лошадь.

хьанцIбалтес: [(мн. хьанцIдалт-ес), хьанцIбалта, хьанцIбалтули, хьанцIбалтуси, хьанцIбалтен(хьанцIбалтена/я), III несов.]
1) синеть;
становиться синим, синее;
чебяхъибси мер хьанцIбалтес бехIбихьиб ударившееся место начало синеть;
2) о чём-н. синем: виднеться, синеться;
мяхIярлизир вавни хьанцIдалтули сари во ржи синеют цветы. ‖ сов. хьанцIбатес.

хьанцIбарес: [(хьанцIвар-ес, хьанцIрар-ес; хьанцIдар-ес), хьанцIбариб, хьанцIбарили, хьанцIбарибси, хьанцIбара(хьанцIбарая); сов.]
1) сделать синим, закрасить в синий цвет;
засинить (сплошь);
уршили альбомлизибси вава хьанцIбариб сын закрасил цветок в альбоме в синий цвет;
дягIли някъби хьанцIдариб от ветра руки сделались синими;
2) перен. избить;
прост. отлупить (до посинения). ‖ несов. хьанцIбирес.

хьанцIбатес: [(мн. хьанцIдат-ес), хьанцIбатур, хьанцIбатурли, хьанцIбатурси, хьанцIбати(хьанцIбатира/я), III сов.]
1) посинеть;
илала дяхI дяргIили хьанцIдатур его лицо посинело от холода;
2) о чём-н. синем: виднеться;
синеться. ‖ несов. хьанцIбалтес.

хьанцIбиайчи: [(хьанцIиайчи, хьанцIриайчи; хьанцIбиайчидиай-чи)]
в знач. нареч. досиня, до синевы;
хьанцIиайчи, хIеркIлизив вазиб накупался в реке досиня.

хьанцIбизес: [(мн. хьанцIдиз-ес), хьанцIбизур, хьанцIбизурли, хьанцIбизурси, хьанцIбизи(хьанцIбизира/я), III сов.]
показаться синим;
гьаланачи илала хIулби хьанцIдизур в первый момент его глаза показались синими. ‖ несов. хьанцIбилзес.

хьанцIбикIес: [(мн. хьанцIдикI-ес), хьанцIбикIар, хьанцIбикIули, хьанцIбикIуси, хьанцIбикIен(хьанцIбикIена/я), III несов.]
делаться синим, синее;
синеть;
бяргIили, илала къянкъ хьанцIбикIули саби замёрзнув, его нос синеет.

хьанцIбилзес: [(мн. хьанцIдилз-ес), хьанцIбилзан, хьанцIбилзули, хьанцIбилзуси, хьанцIбилзен(хьанцIбилзена/я), III несов.]
казаться синим, синеватым;
илис вавнала авлахъ хьанцIбилзули саби полянка с цветами ему кажется синей. ‖ сов. хьанцI-бизес.

хьанцIбирес: [(хьанцIир-ес, хьанцIрир-ес; хьанцIдир-ес), хьанцIбиру(хьанцIбирар), хьанцIбирули, хьанцIбируси, хьанцIбирен(хьанцIбирена/я); несов.]
1) делать (становиться) синим, закрашивать(ся) в синий цвет;
засинивать;
камси замана дикалли, илала някъби дяргIили хьанцIдирар ещё через некоторое время, его руки станут синими от холода;
2) перен. избивать;
прост. лупить (до посинения). ‖ сов. хьанцIбиэс.

хьанцIбирхъес: [(мн. хьанцIдирхъ-ес), хьанцIбирхъур, хьанцIбирхъули, хьанцIбирхъуси, хьанцIбирхъен(хьанцIбирхъена/я), хьанцIбирхъяхъес, хьанцIбирхъни, III несов.] см. хьанцIбалтес. ‖ сов. хьанцIбяхъес.

хьанцIбиэс: [(мн. хьанцIди-эс), хьанцIбиуб, хьанцIбиубли, хьанцIбиубси, хьанцIи(хьанцIира/я), III сов.]
посинеть, засинеть;
стать синим;
окраситься в синий цвет;
бамкьурси зак гIурра хьанцIбиуб пасмурное небо снова стало синим. ‖ несов. хьанцIбирес.

хьанцIбулхъес: [(хьанцIулхъ-ес, хьанцIрулхъ-ес; хьанцIдулхъ-ес), хьанцIбулхъан, хьанцIбулхъули, хьанцIбулхъуси, хьанцIбулхъен(хьанцIбулхъена/я); несов.]
синеть;
становиться синим, синее;
зягIипси хьанцIулхъули сай больной становится синим;
см. хьанцI-балтес. ‖ сов. хьанцIбухъес.

хьанцIбухъес: [(хьанцIухъ-ес, хьанцIрухъ-ес; хьанцIбухъду- хъ-ес), хьанцIбухъун, хьанцIбухъи, хьанцIбухъунси, хьанцIбухъен(хьанцIбухъена/я); сов.]
посинеть;
стать синим;
хъяша, вяргIили, хьанцIухъи сай малыш посинел от холода;
см. хьанцIбатес. ‖ несов. хьанцIбулхъес.

хьанцIбяхъес: [(мн. хьанцIдяхъ-ес), хьанцIбяхъиб, хьанцIбяхъили, хьанцIбяхъибси, хьанцIбяхъи(хьанцIбяхъира/я), хьанцIяхъес, хьанцIбяхъни, III сов.]
стать синеватым;
дяргIибти кIунтIби хьанцIдяхъиб замёрзшие губы стали синеватыми. ‖ несов. хьанцIбирхъес.

хьанцIдеш: [хьанцIдешли, хьанцIдешла, ед.]
и мн.,
1) синь;
синий цвет, синева;
закла хьанцIдеш синева неба;
шинна хьанцIдеш синь воды;
2) синюшность;
дяргIибти кIунтIбала хьанцIдеш синюшность замёрзших губ.

хьанцIдирхьес: [хьанцIдирхьу, хьанцIдирхьули, хьанцIдирхьуси, хьанцIдирхьен(хьанцIдирхьена/я); несов.]
покрывать чернью;
о стали: воронить;
арцличи хьанцIдирхьес чернить серебро;
шандайчи хьанцIдирхьес воронить сталь (или покрывать чернью). ‖ сов. хьанцIдихьес.

хьанцIдихьес: [хьанцIдихьиб, хьанцIдихьили, хьанцIдихьибси, хьанцIдихьа(хьанцIдихьая); сов.]
покрыть чернью;
тIулекаличи хьанцIдихьиб покрыл кольцо чернью. ‖ несов. хьанцIдирхьес.

хьанцIкъаркъа: [хьанцIкъаркъали, хьанцIкъаркъала;]
хьанцIкъаркъу-би;
марганцовокислая соль.

хьанцIли: [нареч.]
с синим цветом;
синевато;
илала хIева хьанцIли саби его рубашка с синим цветом.

хьанцIли-гъурша: свинцовый, синевато-серый;
хьанцIлигъурша гъагулти свинцовые тучи;
хьанцIлигъурша ругерти синевато-серые волны.

хьанцIли-манавша: иссиня-фиолетовый;
хьанцIлиманавша вава иссиня-фиолетовый цветок.

хьанцIли-цIудара: иссиня-чёрный;
хьанцIлицIудара машина асиб купил иссиня-чёрный автомобиль.

хьанцIли-цIяба: иссиня-тёмный;
с синим оттенком;
хьанцIлицIяба хIулби иссиня-чёрные глаза.

хьанцIли-шала-хIунтIена: иссиня-свет-ло-красный;
хьанцIлишала-хIунтIена ранг иссиня-светло-красный цвет.

хьанцIли-шиниша: иссиня-зелёный;
хьанцIлишиниша хIевала регI рурси девушка с иссиня-зелёным платьем.

хьанцIси: [хьанцIти]
синий;
голубой;
см. хьанцIа.

хьанцIхIянзи: [хьанцIхIянзили, хьанцIхIянзила;]
хьанцIхIянзби;
чертополох.

хьанцIчебси: черневый;
хьанцIчебси кулеха черневый браслет.

хьанцIчяка: [хьанцIчякали, хьанцIчякала;]
хьанцIчякни;
синица;
хьанцIчякала пукьа гнездо синицы;
хьанцIчякнала кьукья семейство синицевых.

хьар: [хьарли, хьарла, хьарани;]
1) низ;
подножие, основание;
станина;
у горы: подошва;
низина;
тупла хьар станина пушки;
памятникла хьар подножие памятника;
дубурла хьарличиб у подошвы горы;
2) край;
хьар къакъ поясница (букв. край спины);
3) подол;
хIевала, юбкала хьар подол платья, юбки;
4) устье;
хIеркIла хьар устье реки.

хьар: [хьарли, хьарла, мн.,]
отжимки, выжимки;
гьа-рушла хьар выжимки бузы.

хьар-хъар: [хьарли, хьарла;]
хьарани-хъарани;
низ и верх;
хьарла вемхIурли сай промок от низа до верха.

хьар-хъарагар: [хьарти]
без низа и без верха;
без начала и конца.

хьарагар: [хьарагарти]
без низа, без подножия, без основания;
без станины;
хьарагар туп пушка без станины.

хьаралрабаэс: [(хьаралрава-эс, хьаралрара-эс; хьаралрада-эс), хьаралрабаиб, хьаралрабаили, хьаралрабаибси, хьаралраа(хьаралраая); сов.]
хотя бы спросить;
хотя бы допросить;
хотя бы опросить;
бухънабази чула гIямруличила хьаралрабаэс бетхIеур не получилось хотя бы спросить у стариков об их жизни. ‖ несов. хьаралрабиэс.

хьаралрабиэс: [(хьаралраи-эс, хьаралрари-эс; хьаралради-эс), хьаралрабиу, хьаралрабиули, хьаралрабиуси, хьаралрабиэн(хьаралрабиэна/я); несов.]
хотя бы спрашивать;
хотя бы допрашивать;
хотя бы опрашивать;
юрт бехъес пикрибарибхIели, илаб хIербирути хьаралрабиэс гIягIнибиркур когда решают снести дом, надо, хотя бы спрашивать у жильцов. ‖ сов. хьаралрабаэс.

хьарахъес: [хьарахъиб, хьарахъили, хьарахъибси, хьарахъи(хьарахъира/я), III сов.]
окончиться, кончиться, закончиться, довершиться, завершиться;
заседание кьанни хьарахъиб заседание окончилось поздно;
больница лушнила хIянчи хьарахъиб работы по строительству больницы завершились. ‖ несов. хьарихъес.

хьарахъуд: [хьарахъудли, хьарахъудла, хьарахъудуни;]
конец, заключение, финал, исход, концовка, развязка;
окончание, завершение, довершение;
концертла хьарахъуд концовка концерта;
романна тамашала хьарахъуд интересный конец (финал) романа;
жузла хьарахъуд конец книги;
повестла хьарахъуд концовка повести. Хьарахъуд бирар продолжение следует.

хьарахъудагар: [хьарахъудагарти]
1) не имеющий конца, концовки, развязки, завершения;
хьарахъудагар жуз книга без концовки;
2) перен. бесконечный, нудный;
хьарахъудагар хIянчи нудная работа.

хьарахъудагардеш: [хьарахъудагардешли, хьарахъудагардешла, мн.,]
1) незавершённость, недовершённость, неоконченность;
повестла хьарахъудагардеш пикрилизи касиб обратил внимание на незавершённость повести;
2) перен. бесконечность, нудность.

хьарбауд: [хьарбаудли, хьарбаудла, хьарбаудуни;]
1) опрос, опрашивание;
хьарбауд дураберкIес провести опрос;
хьарбаудла итогуни каиб подвел итоги опроса;
2) спрашивание;
хьарбаудличил жуз касиб взял книгу после спрашивания (взяв разрешение);
3) референдум.

хьарбаудагар: [хьарбаудагарти]
без опроса, без спроса, без спрашивания;
хьарбаудагар дарс урок без опроса.

хьарбаудбарес: [хьарбаудбариб, хьарбаудбарили, хьарбаудбарибси, хьарбаудбара(хьарбаудбарая); сов.]
1) провести опрос;
дарсличиб хьарбаудбарес провести опрос на уроке;
2) провести референдум. ‖ несов. хьарбаудбирес.

хьарбаудбирес: [хьарбаудбиру, хьарбаудбирули, хьарбаудбируси, хьарбаудбирен(хьарбаудбирена/я); несов.]
1) проводить опрос;
школализиб ахтардила хьарбаудбирес проводить проверочный опрос в школе;
2) проводить референдум. ‖ сов. хьарбаудбарес.

хьарбаэс: [(хьарва-эс, хьарра-эс; хьарда-эс), хьарбаиб, хьарбаили, хьарбаибси, хьара(хьарая); сов.]
1) спросить, задать вопрос, осведомиться;
многих: опросить;
у хьарбаэс спросить имя;
дарс хьарбаэс спросить урок;
яшавличила хьарбаэс осведомиться о житье-бытье;
шанти хьарбаэс опросить сельчан;
2) расспросить, допросить;
цугикибси гьуйчила хьарваиб расспросил встречного о дороге;
следовательли такьсирчи хьарваиб следователь допросил преступника. ‖ несов. хьарбиэс.

хьарбиан: [(мн. хьардиан)]
1. прич. от хьарбаэс;
2. в знач. прил. а) опрашивающий;
задающий вопрос, спрашивающий;
адрес хьарбиан адам человек, спрашивающий адрес;
дахъал хьардиан хъяша малыш, задающий много вопросов;
б) допрашивающий;
в) то, о чём спрашивается.

хьарбикIанбирес: [(хьарбикIанбирикIанир-ес, хьарбикIанбиррикIан-рир-ес; хьарбикIанбирдикIандир-ес), хьарбикIанбирар, хьарбикIанбирули, хьарбикIанбируси, хьарбикIанбирен(хьарбикIанбирена/я); несов.]
становиться вопрошающим, опрашивающим, задающим вопросы. ‖ сов. хьарбикIанбиэс.

хьарбикIанбиэс: [(хьарбикIанбиикIани-эс, хьарбикIанбирикIанри-эс; хьарбикIанбидикIанди-эс), хьарбикIанбиуб, хьарбикIанбиубли, хьарбикIанбиубси, хьарбикIанбии(хьарбикIанбиира/я); сов.]
стать вопрошающим, задающим вопросы;
кIилизанти хьарбикIанбиуб близнецы стали задавать вопросы. ‖ несов. хьарбикIанбирес.

хьарбикIес: [(хьарикI-ес, хьаррикI-ес; хьардикI-ес), хьарбикIар, хьарбикIули, хьарбикIуси, хьарбикIен(хьарбикIена/я); несов.]
спрашивать, задавать вопросы;
осведомляться, спрашивать;
арадешличила хьарбикIес осведомляться о здоровье;
бахълизи хьарикIес расспрашивать многих.

хьарбиэс: [(хьари-эс, хьарри-эс; хьарди-эс), хьарбиу, хьарбиули, хьарбиуси, хьарбиэн(хьарбиэна/я); несов.]
расспрашивать;
допрашивать, выпытывать;
многих: опрашивать;
дурабад чарбухъунти хьарбиэс расспрашивать вернувшихся с чужбины. ‖ сов. хьарбаэс.

хьарзаб: [хьарзабли, хьарзабла, ед.,]
небосклон;
хьарзаб гъагултани буциб тучи затянули небосклон. Хьарзабла ванал берхIи фольк. тёплое солнышко с небосклона.

хьари: [нареч.]
вниз;
книзу;
хьари кацIес спуститься вниз.

хьариб: [(хьарив, хьарир) нареч.]
внизу, в нижней части;
убелкI - кIапIила хьариб сноска - внизу страницы;
ду-дешхъали хьариб хIербирули саби родители живут внизу (в нижней части села).

хьарибад: [(хьаривад, хьарирад) нареч.]
с низа, с нижней части;
с низины;
къаркъа хьарибад хиб камень принёс с нижней стороны.

хьарибадси: [(хьаривадси, хьарирадси)]
с низа, с нижней стороны.

хьарибяхI: [(хьаривяхI, хьариряхI; хьаридяхI) нареч.]
в нижнюю сторону, вниз;
хьарибяхI батбихьиб направились вниз.

хьарибяхIбарес: [(хьарибяхIбарвяхIвар-ес, хьарибяхIбарряхIрар-ес; хьарибяхIбардяхIдар-ес), хьарибяхIбариб, хьарибяхIбарили, хьарибяхIбарибси, хьарибяхIбара(хьарибяхIбарая); сов.]
направить вниз;
дать направление вниз;
нацелить вниз;
машина хьарибяхIбариб направил автомобиль вниз. ‖ несов. хьарибяхIбирес.

хьарибяхIбикес: [(хьарибяхIбиквяхIик-ес, хьарибяхIбикряхIрик-ес; хьарибяхIбикдяхIдик-ес), хьарибяхIбикиб, хьарибяхIбикили, хьарибяхIбикибси, хьарибяхIбики(хьарибяхIбикира/я); сов.]
направиться вниз, пойти с нижней стороны;
туристуни хьарибяхIбикиб туристы направились вниз. ‖ несов. хьарибяхIбиркес.

хьарибяхIбирес: [(хьарибяхIбирвяхIир-ес, хьарибяхIбирряхIрир-ес; хьарибяхIбирдяхIдир-ес), хьарибяхIбиру(хьарибяхIбирар), хьарибяхIбирули, хьарибяхIбируси, хьарибяхIбирен(хьарибяхIбирена/я); несов.]
направлять(ся) вниз, нацеливать(ся) вниз, давать направление вниз;
мурдани урчи хьарибяхIбирули сай всадник направляет коня вниз. ‖ сов. хьарибяхIбиэс.

хьарибяхIбиркес: [(хьарибяхIбирквяхIирк-ес, хьарибяхIбиркряхI-рирк-ес; хьарибяхIбиркдяхIдирк-ес), хьарибяхIбиркур, хьарибяхIбиркули, хьарибяхIбиркуси, хьарибяхIбиркен(хьарибяхIбиркена/я); несов.]
направляться вниз, нацеливаться вниз;
см. хьарибяхIбирес. ‖ сов. хьарибяхIбикес.

хьарибяхIбиэс: [(хьарибяхIбивяхIи-эс, хьарибяхIбиряхIри-эс; хьарибяхIбидяхIди-эс), хьарибяхIбиуб, хьарибяхIбиубли, хьарибяхIбиубси, хьарибяхIбии(хьарибяхIбиира/я); сов.]
направиться вниз, пойти с нижней стороны;
лебилра хьарибяхIбиуб все направились вниз. ‖ несов. хьарибяхIбирес.

хьарикьани: [хьарикьанили, хьарикьанила;]
хьарикьунби;
бутероль (нижняя часть ножен);
арцла хьарикьани серебряная бутероль.

хьарихъан: [хьарихъанни, хьарихъанна, хьарихъанти;]
семиюродный брат или сестра.

хьарихъандеш: [хьарихъандешли, хьарихъандешла, мн.,]
отношение родства между семиюродными братьями или сёстрами;
гьанна хьарихъандешличи бикайчи тухумдеш далуси чилра агара ныне никто не знает родства между семиюродными братьями или сёстрами.

хьарихъес: [хьарихъур, хьарихъули, хьарихъуси, хьарихъен(хьарихъена/я), III несов.]
оканчиваться, кончаться, заканчиваться, завершаться;
конференция хьарихъули саби конференция завершается. ‖ сов. хьарахъес.

хьарличибси: [хьарличибти]
расположенный внизу;
хьарличибси хъали дом, расположенный в нижней части села.

хьарсайэс: [хьарсайу, хьарсайули, хьарсайуси, хьарсайэн(хьарсайэна/я), III несов.]
красить нижнюю часть чего-н.;
делать окантовку, окаймлять;
сугъатли бакибси бяхIня-кьишличил хьарсайэс стену, побеленную известью, окаймлять узором. ‖ сов. хьарсаэс.

хьарсаэс: [хьарсаиб, хьарсаили, хьарсаибси, хьарсаа(хьарсаая), III сов.]
покрасить нижнюю часть чего-н.;
подвести;
сделать окантовку, окаймить;
цархIил рангли хьарсаэс покрасить нижнюю часть другим цветом, окаймить. ‖ несов. хьарсайэс.

хьархъар: [хьарли, хьарла, мн.,]
опрос, опрашивание;
допрос;
расспросы;
хьарли ил варгахъес кумекхIебариб опрашивание (расспросы) не помогли его найти.

хьархъарагар: [хьарти]
не спрашивающий разрешения, позволения, дозволения и т.п.

хьархъарбаэс: [(хьархъарва-эс, хьархъарра-эс; хьархъарда-эс), хьархъарбаиб, хьархъарбаили, хьархъарбаибси, хьархъара(хьархъарая); сов.]
поприветствовать;
расспросить о житье-бытье;
нешли кIелра узикьар хьархъарбаиб мама расспросила у обоих двоюродных братьев о житье-бытье;
инспекторли учителтачила баянти хьархъардаиб инспектор выяснил сведения об учителях. ‖ несов. хьархъарбиэс.

хьархъарбикIес: [(хьархъарикI-ес, хьархъаррикI-ес; хьархъарбикIди-кI-ес), хьархъарбикIар, хьархъарбикIули, хьархъарбикIуси, хьархъарбикIен(хьархъарбикIена/я); несов.]
приветствовать, здороваться;
расспрашивать о житье-бытье;
хIяким ветаурла илизи хьархъарбикIути имцIабиуб после того, как стал начальником, число приветствующих его увеличилось.

хьархъарбирхъес: [(хьархъарирхъ-ес, хьархъаррирхъ-ес; хьархъардирхъ-ес), хьархъарбирхъу, хьархъарбирхъули, хьархъарбирхъуси, хьархъарбирхъен(хьархъарбирхъена/я), хьархъарбирхъяхъес, хьархъарбирхъни; несов.]
приветствовать, здороваться;
расспрашивать о житье-бытье;
нушала унрани хъяшни булан хьархъарбирхъу наш сосед приветствует (или расспрашивает) даже малышей. ‖ сов. хьархъарбяхъес.

хьархъарбиэс: [(хьархъари-эс, хьархъарри-эс; хьархъарди-эс), хьархъарбиу, хьархъарбиули, хьархъарбиуси, хьархъарбиэн(хьархъарбиэна/я); сов.]
приветствовать, здороваться;
осведомляться о делах;
расспрашивать о житье-бытье;
ялчнад бякьи чарбухъунти хьархъарбиули сай осведомляется о делах вернувшихся с заработка. ‖ несов. хьархъарбаэс.

хьархъарбяхъес: [(хьархъарвяхъ-ес, хьархъарряхъ-ес; хьархъардяхъ-ес), хьархъарбяхъиб, хьархъарбяхъили, хьархъарбяхъибси, хьархъарбяхъи(хьархъарбяхъира/я), хьархъаряхъес, хьархъарбяхъни; сов.]
поприветствовать, поздороваться;
осведомиться о делах;
расспросить о житье-бытье;
директорли отпускаличибад чарбухъунти учительти хьархъарбяхъиб директор поприветствовал учителей, вернувшихся с отпуска. ‖ несов. хьархъарбирхъес.

хьарцум: [хьарцумли, хьарцумла, хьарцумти;]
тазобедренный пояс;
хьарцумлизи хъячI башули саби в тазобедренном поясе колет.

хьарша: [нареч.]
в нижний квартал села;
хьарша арукьес уйти в нижний квартал села.

хьарши: [хьаршили, хьаршила, ед.,]
нижний квартал села;
нижняя часть села;
хьаршилизив хIерирес жить в нижнем квартале села.

хьаршикунт: [хьаршикунтли, хьаршикунтла, мн.,]
жители нижнего квартала села;
лебилра хьаршикунт мекъличи жибариб всех жителей нижнего квартала села пригласил на свадьбу.

хьарш(и)лан: [хьарш(и)ланай, хьарш(и)лана; хьарш(и)лананти;]
житель нижнего квартала села;
илра хьарш(и)лан сай он тоже из нижнего квартала села.

хьахьари: [хьахьарили, хьахьарила;]
хьахьри;
ость;
лугила хьахьари ость колоса. Хьахьариван бугаси очень острый (букв. острый как ость). Лугилизиб хьахьари камхIебирар погов. в колосе всегда встречается ость.

хьахьариагар: [хьахьариагарти]
безостый;
хьахьариагар анкIи безостая пшеница.

хьахьрар: остистый, имеющий ости;
дахъал хьахьрар луги остистый колос (колос с множеством остей).

хьихь: [хьихьли, хьихьла, ед.]
и мн. (совокуп: -ани);
1) шипение, угрожающие звуки животного;
чIичIа хьихь шипение змеи;
2) перен. злобное ворчание;
илала хьихь хъулибтас анцIдукьун его злобное ворчание надоело домашним;
3) перен. дуновение (тумана, ветра);
дирихьла хьихь дуновение тумана.

хьихьбикIан: [(мн. хьихьдикIанти)]
1. прич. от хьихьбикIес;
2. в знач. прил. а) шипучий, издающий шипение;
хьихьбикIан чIичIала шипучая змея;
б) пенящийся и слегка шипящий от обилия газов;
хьихьдикIан лимонад шипучий лимонад;
хьихьдикIан чягъир шипучие вина;
3. в знач. сущ. -ни, -на, -ти;
а) шипучая змея;
б) мн. шипучка (шипучий напиток).

хьихьбикIес: [(хьихьикI-ес, хьихьрикI-ес; хьихьдикI-ес), хьихьбикIар, хьихьбикIули, хьихьбикIуси, хьихьбикIен(хьихьбикIена/я); несов.]
1) шипеть;
чIичIала хьихьбикIули саби змея шипит;
2) перен. о многих: злобно ворчать;
лебилра гIясили хьихьбикIули саби все злобно ворчат;
3) перен. дуть;
о дуновении: распространяться;
дягI хьихьбикIули саби ветер дует.

хьихьбулхъес: [(хьихьулхъ-ес, хьихьрулхъ-ес; хьихьбулхъдул-хъ-ес), хьихьбулхъан, хьихьбулхъули, хьихьбулхъуси, хьихьбулхъен(хьихьбулхъена/я); несов.]
1) шипеть;
2) перен. злобно ворчать;
кIелра унра цаличи ца хьихьбулхъули саби оба соседа злобно ворчат друг на друга;
3) перен. о ветре, тумане: дуть. ‖ сов. хьихьбухъес.

хьихьбухъес: [(хьихьухъ-ес, хьихьрухъ-ес; хьихьбухъду- хъ-ес), хьихьбухъун, хьихьбухъи, хьихьбухъунси, хьихьбухъен(хьихьбухъена/я); сов.]
1) зашипеть;
се-сабрил хьихьбухъун что-то зашипело;
2) перен. о многих: злобно проворчать;
хьунул муруйчи хьихьрухъун жена злобно проворчала на мужа;
3) перен. подуть;
хIябцси дирихь хьихьбухъун подул влажный туман. ‖ несов. хьихьбулхъес.

хьул: [хьулли, хьулла, хьулани;]
1) желание;
хотение, пожелание;
побуждение;
илдачи укьес хьул агара нет желания пойти к ним;
2) стремление, вожделение, мечта, мечтание, грёза;
чевяхIдешличи хьул стремление к славе;
талихIличила хьул мечта о счастье;
дила хьул бартаур моя мечта сбылась;
дигIянаси хьул тайная грёза;
хьуланази гIелайкес предаться мечтаниям;
3) задумка, помысел, соблазн;
гIяхIбаркьла хьулани благие помыслы;
4) надежда, ожидания, чаяния;
араирниличи хьул леб есть надежда на выздоровление.

хьул-кьас: [хьулли, хьулла, мн.,]
желание и цель;
уршили нешлизи сунела хьулкьас дуриб сын рассказал матери о своём желании и цели.

хьул-кьасагар: [хьулти]
не имеющий ни желания, ни цели.

хьул-хьулбулхъес: [(хьулулхъ-ес, хьулрулхъ-ес; хьулдулхъ-ес), хьулан, хьулули, хьулуси, хьулен(хьулена/я); несов.]
немного: желать, хотеть, жаждать, мечтать о чём-н.;
вожделеть;
см. хьулбулхъес. ‖ сов. хьул-хьулбухъес.

хьул-хьулбухъес: [(хьулухъ-ес, хьулрухъ-ес; хьулдухъ-ес), хьулун, хьули, хьулунси, хьулен(хьулена/я); сов.] см. хьулбиэс. ‖ несов. хьул-хьулбулхъес.

хьул-хьулбухъунхIели: [нареч.]
когда захотели, когда хотят;
хьулхьулбухъунхIели, хIянчиличи башули саби идут на работу, когда хотят.

хьулагар: [хьулагарти]
не имеющий желания, стремления;
без мечты, не имеющий мечты;
хьулагар уркIи сердце без мечты.

хьулагарбарес: [(хьулагарвар-ес, хьулагаррар-ес; хьулагардар-ес), хьулагарбариб, хьулагарбарили, хьулагарбарибси, хьулагарбара(хьулагарбарая); сов.]
лишить желания, стремления, мечты;
расхолодить;
отбить охоту;
учительла гъайли дурхIни чемпиондешличи хьулагарбариб слова учителя лишили детей стремления бороться за чемпионство. ‖ несов. хьулагарбирес.

хьулагарбирес: [(хьулагарир-ес, хьулагаррир-ес; хьулагардир-ес), хьулагарбиру(хьулагарбирар), хьулагарбирули, хьулагарбируси, хьулагарбирен(хьулагарбирена/я); несов.]
лишать(ся) желания, стремления, мечты;
лишать(ся) веры;
расхолаживать(ся);
отбивать охоту у кого к чему: илкьяйда биркьалли, лебилра саби гIеббурцанти хьулагарбиру если будут так играть, то они расхолодят (разочаруют, лишат веры) всех болельщиков. ‖ сов. хьулагарбиэс.

хьулагарбиэс: [(хьулагари-эс, хьулагарри-эс; хьулагарди-эс), хьулагарбиуб, хьулагарбиубли, хьулагарбиубси, хьулагари(хьулагарира/я); сов.]
расхотеть, расхотеться;
потерять желание, стремление;
остаться без мечты;
дурхIни букес хьулагарбиуб дети расхотели есть;
уркIи хьулагарбиуб сердце осталось без мечты. ‖ несов. хьулагарбирес.

хьулагардеш: [хьулагардешли, хьулагардешла, ед.,]
отсутствие желания, стремления, мечты;
состояние того, кто расхоложен;
хьулагардеш декIдешван, саби дила уркIилаб поэт. отсутствие мечты, словно тяжесть в сердце моём.

хьулагарли: [нареч.]
нехотя, без желания;
хьулагарли хIянчи барес нехотя выполнить работу.

хьуланазиахъес: [хьуланазиахъиб, хьуланазиахъили, хьуланазиахъибси, хьуланазиахъи(хьуланазиахъира/я); сов.]
замечтаться, размечтаться, занестись;
челябкьлаличила хьуланазиахъес замечтаться о будущем. ‖ несов. хьуланазиихъес.

хьуланазиихъес: [хьуланазиихъур, хьуланазиихъули, хьуланазиихъуси, хьуланазиихъен(хьуланазиихъена/я); несов.]
погружаться в мечты;
илис хьуланазиихъес дигахъу он любит погружаться в мечты. ‖ сов. хьуланазиахъес.

хьуланар: задумчивый, раздумчивый;
мечтательный;
хьуланар хъяша задумчивый малыш;
хьуланар адам мечтательный человек.

хьулбарес: [(хьулвар-ес, хьулрар-ес; хьулдар-ес), хьулбариб, хьулбарили, хьулбарибси, хьулбара(хьулбарая); сов.]
увлечь;
приохотить;
побудить;
учителли дурхIни спортличи хьулбариб учитель приохотил ребят к спорту;
узила хабуртани ил хIянчиличи хьулвариб рассказы брата побудили его труду. ‖ несов. хьулбирес.

хьулберхес: [хьулберхур, хьулберхурли, хьулберхурси, хьулберхи; сов.]
пожелать, захотеть;
возжелать, возжаждать;
захотеться кому;
вздуматься кому;
уркIилизи хьулберхур сердце возжелало;
ахирра, адамтас гIяхIдеш барес илалара хьулберхур наконец, и ему захотелось сделать людям добро. ‖ несов. хьулбурхес.

хьулбиахъес: [(хьулиахъ-ес, хьулриахъ-ес; хьулбиахъди-ахъ-ес), хьулбиахъуб, хьулбиахъубли, хьулбиахъубси, хьулбиахъи(хьулбиахъира/я), хьулбиахъъни; сов.]
понуд. соблазнить, искусить;
халаси хайриличивли, чи-биалра хьулиахъес соблазнить кого-нибудь большой выгодой. ‖ несов. хьулбирахъес.

хьулбизес: [(хьулиз-ес, хьулриз-ес; хьулдиз-ес), хьулбизур, хьулбизурли, хьулбизурси, хьулбизи(хьулбизира/я); сов.] см. хьулбиэс. ‖ несов. хьулбилзес.

хьулбикIан: [(хьуликIан, хьулрикIан), хьулбикIанти]
1. прич. от хьулбикIес;
2. в знач. прил. желающий, жаждущий, мечтающий о чём, имеющий охоту;
талихIличи хьулбикIан уркIи сердце, жаждущее счастья;
давлаличи хьулбикIанти вачрукьяби торговцы, мечтающие о богатстве;
3. в знач. сущ. -ни, -на, -ти;
мечтатель, мечтательница;
илра хьуликIан ветаурли сай он тоже стал мечтателем.

хьулбикIанбарес: [(хьулбикIанбарикIанвар-ес, хьулбикIанбарри-кIанрар-ес; хьулбикIанбардикIандар-ес), хьулбикIанбариб, хьулбикIанбарили, хьулбикIанбарибси, хьулбикIанбара(хьулбикIанбарая); сов.]
приохотить, вызвать охоту к чему-н., желание делать что-н.;
дудешли уршби бузериличи хьулбикIанбариб отец приохотил сыновей к труду. ‖ несов. хьулбикIанбирес.

хьулбикIанбирес: [(хьулбикIанбирикIанир-ес, хьулбикIанбирри-кIанрир-ес; хьулбикIанбирдикIандир-ес), хьулбикIанбиру(хьулбикIанбирар), хьулбикIанбирули, хьулбикIанбируси, хьулбикIанбирен(хьулбикIанбирена/я); несов.]
становиться желающим делать что-н.;
становиться имеющим охоту, мечтающим о чём;
уркIи талихIличи хьулбикIанбирули саби сердце становится мечтающим о счастье. ‖ сов. хьулбикIанбиэс.

хьулбикIанбиэс: [(хьулбикIанбиикIани-эс, хьулбикIанбирикIанри-эс; хьулбикIанбидикIанди-эс), хьулбикIанбиуб, хьулбикIанбиубли, хьулбикIанбиубси, хьулбикIанбии(хьулбикIанбиира/я); сов.]
стать желающим делать что-н.;
приохотиться, пристраститься;
илди кIелра шупирла хIянчиличи хьулбикIанбиуб они оба приохотились к работе водителя. ‖ несов. хьулбикIанбирес.

хьулбикIес: [(хьуликI-ес, хьулрикI-ес; хьулдикI-ес), хьулбикIар, хьулбикIули, хьулбикIуси, хьулбикIен(хьулбикIена/я); несов.]
желать, хотеть, жаждать, мечтать о чём;
иметь охоту;
вожделеть;
надеяться;
чебяхIдешличи хьулбикIес жаждать славы;
челябкьлаличила хьулбикIес мечтать о будущем;
гIяхIличи хьулбикIес надеяться на лучшее;
уркIи хIечи хьулбикIар, дунъяван берхIиличи поэт. сердце вожделеет тебя, словно белый свет солнца.

хьулбилзес: [(хьулилз-ес, хьулрилз-ес; хьулдилз-ес), хьулбилзан, хьулбилзули, хьулбилзуси, хьулбилзен(хьулбилзена/я); несов.] см. хьулбирес. ‖ сов. хьулбизес.

хьулбирахъан: [(хьулирахъан, хьулрирахъан; хьулдирахъан)]
1. прич. от хьулбирахъес;
2. в знач. прил. вызывающий желание, мечту о чём-л.;
побуждающий к чему-то;
уркIи хьулбирахъан дев слово, побуждающее сердце;
3. в знач. сущ. -ни, -на, -ти;
соблазнитель, побудитель.

хьулбирахъес: [(хьулирахъ-ес, хьулрирахъ-ес; хьулдирахъ-ес), хьулбирахъу, хьулбирахъули, хьулбирахъуси, хьулбирахъен(хьулбирахъена/я), хьулбирахъни; несов.]
понуд. соблазнять, искушать;
интриговать;
дурхIни экскурсияличи хьулбирахъес соблазнять детей на экскурсию. ‖ сов. хьулбиахъес.

хьулбирес: [(хьулир-ес, хьулрир-ес; хьулдир-ес), хьулбиру(хьулбирар), хьулбирули, хьулбируси, хьулбирен(хьулбирена/я); несов.]
1) желать, хотеть, жаждать, мечтать о чем;
вожделеть;
захотеться;
риганайличилси гьунибаъниличи уркIи хьулбирули саби сердце жаждет встречи с любимой;
2) соблазнять(ся), прельщаться. ‖ сов. хьулбиэс.

хьулбиэс: [(хьули-эс, хьулри-эс; хьулди-эс), хьулбиуб, хьулбиубли, хьулбиубси, хьули(хьулира/я); сов.]
1) пожелать, захотеть;
восхотеть;
возжелать;
возжаждать;
захотеться кому;
позариться;
дубурла дяргIиб шинничи чарх хьулбиуб перен. тело возжаждало холодной, горной водицы;
2) соблазниться, прельститься, польститься на что. ‖ несов. хьулбирес.

хьулбулхъес: [(хьулулхъ-ес, хьулрулхъ-ес; хьулбулхъдул-хъ-ес), хьулбулхъан, хьулбулхъули, хьулбулхъуси, хьулбулхъен(хьулбулхъена/я); несов.]
1) желать, хотеть, жаждать, мечтать о чём;
вожделеть;
лебилра ванаси хурегличи хьулбулхъули саби все хотят горячую пищу;
2) вознамериваться. ‖ сов. хьулбухъес.

хьулбурхес: [хьулбурхар, хьулбурхули, хьулбурхуси, хьулбурхен; несов.]
желать, хотеть;
жаждать;
см. хьулбиэс. ‖ сов. хьулберхес.

хьулбухъес: [(хьулухъ-ес, хьулрухъ-ес; хьулдухъ-ес), хьулбухъун, хьулбухъи, хьулбухъунси, хьулбухъен(хьулбухъена/я); сов.]
1) пожелать, захотеть;
восхотеть;
возжелать;
возжаждать;
см. хьулбиэс;
2) вздумать, замыслить, вознамериться;
шилизи укьес хьулухъун вознамерился поехать в село. ‖ несов. хьулбулхъес.

хьулехьа: [хьулехьали, хьулехьала;]
хьулухьми;
пена;
сапунна хьулехьа мыльная пена;
шангличиб хьулехьа бетаур в кастрюле образовалась пена.

хьулехьаарес: [хьулехьаарар, хьулехьаарули, хьулехьааруси, хьулехьаарен(хьулехьаарена/я), III несов.]
1) превращаться в пену;
2) пениться;
становиться мылким;
гьамадли хьулехьааруси сапун мылкое мыло. ‖ сов. хьулехьааэс.

хьулехьааэс: [хьулехьааур, хьулехьааурли, хьулехьааурси, хьулехьааэн(хьулехьааэна/я), III сов.]
1) превратиться в пену;
2) образовать пену;
стать мылким;
шампунна кIантIхьулехьааур капелька шампуня образовала пену. ‖ несов. хьу-лехьаарес.

хьулехьалабарес: [(хьулехьалавар-ес, хьулехьаларар-ес; хьулехьаладар-ес), хьулехьалабариб, хьулехьалабарили, хьулехьалабарибси, хьулехьалабара(хьулехьалабарая); сов.]
намылить;
гъез хьулехьаладарес намылить волосы. ‖ несов. хьулехьалабирес.

хьулехьалабирес: [(хьулехьалаир-ес, хьулехьаларир-ес; хьулехьалабирди-р-ес), хьулехьалабиру(хьулехьалабирар), хьулехьалабирули, хьулехьалабируси, хьулехьалабирен(хьулехьалабирена/я); несов.]
намыливать(ся);
мылиться;
мочалка хьулехьалабирес намыливать мочалку;
урши хьулехьалаирули сай сын мылится. ‖ сов. хьулехьалабиэс.

хьулехьалабирудеш: [(хьулехьалаирудеш, хьулехьалабирудешриру-деш; хьулехьаладирудеш), хьулехьалабирудешли, хьулехьалабирудешла, ед.,]
1) мылкость;
2) намыливание.

хьулехьалабиэс: [(хьулехьалаи-эс, хьулехьалари-эс; хьулехьалади-эс), хьулехьалабиуб, хьулехьалабиубли, хьулехьалабиубси, хьулехьалаи(хьулехьалаира/я); сов.]
мылиться;
намылиться;
бекIхьулехьалабиуб голова намылилась. ‖ несов. хьулехьалабирес.

хьулси: [хьулти]
желающий, жаждущий, мечтающий о чём;
желаемый, желанный, вожделенный;
дигайличи хьулси уркIи сердце, жаждущее любви;
сунечи хIекьли хьулси кьас вожделенная цель, страстно желанная цель.

хьулухьмар: пенистый, с пеной;
хьулухьмар гьаруш пенистая буза.

хьулчи: [хьулчили, хьулчила, хьулчини;]
1) фундамент, основание;
юртла хьулчи фундамент здания;
къаркъала хьулчи каменный фундамент;
хьулчи кабихьес заложить фундамент;
2) подошва, корпус, рама (машин, станков);
3) перен. основа, источник;
база, базис, опора;
багьудлумала хьулчи основа знаний;
4) перен. исток, начало, предпосылка, причина;
илала пагьмула хьулчи исток его таланта.

хьулчиагар: [хьулчиагарти]
1) не имеющий фундамента;
хьулчиагар хъали дом без фундамента;
2) перен. не имеющий основания, источника, базы;
причины;
несостоятельный;
огульный;
хьулчиагар гIяйиб упрёк без основания.

хьулчидан: [нареч.]
основательно, глубоко, углублённо, фундаментально;
хьулчидан бяркъес изучить фундаментально.

хьулчиданси: [хьулчиданти]
основательный, глубокий, углублённый, фундаментальный;
хьулчиданси гIилмула хIянчи фундаментальный научный труд.

хьулчилибарес: [(мн.хьулчилибардар-ес) хьулчилибариб, хьулчилибарили, хьулчилибарибси, хьулчилибара(хьулчилибарая); сов.]
сделать основой, источником, базой;
хIялумцIла диссертацияла хьулчилибарес исследование сделать основой (базой) диссертации. ‖ несов. хьулчилибирес.

хьулчилибирес: [(мн.хьулчилибирдир-ес) хьулчилибиру(хьулчилибирар), хьулчилибирули, хьулчилибируси, хьулчилибирен(хьулчилибирена/я); несов.]
делать (становиться) основой, источником, базой;
ил пикри хьулчилибирар эта мысль станет основой. ‖ сов. хьулчилибиэс.

хьулчилибиубдеш: [хьулчилибиубдешли, хьулчилибиубдешла, ед.,]
обоснованность, основательность;
заделанность первоосновой.

хьулчилибиубси: [(мн. хьулчилибиубсидиубти)]
1. прич. от хьулчилибиэс;
2. в знач. прил. взятый за основу;
главный, главнейший, основной, основополагающий;
хьулчилибиубси Закон основной Закон (Конституция);
хьулчилибиубси гIилмула хIянчи основополагающий научный труд;
хьулчилибиубси доклад главный (основной) доклад.

хьулчилибиэс: [(мн.хьулчилибиди-эс) хьулчилибиуб, хьулчилибиубли, хьулчилибиубси, хьулчилибии(хьулчилибиира/я), III сов.]
стать основой, опорой, источником, базисом и т.п.;
стать основным, основополагающим;
ил жуз докладлис хьулчилибиуб эта книга стала источником для доклада. ‖ несов. хьулчилибирес.

хьулчилибурцес: [(мн. хьулчилидурц-ес), хьулчилибурцу, хьулчилибурцули, хьулчилибурцуси, хьулчилибурцен(хьулчилибурцена/я); несов.]
брать за основу, за источник, за базис и т.п.;
делать основным, основополагающим;
гIилмула хIянчи хьулчилибурцес брать за основу научный труд. ‖ сов. хьулчилибуцес.

хьулчилибуцес: [(мн. хьулчилидуц-ес), хьулчилибуциб, хьулчилибуцили, хьулчилибуцибси, хьулчилибуца(хьулчилибуцая); сов.]
взять за основу, за источник, за базис и т.п.;
сделать основным, основополагающим;
жузлизиб ца пикри хьулчилибуцили саби одна мысль (идея) в книге сделана основополагающей. ‖ несов. хьулчилибурцес.

хьунрала: 1. род. п. от мн. хьунул;
2. в знач. прил. дамский, женский;
хьунрала палтар дамская одежда;
хьунрала хъали женская комната.

хьунрукь: [хьунрукьли, хьунрукьла, хьунрукьуни;]
женолюб;
книжн. ловелас;
разг. бабник, волокита.

хьунрукьдеш: [хьунрукьдешли, хьунрукьдешла, мн.,]
женолюбие, донжуанство;
разг. волокитство;
нар.-разг. ухажёрство;
хьунрукьдеш дузахъес ловеласничать, заниматься ухажёрством.

хьунул: [хьунулуй, хьунула, хьунулри,]
жена, супруга;
уршила хьунул невестка (жена сына);
хьунула узи шурин (брат жены);
узила хьунул невестка (жена брата). Хьунуй бирар мурулла багьа башахъуси - посл. жена поднимает авторитет мужа. Хьунул тайпа - а) жешщины;
б) женский пол.

хьунул: ТАЙПА, -ли, -ла, ед. и мн., женщины;
женский пол;
женское сословие;
собир., разг.-сниж. бабьё;
хьунли мекъла гIядатуни ункъли дала женское сословие хорошо разбирается в свадебных обычаях.

хьунул-дурхIя: [хьунулли, хьунулла;]
хьунул-дурхIни;
женщина (жена) и ребёнок, женщина и дитя;
хьунулличи гуж барни - убяхIдеш саби насилие над женщиной и ребёнком - это позор.

хьунул-дурхIяагар: [хьунулти]
неженатый и бездетный;
хьунулдурхIяагар адам неженатый и бездетный человек.

хьунул-мурул: [хьунулуй, хьунула;]
хьунри-муйли;
муж и жена;
хьунулмурул бакIиб пришли муж и жена.

хьунулагар: [хьунулагарти]
1. холостой, неженатый, не имеющий жены;
2. в знач. сущ. -ли, -ла, -ти;
холостяк;
хьунулагарла гIямру жизнь холостяка;
хьунулагарла хасиятуни холостяцкие привычки.

хьунулагардеш: [хьунулагардешли, хьунулагардешла, мн.,]
отсутствие жены;
неженатость.

хьунуладам: [хьунуладамли, хьунуладамла, хьунуладамти;]
женщина;
жагаси хьунуладам красивая женщина.

хьунулдеш: [хьунулдешли, хьунулдешла, мн.,]
1) женственность;
отнесённость к женскому полу;
гъай хьунулдешличила ахIен разговор не об отнесённости к женскому полу;
2) обязанности жены;
супружество;
илини хьунулдеш хIедиру она не выполнит обязанности жены, не будет хорошей женой.

хьунулдешдарес: [хьунулдешдариб, хьунулдешдарили, хьунулдешдарибси, хьунулдешдара, II, сов.]
выполнить (исполнить) обязанности жены;
быть женой;
илини унрас ца дусцун хьунулдешдариб она исполнила обязанности жены (была женой) соседу лишь один год. ‖ несов. хьунулдешдирес.

хьунулдешдирес: [хьунулдешдиру, хьунулдешдирули, хьунулдешдируси, хьунулдешдирен, II, несов.]
выполнять (исполнять) обязанности жены;
быть женой;
хIябилра ункъли хьунулдешдирули сари весьма успешно выполняет обязанности жены (т.е. весьма хорошая жена). ‖ сов. хьунулдешдарес.

хьунулрарес: [хьунулрариб, хьунулрарили, хьунулрарибси, хьунулрара, II, сов.]
сделать женой, взять в жёны;
ухънани сунела унра хьунулрариб старик взял в жёны свою соседку. ‖ несов. хьунулрирес.

хьунулрирес: [хьунулриру(хьунулрирар), хьунулрирули, хьунулрируси, хьунулрирен, II, несов.]
делать (становиться) женой, брать в жёны;
сунечир гIямрули халаси гамъа хьунулрирули сай берёт в жёны вдову старше возрастом, чем он сам. ‖ сов. хьунулриэс.

хьунулриэс: [хьунулриуб, хьунулриубли, хьунулриубси, хьунулрии, II, сов.]
стать женой;
ил дудешлис хьунулриубли, дус дикили сари прошёл год, как она стала женой отца. ‖ несов. хьунулрирес.

хьунча: 1. немужественный, несмелый, малодушный, робкий;
хьунча баркьуди малодушный поступок;
хьунча адам робкий человек;
2. в знач. сущ., -ли, -ла, -би;
трус, робкий человек. Гъабза гьачам убкIар, хьунча - азирна - посл. мужественный человек умирает один раз, а трус - тысячу.

хьунчадеш: [хьунчадешли, хьунчадешла, мн.,]
робость, несмелость, малодушие, трусость;
хьунчадеш дакIударес проявить малодушие (робость).

хьунчадешдарес: [хьунчадешдариб, хьунчадешдарили, хьунчадешдарибси, хьунчадешдара;]
III сов. проявить малодушие (робость, несмелость);
илини хьунчадешдарибти ахIен он не проявил малодушия. ‖ несов. хьунчадешдирес.

хьунчадешдирес: [хьунчадешдиру, хьунчадешдирули, хьунчадешдируси, хьунчадешдирен;]
III несов. проявлять малодушие (робость, несмелость);
илини хьунчадешдиру или, гьанбиркуси ахIенри не думалось, что он проявит малодушие. ‖ сов. хьунчадешдарес.

хьура: 1. -ли, -ла, -би;
пешеход;
шиниша шала алкайчи хьураби тIашбизур пешеходы остановились, пока загорится зелёный свет;
хьурабас мурдаби къаршибикиб пешеходам встретились всадники;
см. хьуракьяна;
2. первая часть сложных слов со знач.: остановка на отдых, на ночлег у кого-н.;
приём кем-н. на отдых;
дубурлантани чи-дигара хьураиру горцы любого примут на отдых и ночлег.

хьура-хьурали: [нареч.]
пешим ходом, на своих двоих;
пешком;
хьурахьурали, унра шилизи гьайбиуб пешим ходом, отправились в соседнее село.

хьура-хьураси: [хьурати]
пеший, идущий пешком;
см. хьураси.

хьурабала: 1. род. п. от мн. хьура;
2. в знач. прил. а) пешеходный;
хьурабала гьуни пешеходная дорога;
б) пеший;
хьурабала гIяскар пехота (букв. пешие войска).

хьурабарес: [(хьуравар-ес, хьурарар-ес; хьурадар-ес), хьурабариб, хьурабарили, хьурабарибси, хьурабара(хьурабарая); сов.]
1) остановиться (на отдых, ночлег и т. д.);
2) погостить;
дудешла гIяхIяйчи хьурабариб погостить у кунака отца;
3) принять в гости, устроить на жительство;
гIяхIлани ну малхIямли хьураварира кунаки с радушием приняли меня в гости;
тахшагьарлизибадти гIяхIли гостиницализи хьурабариб гостей из столицы устроили в гостиницу. ‖ несов. хьурабирес.

хьурабикIес: [(хьураикI-ес, хьурарикI-ес; хьурадикI-ес), хьурабикIар, хьурабикIули, хьурабикIуси, хьурабикIен(хьурабикIена/я); несов.]
1) останавливаться (на отдых, ночлег и т. д.);
2) гостить;
разг. гащивать;
халадудешличи бахъал гIяхIли хьурабикIи у дедушки гащивало много гостей.

хьурабиран: [(хьураиран, хьурариран; хьурадиран)]
1. прич. от хьурабирес;
2. в знач. прил. а) принимающий гостей;
гIяхIли хьурабиран шила бекIсай принимающий гостей - глава села;
б) место остановки;
илди хьурабиран ши гьарахъли ахIен село, где они остановятся, недалеко;
3. в знач. сущ. -ни, -на, -ти;
а) тот, кто принимает гостей;
б) тот, кто гостит.

хьурабирес: [(хьураир-ес, хьурарир-ес; хьурадир-ес), хьурабиру(хьурабирар), хьурабирули, хьурабируси, хьурабирен(хьурабирена/я); несов.]
1) останавливаться (на отдых, ночлег и т. д.);
устраивать привал;
2) гостить;
гъамтачиб хьурабирес гостить у родных;
3) принимать в гости;
дудешлис гIяхIли хьурабирес дигахъу отец любить принимать гостей;
шила бекIли туристунала кьукья хьурабирули сай глава села принимает в гости группу туристов;
II сов. хьурабиэс.

хьурабиэс: [(хьураи-эс, хьурари-эс; хьуради-эс), хьурабиуб, хьурабиубли, хьурабиубси, хьураи(хьураира/я); сов.]
1) остановиться (на отдых, ночлег и т. д.);
стать на отдых;
устроить привал;
хIеркIла дубла хьурабиэс остановиться у речки;
гIинизла мякьлаб гьункьяби хьурабиуб около родника путники устроили привал;
2) погостить;
дурхIни букIуначи хьурабиуб ребята погостили у чабанов;
юлдашличив хьураиэс погостить у товарища. ‖ несов. хьурабирес.

хьурабулхъес: [(хьураулхъ-ес, хьурарулхъ-ес; хьурабулхъдул-хъ-ес), хьурабулхъан, хьурабулхъули, хьурабулхъуси, хьурабулхъен(хьурабулхъена/я); несов.]
спешиваться;
мурдаби хьурабулхъули саби всадники спешиваются. ‖ сов. хьурабухъес.

хьурабухъес: [(хьураухъ-ес, хьурарухъ-ес; хьурадухъ-ес), хьурабухъун, хьурабухъи, хьурабухъунси, хьурабухъен(хьурабухъена/я); сов.]
спешиться;
командирли танкабачибти бургъанти хьурабухъахъун командир заставил спешиться бойцов с танков. ‖ несов. хьурабулхъес.

хьуракьяна: [хьуракьянали, хьуракьянала, хьуракьянаби;]
пешеход;
хьуракьяна гIинизла мякьлав тIашизур пешеход остановился у родника;
хьуракьянаби бетахъбиркуси мер пешеходный переход.

хьуракьянабала: 1. род. п. от мн. хьуракьяна;
2. в знач. прил. пешеходный;
предназначенный для пешеходов;
хьуракьянабала гуми пешеходный мост.

хьурали: [нареч.]
пешком;
пешим ходом;
разг. пешочком;
хьурали вашес идти пешком;
хьурали чарухъун воротился пешочком.

хьураси: [хьурати]
пеший;
хьураси гьункья пеший путник;
хьураси ургъан пехотинец (букв. пеший воин). Хьураси - хьурали, мурдаси - мурдали погов. пеший - пешком, верховой - на коне (т.е. кто как).

хьурхьур: [хьурхьурли, хьурхьурла, мн.,]
ощущение зуда в горле;
разг. перхота;
хьурхьур детахъили ахIен перхота не прошла.

хьурхьурбикIес: [(мн. хьурхьурдикI-ес), хьурхьурбикIар, хьурхьурбикIули, хьурхьурбикIуси, хьурхьурбикIен(хьурхьурбикIена/я), III несов.]
разг. першить;
сус-кьакьарилизиб хьурхьурбикIули саби в горле першит.

хьурхьурбулхъес: [(мн. хьурхьурдулхъ-ес), хьурхьурбулхъан, хьурхьурбулхъули, хьурхьурбулхъуси, хьурхьурбулхъен(хьурхьурбулхъена/я), III несов.]
разг. першить;
сус-кьакьарилизиб гIурра хьурхьурбулхъули саби в горле снова першит. ‖ сов. хьурхьурбухъес.

хьурхьурбухъес: [(мн. хьурхьурдухъ-ес), хьурхьурбухъун, хьурхьурбухъи, хьурхьурбухъунси, хьурхьурбухъен(хьурхьурбухъена/я), III сов.]
разг. запершить. ‖ несов. хьурхьурбулхъес.

хьурхьурдеш: [хьурхьурдешли, хьурхьурдешла, ед.]
и мн., разг. першение;
урши хьурхьурдешличи гIярзикIули сай сын жалуется на першение в горле.

хьурхьурли: [нареч.]
разг. с ощущением першения, перхоты.

хьурхьурси: [хьурхьурти]
разг. имеющий ощущение першения, перхоты.

хьурхьуръала: [хьурхьуръалали, хьурхьуръалала, мн.,] см. хьурхьур.

хьурцбарес: [(хьурцвар-ес, хьурцрар-ес; хьурцдар-ес), хьурцбариб, хьурцбарили, хьурцбарибси, хьурцбара(хьурцбарая); сов.]
сделать босоногим;
о многих: разуть;
дурхIнала анхълизи абицIухIели илди лебилра хьурцбариб когда заходили в детский садик, их всех разули. ‖ несов. хьурцбирес.

хьурцбирес: [(хьурцир-ес, хьурцрир-ес; хьурцдир-ес), хьурцбиру(хьурцбирар), хьурцбирули, хьурцбируси, хьурцбирен(хьурцбирена/я); несов.]
делать (становиться) босым, босоногим;
разувать(ся);
ца кьяш хьурцбирес делать босым одну ногу;
лебилра дурхIни хьурцбирес разувать всех ребятишек. ‖ сов. хьурцбиэс.

хьурцбиэс: [(хьурци-эс, хьурцри-эс; хьурцди-эс), хьурцбиуб, хьурцбиубли, хьурцбиубси, хьурци(хьурцира/я); сов.]
стать босым, босоногим, разуться;
хьурцбиубли, хъули абацIиб разувшись, зашли в комнату. ‖ несов. хьурцбирес.

хьурцдеш: [хьурцдешли, хьурцдешла, ед.,]
необутость, босоногость.

хьурцли: [нареч.]
босо, с голыми ногами;
на босу ногу;
хъяша хьурцли вашули сай малыш ходит с голыми ногами;
хьурцли дабри чегьур надел обувь на босу ногу.

хьурцси: [хьурцти]
босой, необутый, с голыми ногами;
босоногий;
хьурцси адам босой человек;
хьурцси дурхIя босоногий малыш;
хьурцси рурси босоножка (босая девочка);
хьурцси кьяш босая нога.

хьута: [хьутали, хьутала;]
хьутни;
диал. колотушка для обработки конопляной пряжи;
хьутали кьатIи дитес обработать колотушкой конопляные стебли.

хьухь: [хьухьли, хьухьла, мн.,]
1) фырканье;
бугъала хьухь фырканье быка;
2) дуновение или шум ветра;
дирихьла хьухь перен. дуновение тумана.

хьухьбарес: [(мн.хьухьдар-ес), хьухьбариб, хьухьбарили, хьухьбарибси, хьухьбара(хьухьбарая); сов.]
подуть, дунуть, дохнуть;
улкьайла бяргIибси шиша хьухьбариб дохнул на холодное оконное стекло. ‖ несов. хьухьбирес.

хьухьбикIан: [(хьухьикIан, хьухьрикIан)]
1. прич. от хьухьбикIес;
2. в знач. прил. а) фыркающий;
хьухьбикIан бугъа фыркающий бык;
б) о ветре: издающий шум (свист);
хьухьбикIан дягI свистящий ветер.

хьухьбикIес: [(хьухьикI-ес, хьухьрикI-ес; хьухьдикI-ес), хьухьбикIар, хьухьбикIули, хьухьбикIуси, хьухьбикIен(хьухьбикIена/я); несов.]
1) фыркать;
кьял хьухьбикIули саби корова фыркает;
2) о тумане, ветре: дуть;
издавать шум (свист);
разг. фукать;
дураб дягI хьухьбикIули саби снаружи шумит ветер.

хьухьбирес: [(мн.хьухьдир-ес), хьухьбиру, хьухьбирули, хьухьбируси, хьухьбирен(хьухьбирена/я); несов.]
дуть;
о человеке: разг. фукать;
бигубси тIул хьухьбирес фукать на обожжённый палец. ‖ сов. хьухьбарес.

хьухьбулхъес: [(хьухьулхъ-ес, хьухьрулхъ-ес; хьухьбулхъдул-хъ-ес), хьухьбулхъан, хьухьбулхъули, хьухьбулхъуси, хьухьбулхъен(хьухьбулхъена/я); несов.]
1) о животном: фыркать;
ил чеибхIели бугъа хьухьбулхъули саби увидев его, бык фыркает;
2) о ветре: дуть, веять, тянуть;
издавать шум;
рах-рахли, дягIхьухьбулхъули саби временами дует ветер. ‖ сов. хьухьбухъес.

хьухьбухъес: [(хьухьухъ-ес, хьухьрухъ-ес; хьухьбухъду- хъ-ес), хьухьбухъун, хьухьбухъи, хьухьбухъунси, хьухьбухъен(хьухьбухъена/я); сов.]
1) о животном: фыркнуть;
унц хьухьбухъун вол фыркнул;
2) подуть, дунуть, дохнуть;
издать шум;
унзалабад дягIхьухьбухъун из двери дунул ветер;
дудеш уршила дяргIибти някъбачи хьухьухъун отец дохнул на холодные руки сына. ‖ несов. хьухьбулхъес.

хьухьирес: [хьухьиру, хьухьирули, хьухьируси, хьухьирен(хьухьирена/я); несов.]
1) фыркать;
см. хьухьбулхъес;
2) издавать шум (при дуновении). ‖ сов. хьухьэс.

хьухьу: [хьухьули, хьухьула, хьухьуби;]
1) боязнь;
2) перен. трус;
разг. заячья душа;
разг. бояка;
хьухьу хъяша малыш бояка;
илди хьухьула гъай сари это речи труса.

хьухьудеш: [хьухьудешли, хьухьудешла, мн.,]
робость, трусость;
хьухьудеш дакIударес проявить робость.

хьухьули: [нареч.]
боязливо, пугливо, робко, несмело;
трусливо;
с опаской;
хъяша хьухьули гъамиуб малыш подошёл с опаской.

хьухьуси: [хьухьути]
боязливый, пугливый, робкий, несмелый, опасливый;
хьухьуси дурхIя робкий мальчик.

хьухьутI: [хьухьутIли, хьухьутIла, хьухьутIуни;]
трус;
см. хьухьу.

хьухьутIдеш: [хьухьутIдешли, хьухьутIдешла, мн.,]
робость, трусость;
см. хьухьудеш.

хьухьчебарес: [(мн. хьухьчедар-ес), хьухьчебариб, хьухьчебарили, хьухьчебарибси, хьухьчебара(хьухьчебарая); сов.]
подуть, дунуть, дохнуть;
разг. фукнуть на что-л.;
някъби хьухьчедарес фукнуть на руки. ‖ несов. хьухьчебирес.

хьухьчебикIес: [(хьухьчеикI-ес, хьухьчерикI-ес; хьухьчедикI-ес), хьухьчебикIар, хьухьчебикIули, хьухьчебикIуси, хьухьчебикIен(хьухьчебикIена/я), III несов.]
дуть;
разг. фукать на что-л.;
шишаличи хьухьчеикIес фукать на стекло.

хьухьчебирес: [(мн. хьухьчедир-ес), хьухьчебиру, хьухьчебирули, хьухьчебируси, хьухьчебирен(хьухьчебирена/я); несов.]
дуть;
разг. фукать;
бигубси мер хьухьчебирес фукать на обожжённое место. ‖ сов. хьухьчебарес.

хьухьъала: [хьухьъалали, хьухьъалала, мн.,]
1) фырканье (животного);
2) шум или свист ветра;
дуновение;
разг. фуканье;
см. хьухь.

хьухьэс: [хьухьъиб, хьухьъили, хьухьъибси, хьухьъа(хьухьъая), хьухьъахъес, хьухьъибни; сов.]
1) фыркнуть;
бугъали хьухьъиб бык фыркнул;
хьухьъили, бугъа уршиличи чебухъун фыркнув, бык напал на сына;
2) издать шум (свист);
дягIли хьухьъиб ветер издал шум (свист);
дягI, хьухьъили, кабухъи саби ветер дует, издавая шум. ‖ несов. хьухьирес.

словарь